Галоўныя народныя вучылішчы 3/312; 11/334

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ГАЛО́ЎНЫЯ ЧЛЕ́НЫ СКА́ЗА,

сінтаксічныя адзінкі ў форме слова ці спалучэння слоў, якія адыгрываюць асноўную ролю ў арганізацыі сказа. Да іх адносяцца дзейнік і выказнік 2-састаўнага сказа і галоўны член 1-састаўнага сказа. Дзейнік і выказнік сінтаксічна раўнапраўныя, узаемазалежныя, прадвызначаюць адзін аднаго і ў сваім аб’яднанні ўтвараюць структурную аснову сказа.

Могуць быць фармальна прыпадобненыя (каардынаваныя): «У небе звінелі жаваранкі» і непрыпадобненыя (некаардынаваныя): «Падрыхтаваць цікавы даклад — справа нялёгкая»; заўсёды цесна звязаны па сэнсе: «Грош цана такой рабоце». Паміж дзейнікам і выказнікам заўсёды існуюць прэдыкатыўныя адносіны; дзейнік звычайна абазначае прадмет, выказнік — адзнаку прадмета, паказвае на час яе выяўлення, суадноснасць выказвання з рэчаіснасцю. Галоўны член састаўнага сказа суадносіцца па форме з дзейнікам або выказнікам 2-састаўнага сказа, але адрозніваецца па значэнні: ён адзін фарміруе прэдыкатыўнае ядро, складае структурную аснову сказа («Раніца. Цішыня»; «Са смагі поўны п’ю карэц халоднага бярозавага соку»).

Літ.:

Беларуская граматыка. Ч. 2. Мн., 1986.

Л.​І.​Бурак.

т. 4, с. 470

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

гало́ўны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. гало́ўны гало́ўная гало́ўнае гало́ўныя
Р. гало́ўнага гало́ўнай
гало́ўнае		 гало́ўнага гало́ўных
Д. гало́ўнаму гало́ўнай гало́ўнаму гало́ўным
В. гало́ўны (неадуш.)
гало́ўнага (адуш.)		 гало́ўную гало́ўнае гало́ўныя (неадуш.)
гало́ўных (адуш.)
Т. гало́ўным гало́ўнай
гало́ўнаю		 гало́ўным гало́ўнымі
М. гало́ўным гало́ўнай гало́ўным гало́ўных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

staple​3 [ˈsteɪpl] adj. гало́ўны;

staple crops гало́ўныя сельскагаспада́рчыя культу́ры

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

portal

[ˈpɔrtəl]

n.

гало́ўныя дзьве́ры, бра́ма f., парта́л -у m.

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

crossroad

[ˈkrɔsroʊd]

n.

1) перасе́чная даро́га

2) даро́га, яка́я спалуча́е гало́ўныя даро́гі

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

цяку́чка, ‑і, ДМ ‑чцы, ж.

Разм. Дробныя штодзённыя справы, якія засланяюць галоўныя, асноўныя. У Валынца патрабавалі розныя даведкі, дакладныя запіскі, справаздачы, і цякучка заядала яго. Арабей.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пратагані́ст, ‑а, М ‑сце, м.

1. Акцёр у старажытнагрэчаскім тэатры, які выконваў галоўныя ролі ў трагедыі ці камедыі.

2. Галоўная дзеючая асоба ў мастацкім творы, пераважна ў драме.

[Грэч. protagonistes ад protos — першы і agonizomai — спаборнічаю.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

trait [treɪt] n. характэ́рная ры́са, асаблі́васць, я́касць;

the chief traits of character гало́ўныя ры́сы хара́ктару

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

прэм’е́р

(фр. primier = першы)

1) тое, што і прэм’ер-міністр;

2) акцёр, які выконвае першыя, галоўныя ролі.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)