Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
жабры
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, множны лік, множналікавы
|
мн. |
| Н. |
жабры |
| Р. |
жабраў |
| В. |
жабры |
Крыніцы:
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
жабрады́хаючыя, ‑ых.
Членістаногія, якія дыхаюць пры дапамозе жабраў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жа́бра
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
жа́бра |
жа́бры |
| Р. |
жа́бры |
жа́браў |
| Д. |
жа́бры |
жа́брам |
| В. |
жа́бру |
жа́бры |
| Т. |
жа́брай
жа́браю |
жа́брамі |
| М. |
жа́бры |
жа́брах |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чатырохжа́берныя, ‑ых.
Падклас галаваногіх малюскаў з дзвюма парамі жабраў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пласціністажа́бравыя, ‑ых.
Клас малюскаў, якія замест жабраў маюць жабравыя пласцінкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жа́берны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да жабраў. Жаберныя шчыліны. Жаберная поласць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бранхіяміко́з
(ад гр. branchia = жабры + мікозы)
грыбковая хвароба рыб, якая прыводзіць да разбурэння жабраў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
эпібранхія́льны
(ад эпі- + гр. branchia = жабры);
э-ыя бугаркі — размешчаныя каля жабраў органы хімічнага адчування ў боканервовых малюскаў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
РА́КУШКАВЫЯ.
астракоды (Ostracoda), падклас беспазваночных жывёл кл. ракападобных тыпу членістаногіх. Вядомы з ніжняга кембрыю (каля 560 млн. г. назад). Каля 2 тыс. сучасных і больш за 12 тыс. выкапнёвых відаў. Пашыраны ўсюды. Жывуць на дне марскіх і прэсных вадаёмаў, у прыледавіковых азёрах, гарачых крыніцах, 7 відаў — у глебе трапічных лясоў. Большасць Р. — біял. меліяратары. На Беларусі больш за 40 відаў. Найб. трапляюцца гетэрацыпрыс павольны (Heterocypris reptans), цыклацыпрысы — яйцападобны (Cyclocypris ovum) і роўны (C. laevis), цыпрыс чванлівы (Cypris superba), цыпрыя выразная (Cypria exsculpta).
Даўж. да 30 мм (прэснаводных да 7,3 мм). Цела несегментаванае, укрыта хіцінавай двухстворкавай ракавінай (адсюль назва). якая зверху насычана вапнай. Крывяноснай сістэмы і жабраў няма, дыхаюць праз покрыва цела. Кормяцца водарасцямі, дэтрытам, жывёльнымі рэшткамі, ёсць драпежнікі. Раздзельнаполыя, некат. відам уласцівы партэнагенез. Развіццё з ператварэннем, 5—8 лічынкавых стадый. Дарослыя не ліняюць. Корм для некат. відаў прамысловых рыб. Выкарыстоўваюцца пры вызначэнні ўзросту геал. адкладаў.
Ю.Р.Гігіняк.
т. 13, с. 285
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)