Гані вала хоць да ракі ‒ сілаю/сілком ваду піць не будзе.
Гони вола хоть к реке ‒ насильно воду пить не будет.
бел. Сілай калодзезь капаць ‒ вады не піць.
рус. И лошадка в хомуте везёт по могуте. Через силу и конь не ступит. Силою не многого добьёшься. Добром большего добьёшься, чем силой.
фр. Tout par amour rien par force (Всё любовью, и ничего силой). On peut mener un âne a l’eau mais on ne peut pas le faire boire (Можно привести осла к воде, но нельзя его заставить пить).
англ. You can take a horse to the water but you cannot make him drink (Можно привести коня к воде, но пить его не заставишь).
нем. Kraft allein tut’s nicht (Одна сила ничего не сделает).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Qui semel furatur, semper fur habetur
Хто хоць раз украў, назаўсёды злодзеем застанецца.
Кто хоть раз украл, навсегда вором останется.
бел. Хто раз украў, а навек славу замараў. Калі хочаш прапасці, то пачні красці. Хто раз украў, таго і цягне. Хто змоладу ўзвычаіўся красці, той і пад старасць не мусіць перастаць.
рус. Раз украл, а навек вором стал. Не украл, так взял, а вором стал. Воровство да разум: на час ума не стало ‒ до веку дураком прослыл; раз украл ‒ по век вором ославился.
фр. On ne croit pas un menteur, même quand il dit la vérité (He верят лгуну, даже когда он говорит правду).
англ. Once a thief, always a thief (Укравший раз ‒ навсегда вор).
нем. Wer einmal stiehlt, bleibt immer ein Dieb (Кто украл однажды, остаётся навсегда вором).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
во́чкаср.
1. (уменьш.к во́ка) глазо́к м.; гла́зик м.;
2. (отверстие) глазо́к м.; очко́;
3. (почка) глазо́к м.;
4. (значок на игральной карте) очко́;
5. (в вязании) пе́тля ж.;
6. (в сети) очко́, ячея́ж., яче́йка ж.;
◊ гля́нуць хоць адны́м ~кам — взгляну́ть одни́м глазко́м;
стро́іць ~кі — стро́ить (де́лать) гла́зки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расці́несов., в разн. знач. расти́;
◊ як на дражджа́х р. — как на дрожжа́х расти́;
хоць трава́ не р. — хоть трава́ не расти́;
р. на лес гле́дзячы — расти́ на лес гля́дя;
р. як грыбы́ пасля́ дажджу́ — расти́ как грибы́ по́сле дождя́;
у ро́це расце́ — во рту растёт;
вялі́кі р. — расти́ здоро́в
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пятля́ж., в разн. знач. пе́тля;
зашмаргну́ць ~лю́ — затяну́ть пе́тлю;
апіса́ць ~лю́ — ав. описа́ть пе́тлю;
рабі́ць ~лю́ — ав. де́лать пе́тлю;
пе́тлі зае́чых слядо́ў — пе́тли за́ячьих следо́в;
○ мёртвая п. — ав. мёртвая пе́тля;
◊ хоць у ~лю́ лезь — хоть в пе́тлю лезь;
шука́ць ~лі́ на шы́ю — лезть в пе́тлю; иска́ть пе́тлю на ше́ю
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хвала́ж.
1. хвала́;
2.в знач. сказ. сла́ва, хвала́;
х. вам, адва́жныя геро́і! — сла́ва вам, отва́жные геро́и!;
х. і паша́на — хвала́ и честь;
◊ адна́ х. — одна́ сла́ва;
пець хвалу́ — петь дифира́мбы;
х. бо́гу — сла́ва бо́гу;
адзі́н хоць з’еш вала́, дык адна́ х. — посл. оди́н хоть съешь вола́, так одна́ сла́ва
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ра́зам, прысл.
