насячы́
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
насяку́ |
насячо́м |
| 2-я ас. |
насячэ́ш |
насечаце́ |
| 3-я ас. |
насячэ́ |
насяку́ць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
насе́к |
насе́клі |
| ж. |
насе́кла |
| н. |
- |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
насячы́ |
насячы́це |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
насе́кшы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
насячы́ сов.
1. (наделать насечек) насе́чь;
н. ме́тку на дрэ́ве — насе́чь ме́тку на де́реве;
2. наруби́ть;
н. жэ́рдак — наруби́ть жерде́й;
3. (размельчить) насе́чь, наруби́ть;
н. мя́са — насе́чь (наруби́ть) мя́са
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
насячы́ і насе́кчы, -сяку́, -сячэ́ш, -сячэ́; -сячо́м, -сечаце́, -сяку́ць; насе́к, -кла; насячы́; -се́чаны; зак.
1. што. Пакрыць паверхню чаго-н. насечкамі, надрэзамі (спец.).
Н. напільнік.
2. чаго. Ссячы нейкую колькасць чаго-н.
Н. яловых лапак.
3. чаго. Дробна скрышыць.
Н. буракоў.
4. каго-што. Нахвастаць, насцябаць (разм.).
Н. крапівою ногі.
|| незак. насяка́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. насяка́нне, -я, н. (да 1—3 знач.) і насе́чка, -і, ДМ -чцы, ж. (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насячы́ і насе́кчы, ‑сяку, ‑сячэш, ‑сячэ; ‑сячом, ‑сечаце, ‑сякуць; пр. насек, ‑кла; зак. насячы; зак.
1. што. Пакрыць паверхню чаго‑н. насечкамі, надрэзамі. Насячы напільнік.
2. чаго. Ссячы нейкую колькасць чаго‑н. Насячы ў лесе жэрдак. □ Правальваючыся па пояс у снег, я пасек у ельніку лапак, вынес іх і накідаў пад заднія колы. Хадкевіч. // Перасякаючы або рассякаючы, нарыхтаваць у нейкай колькасці. Насячы галля на падпал. □ Дровы.. [Міканор] прынёс не адразу, бо, відаць, трэба было іх яшчэ насекчы. Кулакоўскі.
3. чаго. Дробна скрышыць, перасекчы ў нейкай колькасці. Насекчы буракоў. Насячы карыта паранай бульбы. □ Не жывуць самапасам і меншыя [дзеці]: у таго клопат — трусоў дагледзець, таму трэба бацвіння назбіраць і ў карыце насекчы. Ракітны.
4. каго-што. Разм. Нахвастаць, насцябаць. Насячы ногі крапівою. □ — Левую шчаку, відаць, дажджом пасекла, што аж гарыць? — сарваўшы плашч-палатку, злосна спытаў Кастусь. Ваданосаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
наруби́ть сов. насячы́, мног. панасяка́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
насе́чка, -і, ДМ -чцы, ж.
1. гл. насячы.
2. Зарубка, нарэзка, узор на металічнай (або іншай) паверхні.
Шабля з залатой насечкай.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насяка́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да насячы, насекчы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
насе́чаны, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад насячы, насекчы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)