НАДНЫ́РАЧНАЯ ЗАЛО́ЗА,
парны эндакрынны орган вышэйшых пазваночных жывёл і чалавека, размешчаны над ныркамі. Складаецца з вонкавага коркавага (кара) і ўнутр. мазгавога рэчываў, укрыта капсулай. У кары Н.з. вылучаюць 3 зоны: клубочкавую, пучковую і сеткавую, якія адрозніваюцца будовай і функцыяй. Клеткі кары Н.з. сакратуюць гармоны кортыкастэроіды (гідракартызон, альдастэрон, кортыкастэрон і інш.), якія маюць высокую біял. актыўнасць, рэгулююць мінер. абмен у арганізме, абмен вугляводаў, бялкоў, тлушчаў, таксама сінтэзуюць і выдзяляюць палавыя гармоны андрагены і эстрагены. Клеткі мазгавога рэчыва Н.з. сакратуюць адрэналін і норадрэналін, якія стымулююць абмен рэчываў у арганізме, рэгулююць артэрыяльны ціск, частату сэрцабіцця і інш. Гармоны Н.з. адыгрываюць значную ролю ў працэсах адаптацыі арганізма да неспрыяльных умоў, забяспечваюць выжыванне яго пры стрэсах.
А.А.Арцішэўскі.
т. 11, с. 123
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
надны́рачны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
надны́рачны |
надны́рачная |
надны́рачнае |
надны́рачныя |
| Р. |
надны́рачнага |
надны́рачнай
надны́рачнае |
надны́рачнага |
надны́рачных |
| Д. |
надны́рачнаму |
надны́рачнай |
надны́рачнаму |
надны́рачным |
| В. |
надны́рачны (неадуш.)
надны́рачнага (адуш.) |
надны́рачную |
надны́рачнае |
надны́рачныя (неадуш.)
надны́рачных (адуш.) |
| Т. |
надны́рачным |
надны́рачнай
надны́рачнаю |
надны́рачным |
надны́рачнымі |
| М. |
надны́рачным |
надны́рачнай |
надны́рачным |
надны́рачных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
nadnercze
н. анат. наднырачная залоза; наднырачнік
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)