дыма...
Першая састаўная частка складаных слоў са знач. дым, дымавы, напр.: дымаадвод, дымаадсос, дымагенератар, дымамаскіроўка, дыманепранікальны, дымаўлоўнік, дымаход.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дыма...
Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэннню словам: «дым», «дымавы», напрыклад: дымаход, дымаадводны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дымі́ць несов. (напускать дыма) дыми́ть;
д. папяро́сай — дыми́ть папиро́сой
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
клубII клуб, род. клу́ба м.;
клубы́ ды́ма клубы́ ды́му.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дыми́ть несов.
1. (испускать дым) дыме́ць;
2. (напускать дыма) дымі́ць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ПАДЫ́МНАЕ,
асноўны дзярж. пазямельны падатак у Рэчы Паспалітай, у т. л. на Беларусі, у 17—18 ст. Уведзена ў 1649. Адзінка абкладання — двор ці дым; стаўка 1 П. складала 0,5 злотага (15 грошаў за год). Памер падатку не залежаў ад заможнасці гаспадаркі і вызначаўся сеймам: у 1650—16 П., у 1653—12 П. з дыма. Плацілі П. сяляне, мяшчане і дробная шляхта; феадалы ад яго вызваляліся (да 1775) і збіралі яго з насельніцтва ў сваіх уладаннях. Для налічэння П. перыядычна праводзіліся перапісы дымоў, пры гэтым феадалы нярэдка ўгойвалі частку дымоў, а падатак з іх прысвойвалі. Пасля далучэння Беларусі да Расіі заменены інш. падаткамі.
т. 11, с. 509
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
дым дым, род. ды́му м.;
◊
дым коромы́слом дым каро́мыслам;
нет дыма без огня́ посл. ды́му без агню́ не быва́е;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заве́са ж.
1. (дверная, оконная и т.п.) пе́тля; наве́ска;
2. заве́са;
з. ды́му — заве́са ды́ма;
сне́жная з. — сне́жная заве́са
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Flamma fumo est proxima (Plautus)
Полымя ‒ бліжэйшае дыму (г. зн. дзе дым, там і полымя).
Огонь ‒ ближайший дыму (т. е. где дым, там и огонь).
бел. Дыму без агню не бывае. Дзе дым, там і агонь. Дзе вярба, там вада.
рус. Дыму без огня не бывает. Без ветра камыш не качается. Без тучи дождя не бывает. Огонь без дыму не живёт. Толчея без шуму не ходит.
фр. Il n’est jamais feu sans fumée (Нет дыма без огня).
англ. There is no smoke without fire (Нет дыма без огня).
нем. Wo Rauch ist, da ist auch Feuer (Где дым, там и огонь).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Ex cinere in prunas
3 попелу ў жар.
Из пепла в жар.
бел. 3 агню да ў полымя. Ад ваўка ўцякаеш, а на мядзведзя наскочыш.
рус. Из огня да в полымя. От дождя да под капель.
фр. Se jeter dans le feu pour éviter la fumée (Броситься в огонь, чтобы избежать дыма).
англ. From smoke into smother (Из огня да в полымя).
нем. Vom Regen in die Traufe kommen (Из дождя в водосточный канал).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)