«ПТУ́ШКІ ЛЯЦЯ́ЦЬ»,
бел. нар. гульня. Кожны гулец павінен мець невял. прадмет — «зерне». Гульцы (8—20 чал.) выбіраюць вядучага — «старасту», кладуць зярняты ў адну лінію і на адлегласці 2—3 крокаў ад яе выстройваюцца ў шарэнгу спінай да «зярнят». «Стараста» праходзіць над «зярнятамі», непрыкметна забірае некалькі «зярнят», некат. перакладвае на інш. месца, адыходзіць ў бок і гаворыць: «П.л.». Усе хутка паварочваюцца, скачуць на адной назе да «зярнят» і хапаюць па аднаму. Выбывае з гульні той, каму не хапае «зярняці». Пасля гэтага астатнія гульцы змыкаюць шарэнгу, кладуць «зярняты» на месца, і гульня працягваецца. Перамагае той, хто схопіць апошняе «зерне».
Я.Р.Вількін.
т. 13, с. 112
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
паляце́ць, -лячу́, -ляці́ш, -ляці́ць; -ляці́м, -леціце́, -ляця́ць; -ляці́; зак.
1. гл. ляцець.
2. Пачаць ляцець (у 1—5 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ляце́ць
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
лячу́ |
ляці́м |
| 2-я ас. |
ляці́ш |
леціце́ |
| 3-я ас. |
ляці́ць |
ляця́ць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
ляце́ў |
ляце́лі |
| ж. |
ляце́ла |
| н. |
ляце́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
ляці́ |
ляці́це |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
omelette [ˈɒmlət] n. амле́т
♦
you can’t make an omelette without breaking eggs ≅ лес сяку́ць – трэ́скі ляця́ць
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
ляце́ць, лячу́, ляці́ш, ляці́ць; ляці́м, ляціце́, ляця́ць, ляці́; незак.
1. Перамяшчацца, рухацца ў паветры.
Бусел ляціць над лугам.
Ляцяць самалёты.
2. Тое, што і імчацца.
Ляціць тройка ўдалая.
3. Падаць уніз (разм.).
Л. пад адхон.
4. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.), перан. Пра час, які хутка праходзіць.
Час ляціць.
5. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Хутка ламацца, ірвацца, расходавацца (разм.).
Ляціць адзежа на ім.
6. перан. Імкнуцца куды-н., да каго-н. (думкамі, душой і пад.).
Л. думкамі ў сваё мінулае.
|| зак. паляце́ць, -лячу́, -ляці́ш, -ляці́ць; -ляці́м, -ляціце́, -ляця́ць; -ляці́ (да 3 і 5 знач.).
|| наз. лёт, -у, М лёце, на ляту́, м. (да 1 знач.; спец.).
◊
На ляту —
1) у час лёту, руху ў паветры;
2) мімаходам, на скорую руку, наспех (разм.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыляце́ць, -лячу́, -ляці́ш, -ляці́ць; -ляці́м, -лецяце́, -ляця́ць; -ляці́; зак.
Лецячы (у 1 і 2 знач.), прыбыць, дасягнуць чаго-н.
Шпакі прыляцелі.
Хлопчык прыляцеў з трывожнай весткай.
|| незак. прылята́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. прылёт, -у, М -лёце, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трэ́ска ж. ще́пка;
◊ лес сяку́ць — ~кі ляця́ць — погов. лес ру́бят — ще́пки летя́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
персеі́ды, ‑аў; адз. няма.
Спец. Вялікі паток метэораў, якія ляцяць у пэўны час з боку сузор’я Персея.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
даўго́тны, ‑ая, ‑ае.
Спец. Які мае адносіны да даўгаты. Часціцы ляцяць уздоўж мерыдыяна, дрэйфуюць у даўготным напрамку. «Звязда».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
узляце́ць, -лячу́, -ляці́ш, -ляці́ць; -ляці́м, -леціце́, -ляця́ць; -ляці́; зак.
Узняўшыся, паляцець.
Самалёт узляцеў.
Вераб’і ўзляцелі на страху.
У. у паветра (таксама перан.: узарвацца, разляцецца ад выбуху).
|| незак. узлята́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. узлёт, -у, М -лёце, м.; прым. узлётны, -ая, -ае.
Узлётная паласа.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)