Канічныя сячэнні 3/485; 5/381; 8/98; 11/450

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

КАНІ́ЧНЫЯ СЯЧЭ́ННІ,

лініі, якія атрымліваюцца пры перасячэнні прамога кругавога конуса з плоскасцямі, што не праходзяць праз яго вяршыню. Пры розных становішчах сякучай плоскасці адносна конуса атрымліваюцца эліпс, парабала, гіпербала.

Калі ў плоскасці выбрана дэкартава сістэма каардынат, то кожнае з К.с. вызначаецца ўраўн. 2-й ступені: Ax​2 + 2Bxy + Cy​2 + 2Dx + 2Ey + F = 0. Наадварот, калі такое ўраўн. мае хоць адно сапраўднае рашэнне і левая частка ўраўн. не распадаецца на 2 лінейныя множнікі, то гэтае ўраўн. задае адно з К.с. Такім чынам, К.с. вызначаюцца яшчэ як крывыя 2-га парадку, якія не распадаюцца. К.с. пашыраны ў з’явах прыроды і ў розных галінах навукі. Напр., планеты сонечнай сістэмы і ШСЗ рухаюцца па эліпсах; траекторыя цела, кінутага нахілена да гарызонту, падобна на парабалу.

Да арт. Канічныя сячэнні: а — эліпс; б — парабала; в — гіпербала.

т. 7, с. 586

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

кані́чны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. кані́чны кані́чная кані́чнае кані́чныя
Р. кані́чнага кані́чнай
кані́чнае		 кані́чнага кані́чных
Д. кані́чнаму кані́чнай кані́чнаму кані́чным
В. кані́чны (неадуш.)
кані́чнага (адуш.)		 кані́чную кані́чнае кані́чныя (неадуш.)
кані́чных (адуш.)
Т. кані́чным кані́чнай
кані́чнаю		 кані́чным кані́чнымі
М. кані́чным кані́чнай кані́чным кані́чных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ава́льна-кані́чны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ава́льна-кані́чны ава́льна-кані́чная ава́льна-кані́чнае ава́льна-кані́чныя
Р. ава́льна-кані́чнага ава́льна-кані́чнай
ава́льна-кані́чнае		 ава́льна-кані́чнага ава́льна-кані́чных
Д. ава́льна-кані́чнаму ава́льна-кані́чнай ава́льна-кані́чнаму ава́льна-кані́чным
В. ава́льна-кані́чны (неадуш.)
ава́льна-кані́чнага (адуш.)		 ава́льна-кані́чную ава́льна-кані́чнае ава́льна-кані́чныя (неадуш.)
ава́льна-кані́чных (адуш.)
Т. ава́льна-кані́чным ава́льна-кані́чнай
ава́льна-кані́чнаю		 ава́льна-кані́чным ава́льна-кані́чнымі
М. ава́льна-кані́чным ава́льна-кані́чнай ава́льна-кані́чным ава́льна-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

круглава́та-кані́чны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. круглава́та-кані́чны круглава́та-кані́чная круглава́та-кані́чнае круглава́та-кані́чныя
Р. круглава́та-кані́чнага круглава́та-кані́чнай
круглава́та-кані́чнае		 круглава́та-кані́чнага круглава́та-кані́чных
Д. круглава́та-кані́чнаму круглава́та-кані́чнай круглава́та-кані́чнаму круглава́та-кані́чным
В. круглава́та-кані́чны (неадуш.)
круглава́та-кані́чнага (адуш.)		 круглава́та-кані́чную круглава́та-кані́чнае круглава́та-кані́чныя (неадуш.)
круглава́та-кані́чных (адуш.)
Т. круглава́та-кані́чным круглава́та-кані́чнай
круглава́та-кані́чнаю		 круглава́та-кані́чным круглава́та-кані́чнымі
М. круглава́та-кані́чным круглава́та-кані́чнай круглава́та-кані́чным круглава́та-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

