КРУКС ((Crookes) Уільям) (17.6.1832, Лондан — 4.4.1919),

англійскі фізік і хімік. Чл. Лонданскага каралеўскага т-ва (1863). Вучыўся ў Лонданскім хім. каледжы (1848—50). У 1850—59 на выкладчыцкай рабоце, з 1860 працаваў ва ўласнай лабараторыі. У 1913—15 прэзідэнт Лонданскага каралеўскага т-ва. Навук. працы па фізіцы эл. разрадаў у газах і атамнай фізіцы. Метадамі спектральнага аналізу адкрыў талій (1861), даследаваў катодныя прамяні (у трубках К.). Адкрыў сцынцыляцыі, на аснове чаго стварыў прыладу для назірання α-часціц. Выказаў ідэю эвалюцыі хім. элементаў (1886), апісаў прынцып радыёсувязі (1892).

У.Крукс.

т. 8, с. 485

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МЯСЦО́ВЫ ЧАС,

час, вызначаны для дадзенага месца на Зямлі. Адрозніваюць зорны час, сапраўдны сонечны час і сярэдні сонечны час. М.ч. залежыць ад геагр. даўгаты месца і аднолькавы для ўсіх пунктаў, размешчаных на дадзеным мерыдыяне зямным. Рознасць значэнняў М.ч. ў двух пунктах на Зямлі адпавядае рознасці іх даўгот (напр., рознасць даўгаты крайніх усх. і зах. пунктаў Беларусі складае 9°36, у выніку чаго наступленне поўдня на У бывае на 38 мін раней, чым на З). М.ч. карыстаюцца пры дакладных кліматычных даследаваннях. У побыце М.ч. нярэдка няправільна наз. паясным часам.

т. 11, с. 80

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Модус ’спосаб чаго-небудзь’, ’разнавіднасць сілагізму’ (ТСБМ). З рус. модус ’тс’ (Крукоўскі, Уплыў, 81).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Мёнтка, мёнтачка ’прылада для размешвання, узбівання чаго-небудзь’ (паст., Сл. ПЗБ), Да ме́нта (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

дастасо́ўваць (да чаго) несов. применя́ть (к чему); (теорию и т.п. — ещё) прилага́ть (к чему); см. дастасава́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дабра́ны

1. в разн. знач. до́бранный;

2. (да чаго) подо́бранный (к чему);

1, 2 см. дабра́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ацерабі́цца сов. отби́ться; изба́виться;

не ацярэ́бішся ад чаго́е́будзь — не оберёшься (не изба́вишься) от чего́-л.

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

закліка́нне ср.

1. (да чаго) призы́в м. (к чему);

2. приглаше́ние, зазыва́ние;

1, 2 см. закліка́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адно́сіцца несов.

1. (да каго, чаго) относи́ться (к кому, чему);

2. страд. относи́ться; переноси́ться; см. адно́сіць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ныць несов., в разн. знач. ныть;

сэ́рца ны́е — се́рдце но́ет;

чаго́ ты ны́еш? — чего́ ты но́еш?

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)