Лямцавыя галы 3/317

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ля́мцавы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ля́мцавы ля́мцавая ля́мцавае ля́мцавыя
Р. ля́мцавага ля́мцавай
ля́мцавае		 ля́мцавага ля́мцавых
Д. ля́мцаваму ля́мцавай ля́мцаваму ля́мцавым
В. ля́мцавы (неадуш.)
ля́мцавага (адуш.)		 ля́мцавую ля́мцавае ля́мцавыя (неадуш.)
ля́мцавых (адуш.)
Т. ля́мцавым ля́мцавай
ля́мцаваю		 ля́мцавым ля́мцавымі
М. ля́мцавым ля́мцавай ля́мцавым ля́мцавых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

валю́шна-ля́мцавы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. валю́шна-ля́мцавы валю́шна-ля́мцавая валю́шна-ля́мцавае валю́шна-ля́мцавыя
Р. валю́шна-ля́мцавага валю́шна-ля́мцавай
валю́шна-ля́мцавае		 валю́шна-ля́мцавага валю́шна-ля́мцавых
Д. валю́шна-ля́мцаваму валю́шна-ля́мцавай валю́шна-ля́мцаваму валю́шна-ля́мцавым
В. валю́шна-ля́мцавы (неадуш.)
валю́шна-ля́мцавага (адуш.)		 валю́шна-ля́мцавую валю́шна-ля́мцавае валю́шна-ля́мцавыя (неадуш.)
валю́шна-ля́мцавых (адуш.)
Т. валю́шна-ля́мцавым валю́шна-ля́мцавай
валю́шна-ля́мцаваю		 валю́шна-ля́мцавым валю́шна-ля́мцавымі
М. валю́шна-ля́мцавым валю́шна-ля́мцавай валю́шна-ля́мцавым валю́шна-ля́мцавых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

валя́льна-ля́мцавы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. валя́льна-ля́мцавы валя́льна-ля́мцавая валя́льна-ля́мцавае валя́льна-ля́мцавыя
Р. валя́льна-ля́мцавага валя́льна-ля́мцавай
валя́льна-ля́мцавае		 валя́льна-ля́мцавага валя́льна-ля́мцавых
Д. валя́льна-ля́мцаваму валя́льна-ля́мцавай валя́льна-ля́мцаваму валя́льна-ля́мцавым
В. валя́льна-ля́мцавы (неадуш.)
валя́льна-ля́мцавага (адуш.)		 валя́льна-ля́мцавую валя́льна-ля́мцавае валя́льна-ля́мцавыя (неадуш.)
валя́льна-ля́мцавых (адуш.)
Т. валя́льна-ля́мцавым валя́льна-ля́мцавай
валя́льна-ля́мцаваю		 валя́льна-ля́мцавым валя́льна-ля́мцавымі
М. валя́льна-ля́мцавым валя́льна-ля́мцавай валя́льна-ля́мцавым валя́льна-ля́мцавых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

БРЫЛЬ, капялюш,

мужчынскі галаўны ўбор беларусаў. Плеценыя з саломы, мятліцы, лазы, чароту брылі насілі летам, валеныя, лямцавыя — у любую пару года. Разнастайнасцю прыёмаў пляцення, тонкасцю паверхневай структуры вызначаліся саламяныя брылі, якія плялі звычайна са сцяблоў жыта (у зубчыкі ці прама) і прашывалі суравымі ніткамі ці конскім воласам. Святочныя брылі паверх палёў абвязвалі каляровай тасьмой і ўпрыгожвалі штучнымі кветкамі. Валеныя, лямцавыя брылі формай і памерамі амаль не адрозніваліся ад саламяных, аднак аздабленне іх было больш сціплае.

Брылі: плецены з мятліцы (уверсе) і лямцавы.

т. 3, с. 275

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МАГЕ́РКА,

старадаўні мужчынскі галаўны ўбор, пашыраны на Беларусі ў 16—19 ст. Паводле спосабу вырабу былі лямцавыя (валеныя з воўны) і шытыя з 4 кавалкаў тоўстага валенага сукна. Лямцавыя М. мелі выгляд каўпака або ўсечанага конуса. Завернуты да палавіны вышыні аколыш шчыльна прылягаў да верху (паўдвайная М.) або даходзіў да самага донца (двайная М.). Рабілі М. выш. 15—20 см белага, шэрага, карычневага і чорнага колераў. Насілі круглы год.

М.​Ф.​Раманюк.

Селянін ў магерцы. Пач. 20 ст. Вёска Заходы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобл.

т. 9, с. 444

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ля́мцавы, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да лямцу, звязаны з яго вытворчасцю. Лямцавы цэх. // Зроблены з лямцу. Лямцавы капялюш. Лямцавая падэшва. □ На.. [Рыме] была зялёная вязаная кофта, чорная караткаватая спадніца, а на нагах лямцавыя тапачкі. Лупсякоў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

НЯТКА́НЫЯ МАТЭРЫЯ́ЛЫ,

тэкстыльныя матэрыялы, што вырабляюць з натуральных або хім. валокнаў, нітак ці сінт. плёнак без выкарыстання метадаў ткацтва; адзін з відаў тэкст. прадукцыі. Прамысл. вытв-сць Н.м., пачатая ў 1940-я г., вызначаецца прастатой тэхналогіі. Асн. віды Н.м.: вязальна-прашыўныя, ніткапрашыўныя, іголкапрабіўныя, валюшна-лямцавыя і клееныя.

Атрымліваюць Н.м. змацаваннем мех., фіз.-хім. ці камбінаванымі спосабамі валакністай асновы (напр., валакністае палатно, сістэма нітак), сфармаванай на спец. абсталяванні. Мех. спосабамі (правязванне, іголкапраколванне) на спец. машынах вырабляюць вязальна- і ніткапрашыўныя, іголкапрабіўныя матэрыялы. Валюшна-лямцавыя атрымліваюць з шарсцяных валокнаў (гл. Валянне). Клееныя Н.м. вырабляюць фіз.-хім. спосабамі з выкарыстаннем сувязных (эластамеры, тэрмапластычныя і тэрмарэактыўныя палімеры і інш.) ці спец. апрацоўкай асновы. Выкарыстоўваюць у тэхніцы (фільтравальныя, цепла- і гукаізаляцыйныя палотны, абразіўныя матэрыялы, палотны для паліграфіі і інш.), у быце (напр., вацін, дываны, коўдры, штучнае футра).

Літ.:

Технологии производства нетканых материалов. М., 1982.

т. 11, с. 420

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

прату́паць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак.

1. Прайсці тупаючы. У суседнім пакоі пратупалі мяккія матчыны панто[ф]лі. Галавач. // Прайсці. Па насыпу блізка пратупаў абходчык, потым вярнуўся. Мележ. Я салдат Айчыны. Сотні вёрст пратупаў пехатой. Прыходзька.

2. Тупаючы, прахадзіць некаторы час. [Кравец] абуў на ногі лямцавыя туфлі, .. пратупаў па пакоі аж да самага вечара. Чорны.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

pilśniowy

pilśniow|y

1. лямцавы;

buty ~e — лямцавыя чаравікі;

2. фетравы;

kapelusz ~y — фетравы капялюш

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)