1. Сумесна, у сукупнасці з кім‑, чым‑н. І радасць уцехі, і горкія слёзы Дзялілі вы, разам ў жыцці ідучы.Броўка.[Пніцкі:] — Адзін скажа, другі скажа, дык яно разам як збярэцца — паглядзіш тады, дык яно нешта і выходзіць.Чорны.— Ну што? наеліся аладак? — Жартуе дзядзька тут з малымі Ды йдзе ўжо ў хату разам з імі.Колас.Чаму заўсёды ходзяць разам, Заўсёды разам — боль і радасць?Мацяш.
2.Разм. Адначасова. — Чаго ж бо ты цягаўся па падворку? — з ціхай ласкаю і разам з нейкім дакорам сказала маці.Колас.Канчаўся адлёт жураўлёў, а разам з ім і пагодлівае бабіна лета з яго белымі туманамі, павуцінай на ржышчы і барвовай квеценню лісцяў.Асіпенка.Хоць снягоў на дрэвах пена, Хоць займае вецер дух, — На дварэ заліўся певень Разам з песняй маладух.Янішчыц.
3. У адзін прыём. Амаль улабкі са мной прывіталася Алена Іванаўна. Не разабраўшы, што яна такое сказала мне, я адказаў ёй разам: — Ага, добры дзень.Ермаловіч.
4. Усяго (агульная сума чаго‑н.).
•••
Разам з тым — у той жа час, адначасова.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пашко́дзіць, ‑шкоджу, ‑шкодзіш, ‑шкодзіць; зак.
1.каму-чаму. Зрабіць шкоду. З-за сваёй радасці за дачку яны [бацькі] не хацелі заўважаць ні яе дробных капрызаў, ні тых рысаў характару, якія ў далейшым маглі пашкодзіць ёй у жыцці.Хадкевіч.Паклёпніцкі фельетон, які з’явіўся ў газеце, не толькі не пашкодзіў Лемяшэвічу, але яшчэ вышэй узняў яго аўтарытэт.Кучар./убезас.ужыв.— Табе, маці, адпачыць бы перад вечарам не пашкодзіла... — сказаў Міхал.Карпаў.
2.што. Зрабіць няспраўным, сапсаваць. Выбух пашкодзіў два іншыя «юнкерсы».Шамякін./убезас.ужыв.Нават радыё перастала гаварыць — дзесьці пашкодзіла сець.Гроднеў.//безас.каго-што. Параніць; панесці шкоду здароўю. Рана была не вельмі сур’ёзная — пашкодзіла трохі левую руку, — так што ў шпіталі прыйшлося паляжаць нядоўга.Шахавец.«А як жа вы самі? — пачала непакоіцца жанчына. — Вас хоць нічога, не пашкодзіла?»Кулакоўскі.
3. Перашкодзіць. — Лепшага месца я і не чакаў: ціхае, глухое. Нішто не пашкодзіць весці працу, — прамовіў Лабановіч.Колас.Хоць і прыйшоў Пеця ў школу з вялікім спазненнем, гэта ўсё ж не пашкодзіла яму хутка выбіцца ў першыя вучні.Ракітны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
drapać
drap|ać
незак.
1. скрэбці, драпаць;
pies ~ie do drzwi — сабака драпае дзверы (скрабецца ў дзверы);
2. чухаць;
~ać głowę — чухаць галаву;
3. пяршэць;
~ie w gardle — дзярэ (пяршыць) у горле;
4. крэмзаць;
chce się ściany (ścianę) ~ać! — хоць галавой аб сцяну!
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
even
[ˈi:vən]1.
adj.
1) з ро́ўнай паве́рхняй; гла́дкі
2) ро́ўны; адно́лькавы; раўнаме́рны
with an even motion — ро́ўным хо́дам
in even shares — паро́ўну, на ро́ўныя ча́сткі
even distribution — раўнаме́рнае разьмеркава́ньне
3) цо́тны
even number — цо́тны лік
4) дакла́дны, якра́з
5) спако́йны, ураўнава́жаны (хара́ктар)
2.
adv.
1) ро́ўна, паро́ўну
2) якра́з; на́ват; аж
even unto death — аж да сьме́рці
even if, informal — хоць бы, на́ват, на́т
•
- be even
- get even
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)