Курсавая сістэма навучання 6/217

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

курсова́я сущ. курсава́я, -во́й ж.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

курсавы́ ​1, ‑ая, ‑ое.

Які мае адносіны да курсу ​1 (у 1 знач.). Курсавы вугал.

курсавы́ ​2, ‑ая, ‑ое.

Які мае адносіны да курса ​2 (у 1, 3, 4, 5 і 6 знач.). Курсавы экзамен. Курсавая работа. Курсавая розніца каштоўных папер.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

курсавы́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. курсавы́ курсава́я курсаво́е курсавы́я
Р. курсаво́га курсаво́й
курсаво́е		 курсаво́га курсавы́х
Д. курсаво́му курсаво́й курсаво́му курсавы́м
В. курсавы́ (неадуш.)
курсаво́га (адуш.)		 курсаву́ю курсаво́е курсавы́я (неадуш.)
курсавы́х (адуш.)
Т. курсавы́м курсаво́й
курсаво́ю		 курсавы́м курсавы́мі
М. курсавы́м курсаво́й курсавы́м курсавы́х

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

крос-курсавы́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. крос-курсавы́ крос-курсава́я крос-курсаво́е крос-курсавы́я
Р. крос-курсаво́га крос-курсаво́й
крос-курсаво́е		 крос-курсаво́га крос-курсавы́х
Д. крос-курсаво́му крос-курсаво́й крос-курсаво́му крос-курсавы́м
В. крос-курсавы́ (неадуш.)
крос-курсаво́га (адуш.)		 крос-курсаву́ю крос-курсаво́е крос-курсавы́я (неадуш.)
крос-курсавы́х (адуш.)
Т. крос-курсавы́м крос-курсаво́й
крос-курсаво́ю		 крос-курсавы́м крос-курсавы́мі
М. крос-курсавы́м крос-курсаво́й крос-курсавы́м крос-курсавы́х

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

прадме́тна-курсавы́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. прадме́тна-курсавы́ прадме́тна-курсава́я прадме́тна-курсаво́е прадме́тна-курсавы́я
Р. прадме́тна-курсаво́га прадме́тна-курсаво́й
прадме́тна-курсаво́е		 прадме́тна-курсаво́га прадме́тна-курсавы́х
Д. прадме́тна-курсаво́му прадме́тна-курсаво́й прадме́тна-курсаво́му прадме́тна-курсавы́м
В. прадме́тна-курсавы́ (неадуш.)
прадме́тна-курсаво́га (адуш.)		 прадме́тна-курсаву́ю прадме́тна-курсаво́е прадме́тна-курсавы́я (неадуш.)
прадме́тна-курсавы́х (адуш.)
Т. прадме́тна-курсавы́м прадме́тна-курсаво́й
прадме́тна-курсаво́ю		 прадме́тна-курсавы́м прадме́тна-курсавы́мі
М. прадме́тна-курсавы́м прадме́тна-курсаво́й прадме́тна-курсавы́м прадме́тна-курсавы́х

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

курсавы́ Kurs-;

курсавы экза́мен Zwíschenprüfung f -, -en;

курсава́я пра́ца Jáhresarbeit f -, -en;

курсавы бюлетэ́нь фін. Kúrszettel m -s, -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

курс¹, -у, мн. -ы, -аў, м.

1. Напрамак руху, шлях (карабля, самалёта і пад.).

Самалёт узяў к. на поўдзень.

2. перан. Кірунак якой-н. палітычнай, грамадскай дзейнасці.

К. на раззбраенне.

Знешнепалітычны к.

3. Цана, па якой прадаюцца (купляюцца) каштоўныя паперы, валюта.

Валютны к.

Змагацца за ўстойлівы к. рубля.

◊

У курсе чаго (быць) і ў курс чаго (увайсці, увесці) — пра дасведчанасць у чым-н.

|| прым. курсавы́, -а́я, -о́е.

К. рух.

Курсавая табліца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

курс², -а, мн. -ы, -аў, м.

1. Закончаны цыкл, увесь аб’ём спецыяльнага навучання, якіх-н. працэдур.

К. сярэдняй школы.

К. гразелячэння.

