Verbum

анлайнавы слоўнік

ЗВЕ́РАВА (Наталля Маратаўна) (н. 16.4.1971, Мінск),

бел. спартсменка (тэніс). Засл. майстар спорту (1991). Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (1992), пераможца тэнісных турніраў: Уімблдонскага (Англія, двойчы), пяршынстваў Францыі, Аўстраліі і ў парным разрадзе. Неаднаразовая пераможца і прызёр інш. міжнар. турніраў.

т. 7, с. 38

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Зверава Эліна Аляксандраўна

т. 18, кн. 1, с. 391

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЛЁГКАЯ АТЛЕ́ТЫКА,

від спорту, які ўключае бег на розныя дыстанцыі (у т. л. эстафетны і з перашкодамі), кіданні лёгкаатлетычныя, мнагабор’і лёгкаатлетычныя, скачкі лёгкаатлетычныя, хадзьбу спартыўную. У спарт. класіфікацыі больш за 60 лёгкаатлетычных практыкаванняў. На Алімп. гульнях Л.а. прадстаўлена 24 практыкаваннямі для мужчын і 14 для жанчын. Створаны Міжнар. аматарская лёгкаатлетычная федэрацыя (ІААФ) у 1912, Еўрапейская асацыяцыя Л.а. (ЕАА) у 1968, федэрацыі Л.а. Азіі, Афрыкі, лац-амер. краін, Новай Зеландыі і Акіяніі ў канцы 1960 — пач. 1970-х г. Федэрацыя Л.а. Беларусі створана ў 1959. Чэмпіянаты свету па Л.а. праводзяцца з 1983, з 4-гадовай перыядычнасцю; летнія чэмпіянаты Еўропы — з 1934 (у цотныя гады паміж Алімп. гульнямі, зімовыя ў закрытых памяшканнях з 1966).

Першыя звесткі пра лёгкаатлетычныя спаборніцтвы адносяцца да 776 да н.э., калі праводзіліся Алімп. гульні ў Стараж. Грэцыі. Як самастойны від спорту пашырылася ў сярэдзіне 19 ст. ў Англіі (першыя спаборніцтвы ў 1837 у каледжы г. Рэгбі), Германіі, ЗША, Францыі і інш. З канца 19 ст. ў Расіі наладжваюцца аматарскія спарт. спаборніцтвы, упершыню першынство Расіі праведзена ў 1908.

На Беларусі першыя спаборніцтвы па Л.а. (бег на 800, 1000, 1500 м; скачкі ў вышыню і даўжыню; кіданні дыска і кап’я) праведзены ў 1913 у Гомелі. Аматарскія клубы Л.а. існавалі з 1918 у Віцебскай і Магілёўскай, а з 1920 і ў інш. губернях. З 1921 у Віцебску пачалі праводзіцца традыц. лёгкаатлетычныя эстафеты. Першы чэмпіянат па Л.а. (па 12 відах) адбыўся ў 1924 у праграме Усебел. свята фіз. культуры. У 1927 адбыліся першыя міжнар. спаборніцтвы па Л.а. паміж бел. і чэш. спартсменамі. З 1927 бел. лёгкаатлеты — удзельнікі ўсесаюзных спаборніцтваў, з 1952 — Алімп. гульняў. Першы з бел. спартсменаў атрымаў алімп. медаль (сярэбраны) М.Крываносаў (1956). Алімпійскія чэмпіёны па Л.а. — Р.Клім, Т.Ледаўская, В.Рудзянкоў. Прызёры Алімп. гульняў: бегуны У.Гараеў, Я.Гаўрыленка, М.Кіраў, У.Лавецкі; па спарт. хадзьбе Я.Іўчанка і П.Пачанчук; у трайным скачку А.Каваленка і І.Лапшын; у кіданні молата І.Астапковіч; у кіданні кап’я Н.Шыкаленка, дыска У.Дуброўшчык, В.Капцюх і Э.Зверава; у сямібор’і Н.Сазановіч. Першым чэмпіёнам свету з бел. лёгкаатлетаў стаў А.Трашчыла (эстафета 4 × 400 м; 1983). Чэмпіёны свету: А.Паташоў, Трашчыла (1991), Шыкаленка, Зверава (1995); прызёры чэмпіянатаў свету: Р.Смяхнова (1983), А.Бялеўская (1987), У.Сасімовіч (1991), Я.Місюля (1991, 1995), С.Бурага, Дуброўшчык, Капцюх, Э.Хамелайнен (1995). На чэмпіянаце свету ў 1995 Беларусь па заваяваных медалях заняла 2-е месца ў агульнакамандным заліку. Першымі чэмпіёнамі Еўропы па Л.а. сталі М.Іткіна, Крываносаў, А.Юлін (1954). Чэмпіёны Еўропы: Л.Ермалаева, Іткіна, Крываносаў (1958); Іткіна (1962), Клім (1966), Р.Аглетдзінава (1986), Астапковіч, Лапшын (1990), Дуброўшчык, Н.Духнова (1994).

