мате́рия в разн. знач. матэ́рыя, -рыі ж.;

◊

говори́ть о высо́ких мате́риях гавары́ць аб высо́кіх матэ́рыях.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

материя

Том: 17, старонка: 281.

img/17/17-281_1338_Материя.jpg

Гістарычны слоўнік беларускай мовы (1982–2017)

матэ́рыя ж.

1. филос. мате́рия;

2. мате́рия, вещество́ ср.;

3. материа́л м., мате́рия;

◊ гавары́ць аб высо́кіх ~рыях — говори́ть о высо́ких мате́риях

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

крамні́на ж., разг. мате́рия (фабричного изделия)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пла́хта ж. (материя, предмет одежды) пла́хта

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Маце́рыя ’матэрыя, тканіна’ (Бяльк.). З рус. материя ’тс’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

мазлі́вы

1. ма́ркий;

~вая матэ́рыя — ма́ркая мате́рия;

2. разг. мазли́вый

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

неадушаўлёны неодушевлённый;

~ная матэ́рыя — неодушевлённая мате́рия;

н. прадме́т — неодушевлённый предме́т

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

БЮ́ХНЕР ((Büchner) Людвіг) (29.1.1824, г. Дармштат, Германія — 1.5.1899),

нямецкі ўрач і філосаф, прыродазнавец, прадстаўнік вульгарнага матэрыялізму. З 1843 вывучаў медыцыну ў Гесене, Страсбуры, Вюрцбургу, Вене. У філасофіі Бюхнера зыходным было паняцце матэрыі, якая тоесная рэчыву і валодае шэрагам уласцівасцей. Свядомасць, на думку Бюхнера, — люстэркавае (пасіўнае) адлюстраванне рэчаіснасці і з’яўляецца прадуктам высокаарганізаванай матэрыі — мозга; да сукупнасці функцый мозга зводзіў усе духоўныя з’явы. Адмаўляў дыялектыку і сац. прыроду чалавека, падзяляў ідэі т.зв. сацыяльнага дарвінізму, адначасова абгрунтоўваў наяўнасць у жывёл грамадскай арг-цыі.

Тв.:

Рус. пер. — Природа и наука. Киев, 1881;

Психическая жизнь животных. СПб., 1902;

Сила и материя. СПб., 1907;

Дарвинизм и социализм. СПб., 1907.

т. 3, с. 390

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

вещество́ ср. рэ́чыва, -ва ср.; (материя) матэ́рыя, -рыі ж.;

взры́вчатое вещество́ выбухо́вае рэ́чыва;

обме́н веще́ств абме́н рэ́чываў.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)