2. Асобная гадавая ступень адукацыі ў вышэйшай школе і спецыяльных навучальных установах, а таксама група навучэнцаў гэтай ступені.

Скончыць к. ва ўніверсітэце.

Стараста курса.

Студэнт трэцяга курса.

3. Выклад навуковай дысцыпліны ў вышэйшай школе, у спецыяльнай навучальнай установе.

Прачытаць к. лекцый па гісторыі Беларусі.

|| прым. курсавы́, -а́я, -о́е.

Курсавая работа студэнта.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

НАВУЧА́ННЕ,

мэтанакіраваны працэс перадачы і засваення ведаў і практычных навыкаў, фарміраванне ўменняў іх выкарыстання; сродак усебаковага развіцця і падрыхтоўкі асобы да жыццядзейнасці. Пры Н. рэалізуюцца мэты адукацыі і выхавання. У аснову Н. пакладзены гал. прынцыпы дыдактыкі. Ажыццяўляецца ў навуч. установах рознага тыпу (школа, каледж, ун-т і інш.), у сям’і, на вытв-сці і інш. сферах жыццядзейнасці чалавека. Мэты і задачы Н. змяняюцца гістарычна, абумоўлены ўзроўнем матэрыяльнага і духоўнага развіцця грамадства і залежаць ад функцый навуч. устаноў. У розных грамадствах існуюць адметныя сістэмы каштоўнасцей, што ўплывае на дыферэнцыяцыю метадаў і праграм Н. У залежнасці ад крыніцы ведаў метады Н. падзяляюць на славесныя (тлумачэнне, урок-дыскусія, гутарка, лекцыя і інш.), наглядныя (экскурсія, дэманстрацыя ілюстрацый, дыяпазітываў, кінафільмаў і інш.) і практычныя (лабараторныя заняткі, праца ў майстэрнях, вытв. практыка і інш.). Метады Н. могуць быць актыўныя, пасіўныя, маналагічныя, дыялагічныя, эўрыстычныя, дагматычныя і інш. Існуюць розныя сістэмы арганізацыі Н. Гістарычна найб. пашыранымі сістэмамі былі індывідуальная (гл. Індывідуальнае навучэнне) і індывід.-групавая. Адной з першых форм масавага Н. з’явілася арганізацыя калектыўнага Н., напр., у брацкіх школах, у дзейнасці якіх выявіліся асн. элементы класна-ўрочнай сістэмы. Імкненне забяспечыць найб. эфектыўнае вырашэнне задач Н. абумовіла пошук новых, нетрадыц. форм і методык (Бел-Ланкастэрская сістэма, батаўская сістэма дыферэнцыраванага Н. ў ЗША, Мангеймская школьная сістэма). У 1920-я г. распрацавана сістэма праектнага Н. (У.​Кіркпатрык, ЗША), у працэсе якога вучні разам з настаўнікам праектуюць рашэнні практычных задач. Вальдорфская сістэма Н. (Р.​Штайнер, Германія), сістэмы М.Мантэсоры (Італія), С.​Фрэнэ (Францыя) і інш. ставяць гал. мэтай раскрыццё індывідуальнасці навучэнца. У сучаснай практыцы Н. выкарыстоўваюцца таксама лекцыйна-семінарская, курсавая, прадметна-курсавая, індывідуальна-брыгадная і інш. навуч. сістэмы. Увайшлі ў практыку праграмаванае Н., элементы праблемнага Н., заснаванага на стварэнні праблемных сітуацый з мэтай актывізацыі пазнавальнай дзейнасці навучэнцаў, назіраецца тэндэнцыя далейшай гуманізацыі і гуманітарызацыі навучальна-выхаваўчага працэсу (гл. Гуманітарная адукацыя). Набыць веды можна і самаадукацыяй, з выкарыстаннем камп’ютэрных методык.

Літ.:

Баранов С.П. Сущность процесса обучения. М., 1981;

Клингберг Л. Проблемы теории обучения: Пер. с нем. М., 1984;

Оконь В. Введение в общую дидактику: Пер. с пол. М., 1990;

Szkoły dialogu. Warszawa, 1993.

С.​Л.​Яцкевіч.

т. 11, с. 113

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)