Т.П.Юшкевіч.

т. 9, с. 228

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КІДА́ННІ ЛЁГКААТЛЕТЫ́ЧНЫЯ,

спартыўныя практыкаванні ў кіданні на далёкасць спарт. снарадаў (кап’ё, дыск, молат, мяч, граната), у штурханні ядра. Спаборніцтвы па кіданні дыска і кап’я ўваходзілі ў праграму стараж.-грэч. Алімп. гульняў (з 708 да н.э.). К.л. ўключаны ў праграму сучасных Алімп. гульняў (кіданне дыска і штурханне ядра — з 1896, кіданне молата — з 1900, кап’я — з 1906), чэмпіянатаў свету, Еўропы па лёгкай атлетыцы і інш. буйнейшых спаборніцтваў. На Беларусі спаборніцтвы па Кл. праводзяцца з 1913 (г. Гомель, кіданні дыска і кап’я). Першы чэмпіянат рэспублікі па лёгкай атлетыцы, у т. л. па Кл., адбыўся ў 1924 (Мінск).

Бел. спартсмены неаднаразова дасягалі перамог: у кіданні дыска — Г.Калнаотчанка (уладальнік Кубка свету, 1985, чэмпіён СССР, 1983, 1985), Э.Зверава (чэмпіёнка свету, 1995); у кіданні кап’я — М.Грэбнеў (уладальнік Кубка Еўропы, 1977, чэмпіён СССР, 1977), Н.Каленчукова (дзявочае Ермаловіч; чэмпіёнка СССР, 1984—85, 1987), Н.Шыкаленка (сярэбраны прызёр XXV Алімп. гульняў, 1992, г. Барселона, Іспанія, чэмпіёнка свету, 1995); у кіданні молата — І.Астапковіч (сярэбраны прызёр XXV Алімп. гульняў, чэмпіён Еўропы, 1990), А.Балтоўскі (чэмпіён СССР, 1962), Р.Клім (чэмпіён XVIII Алімп. гульняў, 1964, Токіо, сярэбраны прызёр XIX Алімп. гульняў, 1968, Мехіка, чэмпіён Еўропы, 1963, 1965—66, шматразовы чэмпіён СССР); М.Крываносаў (сярэбраны прызёр XVI Алімп. гульняў, 1956, г. Мельбурн, Аўстралія; чэмпіён Еўропы, 1954; чэмпіён СССР, 1952, 1954—55, 1957—58); В.Рудзянкоў (чэмпіён XVII Алімп. гульняў, 1960, Рым, чэмпіён СССР, 1959—61); у штурханні ядра — С.Каснаўскас (рэкардсмен СССР, 1984).

т. 8, с. 248

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ГА́НДЛЮ І ГРАМА́ДСКАГА ХАРЧАВА́ННЯ БЕЛАРУ́СКАЙ ССР,

ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным работнікам гандлю і грамадскага харчавання за працу ў сістэме дзярж. і каап. гандлю не менш за 10 гадоў, за асаблівыя дасягненні ў развіцці гандлю і грамадскага харчавання і ў паляпшэнні гандл. абслугоўвання насельніцтва. Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярх. Савета БССР ад 7.2.1966, прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР. Існавала да 23.11.1988.

