Астранамічных інструментаў тэорыя 1/535

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

астранамі́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. астранамі́чны астранамі́чная астранамі́чнае астранамі́чныя
Р. астранамі́чнага астранамі́чнай
астранамі́чнае		 астранамі́чнага астранамі́чных
Д. астранамі́чнаму астранамі́чнай астранамі́чнаму астранамі́чным
В. астранамі́чны (неадуш.)
астранамі́чнага (адуш.)		 астранамі́чную астранамі́чнае астранамі́чныя (неадуш.)
астранамі́чных (адуш.)
Т. астранамі́чным астранамі́чнай
астранамі́чнаю		 астранамі́чным астранамі́чнымі
М. астранамі́чным астранамі́чнай астранамі́чным астранамі́чных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

калянда́рна-астранамі́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. калянда́рна-астранамі́чны калянда́рна-астранамі́чная калянда́рна-астранамі́чнае калянда́рна-астранамі́чныя
Р. калянда́рна-астранамі́чнага калянда́рна-астранамі́чнай
калянда́рна-астранамі́чнае		 калянда́рна-астранамі́чнага калянда́рна-астранамі́чных
Д. калянда́рна-астранамі́чнаму калянда́рна-астранамі́чнай калянда́рна-астранамі́чнаму калянда́рна-астранамі́чным
В. калянда́рна-астранамі́чны (неадуш.)
калянда́рна-астранамі́чнага (адуш.)		 калянда́рна-астранамі́чную калянда́рна-астранамі́чнае калянда́рна-астранамі́чныя (неадуш.)
калянда́рна-астранамі́чных (адуш.)
Т. калянда́рна-астранамі́чным калянда́рна-астранамі́чнай
калянда́рна-астранамі́чнаю		 калянда́рна-астранамі́чным калянда́рна-астранамі́чнымі
М. калянда́рна-астранамі́чным калянда́рна-астранамі́чнай калянда́рна-астранамі́чным калянда́рна-астранамі́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абсервато́рыя, -і, мн. -і, -рый, ж.

Навуковая ўстанова, абсталяваная для астранамічных, метэаралагічных, геафізічных назіранняў, а таксама будынак, у якім вядуцца такія назіранні.

|| прым. абсервато́рскі, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

АСТРАНАМІ́ЧНАЯ ГЕАДЭ́ЗІЯ,

раздзел геадэзіі, які вывучае тэорыю і метады пабудовы астранома-геадэзічных сетак і вызначэння формы, памераў і гравітацыйнага поля Зямлі. Займаецца навуковымі праблемамі геадэзіі Зямлі як планеты ў цэлым на падставе вынікаў астранамічных, геадэзічных і гравіметрычных вымярэнняў на зямной паверхні і ў каляземнай прасторы.

т. 2, с. 50

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

АСТРАНАМІ́ЧНЫ КЛІ́МАТ,

сукупнасць кліматычных фактараў, якія вызначаюць ступень прыдатнасці пэўнай мясцовасці да астранамічных назіранняў. Характарызуецца колькасцю ясных дзён і начэй з макс. празрыстасцю паветра, устойлівасцю аптычных характарыстык атмасферы, яркасцю фону начнога неба, частатой расы і туманаў, інтэнсіўнасцю атмасфернай турбулентнасці і інш. Астранамічны клімат улічваецца пры вызначэнні месца буд-ва астр. абсерваторый.

т. 2, с. 51

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

кілапарсе́к

(ад кіла- + парсек)

адзінка вымярэння астранамічных адлегласцей, роўная 1000 парсекаў.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

мегапарсе́к

(ад мега- + парсек)

адзінка вымярэння астранамічных адлегласцей, роўная мільёну парсекаў.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

АРЫЯБХА́ТА (476, Кусумапур, паблізу сучаснага горада Пата, Індыя — каля 550),

індыйскі астраном і матэматык. У творы «Арыябхатыям» выклаў некаторыя матэматычныя звесткі, неабходныя для астранамічных вылічэнняў: здабыванне квадратнага і кубічнага каранёў, найпрасцейшыя задачы на складанне і рашэнне ўраўненняў, правілы падсумавання радоў, табліцу сінусаў, прыбліжанае значэнне ліку π = 3,1416 і інш. Увёў запіс лікаў пры дапамозе літар санскрыту.

Літ.:

Володарский А.И. Ариабхата. М., 1977.

т. 2, с. 9

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

астраспектраскапі́я

(ад астра- + спектраскапія)

раздзел астрафізікі, які займаецца даследаваннем спектраў астранамічных аб’ектаў.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)