перспекты́ўна-кані́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. перспекты́ўна-кані́чны перспекты́ўна-кані́чная перспекты́ўна-кані́чнае перспекты́ўна-кані́чныя
Р. перспекты́ўна-кані́чнага перспекты́ўна-кані́чнай
перспекты́ўна-кані́чнае		 перспекты́ўна-кані́чнага перспекты́ўна-кані́чных
Д. перспекты́ўна-кані́чнаму перспекты́ўна-кані́чнай перспекты́ўна-кані́чнаму перспекты́ўна-кані́чным
В. перспекты́ўна-кані́чны (неадуш.)
перспекты́ўна-кані́чнага (адуш.)		 перспекты́ўна-кані́чную перспекты́ўна-кані́чнае перспекты́ўна-кані́чныя (неадуш.)
перспекты́ўна-кані́чных (адуш.)
Т. перспекты́ўна-кані́чным перспекты́ўна-кані́чнай
перспекты́ўна-кані́чнаю		 перспекты́ўна-кані́чным перспекты́ўна-кані́чнымі
М. перспекты́ўна-кані́чным перспекты́ўна-кані́чнай перспекты́ўна-кані́чным перспекты́ўна-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

спіра́льна-кані́чны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. спіра́льна-кані́чны спіра́льна-кані́чная спіра́льна-кані́чнае спіра́льна-кані́чныя
Р. спіра́льна-кані́чнага спіра́льна-кані́чнай
спіра́льна-кані́чнае		 спіра́льна-кані́чнага спіра́льна-кані́чных
Д. спіра́льна-кані́чнаму спіра́льна-кані́чнай спіра́льна-кані́чнаму спіра́льна-кані́чным
В. спіра́льна-кані́чны (неадуш.)
спіра́льна-кані́чнага (адуш.)		 спіра́льна-кані́чную спіра́льна-кані́чнае спіра́льна-кані́чныя (неадуш.)
спіра́льна-кані́чных (адуш.)
Т. спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнай
спіра́льна-кані́чнаю		 спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнымі
М. спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнай спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

спіра́льна-кані́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. спіра́льна-кані́чны спіра́льна-кані́чная спіра́льна-кані́чнае спіра́льна-кані́чныя
Р. спіра́льна-кані́чнага спіра́льна-кані́чнай
спіра́льна-кані́чнае		 спіра́льна-кані́чнага спіра́льна-кані́чных
Д. спіра́льна-кані́чнаму спіра́льна-кані́чнай спіра́льна-кані́чнаму спіра́льна-кані́чным
В. спіра́льна-кані́чны (неадуш.)
спіра́льна-кані́чнага (адуш.)		 спіра́льна-кані́чную спіра́льна-кані́чнае спіра́льна-кані́чныя (неадуш.)
спіра́льна-кані́чных (адуш.)
Т. спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнай
спіра́льна-кані́чнаю		 спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнымі
М. спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чнай спіра́льна-кані́чным спіра́льна-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

цыліндры́чна-кані́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. цыліндры́чна-кані́чны цыліндры́чна-кані́чная цыліндры́чна-кані́чнае цыліндры́чна-кані́чныя
Р. цыліндры́чна-кані́чнага цыліндры́чна-кані́чнай
цыліндры́чна-кані́чнае		 цыліндры́чна-кані́чнага цыліндры́чна-кані́чных
Д. цыліндры́чна-кані́чнаму цыліндры́чна-кані́чнай цыліндры́чна-кані́чнаму цыліндры́чна-кані́чным
В. цыліндры́чна-кані́чны (неадуш.)
цыліндры́чна-кані́чнага (адуш.)		 цыліндры́чна-кані́чную цыліндры́чна-кані́чнае цыліндры́чна-кані́чныя (неадуш.)
цыліндры́чна-кані́чных (адуш.)
Т. цыліндры́чна-кані́чным цыліндры́чна-кані́чнай
цыліндры́чна-кані́чнаю		 цыліндры́чна-кані́чным цыліндры́чна-кані́чнымі
М. цыліндры́чна-кані́чным цыліндры́чна-кані́чнай цыліндры́чна-кані́чным цыліндры́чна-кані́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ЗУБЧА́СТАЕ КО́ЛА,

звяно зубчастых перадач, якое мае выступы (зубы) для перадачы руху праз счапленне з выступамі другога звяна. Бываюць цыліндрычныя, канічныя і чарвячныя; з прамымі, касымі і крывалінейнымі зубамі. Робяць са сталі, чыгуну, сплаваў каляровых металаў, пластмас.

Зубчастыя колы: 1, 2 — цыліндрычныя прама- і касазубыя; 3, 4 — канічныя прамазубыя і са спіральнымі зубамі; 5 — шаўроннае; 6 — чарвячнае.

т. 7, с. 118

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)