выбіра́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. выбіра́льны выбіра́льная выбіра́льнае выбіра́льныя
Р. выбіра́льнага выбіра́льнай
выбіра́льнае		 выбіра́льнага выбіра́льных
Д. выбіра́льнаму выбіра́льнай выбіра́льнаму выбіра́льным
В. выбіра́льны (неадуш.)
выбіра́льнага (адуш.)		 выбіра́льную выбіра́льнае выбіра́льныя (неадуш.)
выбіра́льных (адуш.)
Т. выбіра́льным выбіра́льнай
выбіра́льнаю		 выбіра́льным выбіра́льнымі
М. выбіра́льным выбіра́льнай выбіра́льным выбіра́льных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

выбіра́льны физ., биол. избира́тельный;

~ныя ўласці́васці — святла́ избира́тельные сво́йства све́та;

~нае міжсартаво́е скрыжава́нне — избира́тельное межсортово́е скре́щивание

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

выбіра́льны, ‑ая, ‑ае.

Спец. Заснаваны на ўласцівасці рабіць адбор, выбар. Выбіральнае паглынанне радыёізатопаў. Выбіральная асаблівасць атама. Выбіральнае міжсартавое скрыжаванне.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

праду́мана-выбіра́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. праду́мана-выбіра́льны праду́мана-выбіра́льная праду́мана-выбіра́льнае праду́мана-выбіра́льныя
Р. праду́мана-выбіра́льнага праду́мана-выбіра́льнай
праду́мана-выбіра́льнае		 праду́мана-выбіра́льнага праду́мана-выбіра́льных
Д. праду́мана-выбіра́льнаму праду́мана-выбіра́льнай праду́мана-выбіра́льнаму праду́мана-выбіра́льным
В. праду́мана-выбіра́льны (неадуш.)
праду́мана-выбіра́льнага (адуш.)		 праду́мана-выбіра́льную праду́мана-выбіра́льнае праду́мана-выбіра́льныя (неадуш.)
праду́мана-выбіра́льных (адуш.)
Т. праду́мана-выбіра́льным праду́мана-выбіра́льнай
праду́мана-выбіра́льнаю		 праду́мана-выбіра́льным праду́мана-выбіра́льнымі
М. праду́мана-выбіра́льным праду́мана-выбіра́льнай праду́мана-выбіра́льным праду́мана-выбіра́льных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

часто́тна-выбіра́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. часто́тна-выбіра́льны часто́тна-выбіра́льная часто́тна-выбіра́льнае часто́тна-выбіра́льныя
Р. часто́тна-выбіра́льнага часто́тна-выбіра́льнай
часто́тна-выбіра́льнае		 часто́тна-выбіра́льнага часто́тна-выбіра́льных
Д. часто́тна-выбіра́льнаму часто́тна-выбіра́льнай часто́тна-выбіра́льнаму часто́тна-выбіра́льным
В. часто́тна-выбіра́льны (неадуш.)
часто́тна-выбіра́льнага (адуш.)		 часто́тна-выбіра́льную часто́тна-выбіра́льнае часто́тна-выбіра́льныя (неадуш.)
часто́тна-выбіра́льных (адуш.)
Т. часто́тна-выбіра́льным часто́тна-выбіра́льнай
часто́тна-выбіра́льнаю		 часто́тна-выбіра́льным часто́тна-выбіра́льнымі
М. часто́тна-выбіра́льным часто́тна-выбіра́льнай часто́тна-выбіра́льным часто́тна-выбіра́льных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

селекты́ўны, ‑ая, ‑ае.

Здольны рабіць адбор; выбіральны. Селектыўная адсорбцыя. // Заснаваны на здольнасці рабіць адбор. Селектыўная ачыстка нафтапрадуктаў.

[Фр. selectif ад лац. selectio — адбор, выбар.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

wybieralny

выбарны, выбіральны

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ІНФАРМАЦЫ́ЙНЫ ПО́ШУК,

працэс адшукання дакументаў (кніг, артыкулаў, патэнтаў і інш.) у базе даных інфарм. сістэмы; раздзел інфарматыкі, які ўключае метады і сродкі збору, перапрацоўкі і захоўвання інфармацыі для забеспячэння наступнага доступу да яе.

Бывае рэтраспектыўны (па разавых запытах) і выбіральны, ці адрасны (па пастаянных запытах карыстальнікаў, напр., аб новых паступленнях; праводзіцца перыядычна). Працэдура І.п. складаецца з перакладу дакументаў і запытаў на ўнутр. інфармацыйную мову сістэмы і ўстанаўлення паміж перакладамі семантычнай адпаведнасці. Важны навук. кірунак тэорыі І.п. — даследаванне мадэлей інтэлектуалізацыі працэсаў пошуку (праблемы мадэлявання структур даных, семантычнага аналізу і сінтэзу тэкстаў, навігацыі ў гіпертэкставых базах даных вял. аб’ёму) з мэтай павышэння яго эфектыўнасці за кошт больш глыбокага пранікнення ў сэнс інфармацыі.

Літ.:

Михайлов АИ., Черный АИ., Гиляревский Р.С. Основы информатики. 2 изд. М., 1968;

Липницкий С.Ф., Ярмош Н.А. Моделирование интеллектуальных процессов в инженерных информационных системах. Мн., 1996.

С.​Ф.​Ліпніцкі.

т. 7, с. 292

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

селекты́ўны

(фр. selectif, ад лац. selectus = адабраны, выбраны)

1) здольны рабіць адбор; выбіральны;

2) заснаваны на здольнасці рабіць адбор (напр. пры ачыстцы нафтапрадуктаў).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

избира́тельный

1. вы́барчы;

всео́бщее избира́тельное пра́во усеагу́льнае вы́барчае пра́ва;

избира́тельный о́круг вы́барчая акру́га;

избира́тельный уча́сток вы́барчы ўча́стак;

2. спец. выбіра́льны;

избира́тельные сво́йства све́та выбіра́льныя ўласці́васці святла́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)