Заслужаныя работнікі гандлю і грамадскага харчавання Беларускай ССР

1966. А.Ф.Анішчанка, І.П.Ахрэмчык, В.А.Балотнікава, М.З.Барада, В.П.Барыс, Б.І.Барысевіч, М.І.Борухава, М.П.Валодзін, Ф.Ф.Валодзін, Л.І.Варшаўская, П.Ф.Волкаў, М.К.Вялюга, І.Б.Герко, Н.А.Гранькова, У.К.Гушча, М.Ф.Дзямідава, Л.І.Драздоўская, Г.Е.Дубіцкая, Г.Р.Дудко, П.Г.Іванова, З.В.Кліміценка, А.І.Коўчур, Н.К.Красоўская, Д.В.Кудзь, І.І.Кулькоў, Я.П.Ляхаў, М.Я.Махаёва, М.К.Мацукевіч, А.Я.Мелкаступаў, М.Р.Міхайлаў-Грыцаў, Л.І.Наркевіч, Г.І.Перык, Р.І.Прэпесць, Ф.Дз.Ропат, В.Ц.Скарабагатая, Я.І.Суслава, І.В.Талочка, І.А.Тапырык, С.Дз.Чухловін, В.М.Чыжонак, І.А.Чычэрын, А.С.Шаўроў, І.А.Шымановіч.

1967. В.А.Асіпок, А.Х.Аўсеенка, Л.П.Барвінак, В.К.Зверава, І.І.Калеснікаў, М.П.Карташова, В.Ф.Конаш, Я.Е.Крэз, С.Б.Лембрыкаў, Н.С.Семянюк, А.А.Трацэўская.

1968. А.Р.Арастовіч, М.М.Багдановіч, З.С.Бадрова, Н.А.Балотнікава, Н.М.Бірукова, А.М.Бычкоў, Т.І.Вадаходава, Б.Р.Гельфанд, Л.Ф.Голубева, П.І.Гурына, Е.А.Забродская, В.А.Задала, М.П.Ігнацьева, В.М.Калур, Х.Е.Камінская, Т.С.Каськовіч, П.І.Катаводаў, І.А.Крамарэнка, М.А.Краўцова, Л.М.Кротаў, Л.Е.Кручкова, З.М.Кузняцова, В.М.Кунцэвіч, К.Л.Ластоўскі, Г.А.Лукашэвіч, Г.С.Мазько, Г.С.Мірановіч, Л.М.Новікава, А.Д.Падаляк, Н.Г.Парфянкова, Л.С.Паўроз, І.М.Піліпейка, М.Ф.Ружанцова, Н.С.Саракалетава, В.І.Свірыдо, В.К.Сцепаненка, А.В.Тоўкань. М.А.Хартонік, А.І.Хромава, Н.А.Шандрыгіна, М.М.Шастакова, А.Дз.Шубіч, Я.Ц.Шылаў.

1969. І.Я.Бутрым, А.І.Паліўкіна, К.І.Палкіна, В.Д.Стрэж, Г.П.Сценнік, М.Я.Шведава, Г.Д.Якавенка.

1970. Т.П.Абабкава, В.А.Бярозка, Н.І.Гутарава, М.М.Данілевіч, З.П.Кладкевіч, М.Я.Кудзінаў, З.Л.Ліхавідава. Н.М.Майдзецкая, В.М.Мяховіч, В.А.Папуша, Я.К.Станішэўская, К.С.Сыраквашына, В.М.Уласюк, К.Д.Шэлегава.

1971. С.Ф.Ажахоўская, З.Г.Балашова, Л.В.Бутраменка, В.М.Воранаў, В.Ф.Галубко, А.А.Грузінаў, Н.Дз.Грыгарэўская, Т.Ф.Дзевятуха, А.І.Зарэцкая, У.М.Манаева, Е.І.Маслакова, С.С.Самахвал, К.І.Сапяжынская, К.І.Сіднякова, Н.І.Сусько, Н.С.Цішкевіч, В.К.Шаранкоў, М.С.Шумская, Т.П.Юркова, Н.С.Яжэлева.

