Алювіяльныя глебы, гл. Глеба

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Алювіяльныя раўніны 1/278, 362

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

АЛЮВІЯ́ЛЬНЫЯ ГЛЕ́БЫ,

гл. Поймавыя глебы.

т. 1, с. 290

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

АЛЮВІЯ́ЛЬНЫЯ РАЎНІ́НЫ,

нізінныя прасторы, якія ўтварыліся ў выніку акумуляцыйнай дзейнасці вял. рэк на месцы шырокіх і доўгіх паніжэнняў зямной паверхні [напр., Паданская раўніна (Італія), Вял. Кітайская раўніна]. Паверхня алювіяльных раўнін складаецца з шырокіх поймаў, фрагментаў рачных тэрас. На Беларусі найб. паніжаныя месцы (да 130 м над узр. м.) з амаль плоскім рэльефам заняты балотамі і забалочанымі ўчасткамі з пясчанымі дзюнамі (выдмамі). Значныя ч. Бел. Палесся (Гомельскае і Прыпяцкае Палессі) — фрагменты алювіяльных і водна-ледавіковых раўнін, дзе на месцы Прыпяцкага прагіну намножыліся водна-ледавіковыя адклады, алювій Дняпра і яго прытокаў.

т. 1, с. 290

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

алювія́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. алювія́льны алювія́льная алювія́льнае алювія́льныя
Р. алювія́льнага алювія́льнай
алювія́льнае		 алювія́льнага алювія́льных
Д. алювія́льнаму алювія́льнай алювія́льнаму алювія́льным
В. алювія́льны (неадуш.)
алювія́льнага (адуш.)		 алювія́льную алювія́льнае алювія́льныя (неадуш.)
алювія́льных (адуш.)
Т. алювія́льным алювія́льнай
алювія́льнаю		 алювія́льным алювія́льнымі
М. алювія́льным алювія́льнай алювія́льным алювія́льных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аллювиа́льный геол. алювія́льны;

аллювиа́льные отложе́ния алювія́льныя адкла́ды;

аллювиа́льные равни́ны алювія́льныя раўні́ны.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

азёрна-алювія́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. азёрна-алювія́льны азёрна-алювія́льная азёрна-алювія́льнае азёрна-алювія́льныя
Р. азёрна-алювія́льнага азёрна-алювія́льнай
азёрна-алювія́льнае		 азёрна-алювія́льнага азёрна-алювія́льных
Д. азёрна-алювія́льнаму азёрна-алювія́льнай азёрна-алювія́льнаму азёрна-алювія́льным
В. азёрна-алювія́льны (неадуш.)
азёрна-алювія́льнага (адуш.)		 азёрна-алювія́льную азёрна-алювія́льнае азёрна-алювія́льныя (неадуш.)
азёрна-алювія́льных (адуш.)
Т. азёрна-алювія́льным азёрна-алювія́льнай
азёрна-алювія́льнаю		 азёрна-алювія́льным азёрна-алювія́льнымі
М. азёрна-алювія́льным азёрна-алювія́льнай азёрна-алювія́льным азёрна-алювія́льных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

żuławy

мн. паплавы; раўніны (алювіяльныя)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

АЛЮ́ВІЙ, алювіяльныя адклады (ад лац. alluvio нанос, намыў),

адклады водных патокаў (рэк, ручаёў), якія намножыліся ў рэчышчах, на поймах і тэрасах рачных далін. Складаюцца з абломкавага матэрыялу рознай велічыні, ступені сартавання і абкатанасці (галечнік, жвір, пяскі, супескі, суглінкі, гліны), нярэдка з лінзамі торфу. Утварае поймы (паплавы), алювіяльныя тэрасы ўсіх рэк, алювіяльныя раўніны, займае больш за 5% тэр. Беларусі. Звычайна слаісты. Характэрна косая слаістасць, што абумоўлена напрамкамі руху водных патокаў. Вылучаюць рэчышчавую, поймавую і старычную разнавіднасці (фацыі). Фарміраванне алювію ў рэчышчы адбываецца ў выніку папярочнага цыркуляцыйнага руху вады, якая падмывае ўвагнуты бераг, наслойваючы сегменты грубага матэрыялу (галечнік, жвір, пяскі) каля выпуклага берага. Поймавы алювій адкладваецца пры шырокіх разлівах у поймах рэк і складзены з найб. тонкага пясчана-гліністага матэрыялу. Старычны фарміруецца ў азёрападобных старых рэчышчах і складзены з багатых арган. рэчывамі супескаў, суглінкаў, ілу, торфу. З валунова-галечным алювіем горных рэк звязаны россыпы золата, плаціны, волава і інш. цяжкіх мінералаў; са жвірова-пясчаным рэчышчавым алювіем рэк нізкагор’яў і раўнін — радовішчы буд. пяскоў і жвіру. Алювій — субстрат алювіяльных глебаў (гл. Поймавыя глебы).

М.​Я.​Зусь.

т. 1, с. 290

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

АКУМУЛЯТЫ́ЎНЫЯ РАЎНІ́НЫ, намыўныя раўніны, наносныя раўніны,

выраўнаваныя паверхні, утвораныя ў выніку працяглага намнажэння (акумуляцыі) рыхлых асадкавых горных парод рознага паходжання. Адрозніваюць марскога (раўніны марской акумуляцыі, або першасныя), рачнога (алювіяльныя), азёрнага (азёрныя), ледавіковага (марэнныя, флювіягляцыяльныя, або зандравыя, раўніны) паходжання; вылучаюць таксама падводныя акумулятыўныя раўніны (гл. Абісальныя раўніны).

т. 1, с. 217

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)