заче́м нареч. чаго́; (для чего) нашто́, наво́шта; (почему) чаму́;

заче́м ты пришёл? чаго́ ты прыйшо́ў?;

заче́м ему́ всё э́то ну́жно? нашто́ (наво́шта) яму́ ўсё гэ́та патрэ́бна?;

заче́м я не поэ́т? чаму́ я не паэ́т?;

заче́м и для чего́ разг. чаго́ і наво́шта (нашто́);

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

заче́м-то нареч. чаго́сьці, чаго́сь, не́чага; на не́шта, нашто́сьці, нашто́сь; чаму́сьці, чаму́сь; см. заче́м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

налі́ха нареч., разг. заче́м, на что, на кой чёрт;

н. ён мне патрэ́бен!заче́м он мне ну́жен!

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нашто́ нареч. (для чего) заче́м; (к чему — ещё) чего́; (для чего — ещё) куда́;

н. мне гавары́ць няпра́ўду?заче́м (чего́) мне говори́ть непра́вду?;

н. яму́ ўсё гэ́та патрэ́бна?заче́м ему́ всё э́то ну́жно?;

н. табе́ сто́лькі папе́ры?заче́м (куда́) тебе́ сто́лько бума́ги?

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

чаго́ I нареч. почему́, заче́м; чего́;

ч. ты прыйшо́ў? — почему́ (заче́м, чего́) ты пришёл?;

ч. ты так до́ўга е́здзіў? — почему́ (заче́м, чего́) ты так до́лго е́здил?;

ч. там! — чего́ там!

чаго́ II мест., в род. п. чего́; см. што I 1

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

чаму́сьці нареч. почему́-то, отчего́-то; заче́м-то; что́-то;

ч. мне не спі́цца — почему́-то (что́-то) мне не спи́тся

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

РАДА́РЫ ((Rodari) Джані) (23.10.1920, г. Аменья, Італія — 14.4.1980),

італьянскі дзіцячы пісьменнік. Друкаваўся з 1948. Аўтар зб-каў «Кніжка вясёлых вершаў» (1951), «Вершы ў небе і на зямлі» (1960), аповесцей-казак «Прыгоды Чыпаліна» (1951), «Блакітная Страла» (1954), «Джэльсаміна ў Краіне лгуноў» (1959), «Казкі па тэлефоне» (1962), «Торт у небе» (1966), кніг «Граматыка фантазіі» (1973), «Марыянеткі на волі» (1974), зб. навел-казак «Гульня ў домікі» (1980) і інш. Яго творы адметныя спалучэннем фантазіі і гумару, сац. сатыры і аптымізму. На бел. сцэне паводле казак Р. пастаўлены спектаклі «Прыгоды Чыпаліна» (1955, Дзярж. т-р лялек; 1957, 1960, Т-р юнага гледача), «Чароўнае падарожжа ў ноч» (1991, абодва Т-р юнага гледача), «Чыпаліна і яго сябры» (1990, Т-р юнага гледача), балет «Чыпаліна» (1978, Дзярж. т-р оперы і балета). На бел. мову яго творы пераклалі П.​Марціновіч, П.​Прыходзька, П.​Рунец, Я.​Семяжон, А.​Шаўня.

Тв.:

Бел. пер. — Неапаль без сонца: Вершы. Мн., 1955;

Прыгоды Чыпаліна. Мн., 1957;

У кн.: Ад вежаў Ферары. Мн., 1974;

У кн.: Семяжон Я. Сем цудаў свету: Выбр. пераклады паэзіі. Мн., 1977;

Рус. пер. — Здравствуйте, дети! М., 1957;

Всемирный хоровод. М., 1962;

Путешествие Голубой Стрелы. М., 1972;

Грамматика фантазии: Введение в искусство придумывания историй. М., 1978;

Приключения Чиполлино... Мн., 1986;

Джельсомино в Стране лгунов. Почему? Отчего? Зачем? Мн., 1992.

Літ.:

Брандис Е.П. От Эзопа до Джанни Родари. М., 1965.

А.​А.​Шаўня.

т. 13, с. 205

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

чаго́сьці

1. нареч. чего́-то, почему́-то, заче́м-то;

ён ч. мару́дзіў — он почему́-то (чего́-то) ме́длил;

2. мест., в род. п. чего́-то; см. што́сьці

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

звяза́цца сов.

1. связа́ться;

з. па тэлефо́не — связа́ться по телефо́ну;

2. связа́ться; спу́таться;

чаго́ ты з ім ~за́ўся?заче́м ты с ним связа́лся (спу́тался)?;

3. (упаковаться) увяза́ться;

4. спец. сча́литься

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

чаму́ I нареч. почему́, отчего́, чего́, заче́м;

ч. ты так до́ўга быў у ле́се? — почему́ (отчего́, заче́м, чего́) ты так до́лго был в лесу́?;

ч. ён не прыйшо́ў? — почему́ (отчего́) он не пришёл?;

я не ве́даю, ч. ён не прыйшо́ў — я не зна́ю, отчего́ (почему́) он не пришёл;

ч. не! — как бы не так!; ещё бы!;

вось ч. — вот почему́; так вот почему́

чаму́ II мест., в дат. п. чему́; см. што I 1

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)