1973. А.Ф.Багданава, К.Ц.Біліеўская, А.А.Гладкая, І.П.Дзікун, Я.В.Крыштаповіч, Н.Р.Патройная, Л.С.Сарнова, А.Дз.Хадасок, М.П.Чартарыцкі.

1974. Ф.І.Балашова, К.Я.Гаўрыленка, В.К.Здановіч, Т.Я.Камісарава, Я.М.Мананкін, В.Дз.Міхальчук, Г.Р.Навіцкая, Л.М.Федаракова.

1975. В.А.Асмалоўская, А.А.Бажкоў, Н.І.Вярстак, І.С.Гарбузоў, Н.Н.Клімко, В.А.Кур’ян, Л.Ф.Ладуцька, В.А.Майсеенка, С.Ф.Масюцін, Л.Ф.Петрачкова, Л.І.Пракапенка, З.І.Прыступіна, А.А.Суслаў, К.Р.Удавенка, В.М.Шарыкава.

1976. В.Л.Алейчык, В.Ф.Еўтухоў, І.І.Ігошын, Р.В.Кузьміна, М.І.Лахтычкіна, І.П.Ляўковіч, К.С.Пашук, Я.С.Серая, Г.А.Сухій, В.В.Чарнякова.

1977. В.Ф.Ачыновіч, В.П.Бальшакоў, Л.А.Вашчук, В.В.Кабачэўская, І.М.Калтовіч, А.А.Кардаш, С.Дз.Карпеня, Э.І.Кудасава, Т.М.Кузьменка, Н.М.Мацуганаў, Л.В.Міхневіч, Н.М.Навіцкая, Я.М.Новік.

1978. Г.М.Ананчанка, З.М.Баравік, М.У.Галенка, А.А.Гласко, Г.П.Дзегцярова, П.В.Зюськевіч, В.М.Клімава, В.С.Лабажэвіч, З.К.Матняк, С.Ц.Пашчасцьеў, Р.Б.Рапапорт, Е.У.Рубцова, Т.І.Руднік, Г.І.Свідэрская, Ф.А.Цімкаева, М.В.Цярэшанкава, Л.А.Чыжова.

1979. Г.М.Бяляўская, М.А.Вакульчык, Н.Е.Варэнік, Н.А.Васілеўская, А.Т.Грыбалёва, Р.Ф.Даргель, Л.М.Емельяновіч, М.І.Крыўцоў, А.С.Курыленка, Л.І.Машталеж, А.С.Пархімовіч, К.Б.Пархоц, М.В.Сіроцін, Г.П.Стагурава.

1980. Г.Д.Багнюк, В.А.Зянько, А.І.Корабава, М.П.Малочка, Р.Ц.Малочка, Г.Ц.Петракова, І.Е.Сталівоненка, А.М.Сыты, А.Л.Шатохіна, М.М.Якубоўскі.

1981. Л.С.Зульцбург, А.Ф.Іваннікаў, Н.І.Казлоўская, С.Ю.Каравайка, К.І.Карчэня. Г.І.Кукарэка, Г.П.Латышава, Г.І.Марчанка, Н.Я.Матвеева, З.І.Пуцікава, І.В.Стукава, М.А.Хмель, М.А.Храбрая, Т.Ф.Царыкава, І.В.Шкляннік.

1982. Т.К.Афанасенка, Ю.А.Васільева, Г.К.Дзеньшчыкова, Л.М.Селівончык, Л.В.Шыхапцова, У.Я.Дзмітрычэнка.

1985. Т.Ф.Бурая, М.С.Віннік, Н.М.Вітко, Р.А.Гмыза, М.Р.Голуб, І.Ф.Гурыновіч, П.Ф.Гуркоў, А.М.Драбышэўская, З.Г.Кацюба, В.У.Кучанкова, Н.І.Серада, А.М.Цевашова, М.М.Фіцнер, Л.Я.Худзеева, Т.М.Цэбрук.

1987. Л.Е.Матвеева.

1988. Л.Б.Андрэева, Г.А.Вадарацкая, М.В.Мірончыкаў, Я.Ф.Пляўкова. Н.І.Сахарчук, Я.І.Свірыд.

т. 6, с. 562

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)