Канструктыўная тэорыя функцый 11/170

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

КАНСТРУКТЫ́ЎНАЯ МАТЭМА́ТЫКА,

абстрактная навука аб канструктыўных працэсах, магчымасцях чалавека ажыццявіць іх і аб іх выніках — канструктыўных аб’ектах. Мае сваю логіку, адрозную ад логікі класічнай матэматыкі. Распрацоўваюцца раздзелы К.м.: канструктыўныя тэорыі дыферэнцавання і інтэгравання, канструктыўны функцыянальны аналіз, канструктыўная тэорыя камплекснай пераменнай і інш.

Прыкладам канструктыўнага аб’екта з’яўляецца слова — шэраг літар з пэўнага алфавіта, канструктыўнага працэсу — выпісванне гэтага слова літарамі. Асобны выпадак слоў — натуральныя лікі напр., з алфавіта {0,1}] 0,01, 011, ... Калі да гэтага алфавіта дадаць знакі «мінус» і «дзяліць», можна будаваць рацыянальныя лікі, як словы ў алфавіце {0,1,-,:}. Абстрактнасць К.м. выяўляецца ў выкарыстанні абстракцыі патэнцыяльнай ажыццявімасці (не бяруцца пад увагу абмежаванні канструктыўных магчымасцей у прасторы, часе і матэрыяле) і абстракцыі атаясамлівання (2 ці больш у пэўным сэнсе аднолькавыя аб’екты разглядаюцца як адзін). У К.м. выключаецца абстракцыя актуальнай бясконцасці, звязаная з разглядам працэсаў. якія ніколі не могуць завяршыцца, але лічацца бясконца працяглымі і тым самым фармальна быццам бы завершанымі.

В.​І.​Бернік.

т. 7, с. 596

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

канструкты́ўны, ‑ая, ‑ае.

Які складае аснову чаго‑н.; істотны, важны. Канструктыўная прапанова. Канструктыўныя папраўкі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

цокаль,

канструктыўная частка лямпы.

т. 17, с. 133

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

канструкты́ўны, -ая, -ае.

1. Які мае адносіны да канструкцыі (у 1 знач.), патрэбны для канструявання (спец.).

Канструктыўныя асаблівасці збудавання.

2. Які складае аснову чаго-н.; важны (кніжн.).

Канструктыўная прапанова.

|| наз. канструкты́ўнасць, -і, ж. (да 2 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

канструкты́ўны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. канструкты́ўны канструкты́ўная канструкты́ўнае канструкты́ўныя
Р. канструкты́ўнага канструкты́ўнай
канструкты́ўнае		 канструкты́ўнага канструкты́ўных
Д. канструкты́ўнаму канструкты́ўнай канструкты́ўнаму канструкты́ўным
В. канструкты́ўны (неадуш.)
канструкты́ўнага (адуш.)		 канструкты́ўную канструкты́ўнае канструкты́ўныя (неадуш.)
канструкты́ўных (адуш.)
Т. канструкты́ўным канструкты́ўнай
канструкты́ўнаю		 канструкты́ўным канструкты́ўнымі
М. канструкты́ўным канструкты́ўнай канструкты́ўным канструкты́ўных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

канструкты́ўны konstruktív;

канструкты́ўная прапано́ва konstruktíver [-vər] Vórschlag

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

КАНЦЭ́ПЦЫЯ (ад лац. conceptio разуменне, сістэма),

пэўны спосаб разумення, успрымання чаго-н.; трактоўка і асн. пункт погляду на прадмет, з’яву; вядучая канструктыўная лінія розных відаў дзейнасці (маст., тэхн., паліт. і інш.).

т. 8, с. 14

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

прадме́тна-канструкты́ўны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. прадме́тна-канструкты́ўны прадме́тна-канструкты́ўная прадме́тна-канструкты́ўнае прадме́тна-канструкты́ўныя
Р. прадме́тна-канструкты́ўнага прадме́тна-канструкты́ўнай
прадме́тна-канструкты́ўнае		 прадме́тна-канструкты́ўнага прадме́тна-канструкты́ўных
Д. прадме́тна-канструкты́ўнаму прадме́тна-канструкты́ўнай прадме́тна-канструкты́ўнаму прадме́тна-канструкты́ўным
В. прадме́тна-канструкты́ўны (неадуш.)
прадме́тна-канструкты́ўнага (адуш.)		 прадме́тна-канструкты́ўную прадме́тна-канструкты́ўнае прадме́тна-канструкты́ўныя (неадуш.)
прадме́тна-канструкты́ўных (адуш.)
Т. прадме́тна-канструкты́ўным прадме́тна-канструкты́ўнай
прадме́тна-канструкты́ўнаю		 прадме́тна-канструкты́ўным прадме́тна-канструкты́ўнымі
М. прадме́тна-канструкты́ўным прадме́тна-канструкты́ўнай прадме́тна-канструкты́ўным прадме́тна-канструкты́ўных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

НО́ВАК ((Novák) Вітазслаў) (5.12.1870, Каменіцы, Чэхія — 18.7.1949),

чэхаславацкі кампазітар, педагог; адзін з заснавальнікаў нац. муз. педагогікі. Нар. арт. Чэхаславакіі (1945). У 1889—96 вучыўся ў Пражскай кансерваторыі (у А.Дворжака і інш.), з 1908 выкладаў у ёй (у 1909—39 праф., у 1919—22 дырэктар). Для яго музыкі характэрны апора на чэш., славацкі і мараўскі фальклор, строгая канструктыўная логіка, часам уплыў імпрэсіянізму. Сярод твораў: оперы «Звікоўскі дамавік» (1915), «Карлштэйн» (1916), «Ліхтар» (1923; паст. ўсе ў Празе), «Завяшчанне дзеда» (паст. 1926), балеты-пантамімы «Сіньёрына маладосць» і «Нікаціна» (абодва паст. 1930); кантаты; 2 сімфоніі (1934, 1943), сімф. паэмы, уверцюры, сюіты і інш. для арк.; камерна-інстр. ансамблі; творы для фп., рамансы, хары на нар. тэксты, песні, апрацоўкі нар. песень (7 сшыткаў) і інш. Аўтар кн. «Пра сябе і іншых» (т. 1—2, 1940—70).

Літ.:

Бэлза Й. В.​Новак. М., 1957.

Васкрасенскі сабор Новаіерусалімскага манастыра. Фота да 1941.

т. 11, с. 359

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)