панамо́ чваць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , каго-што і чаго .
1. Намачыць усё, многае або ўсіх, многіх. Панамочваць каноплі.
2. Мочачы, прыгатаваць многа чаго‑н. Панамочваць яблык.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
панасціла́ ць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , што і чаго .
1. Наслаць 2 , раскласці на якой‑н. паверхні многа чаго‑н.
2. Нарабіць якіх‑н. насцілаў. Панасцілаць падлогі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паро́ жысты , ‑ая, ‑ае.
Які мае многа парогаў (у 3 знач.). Верхні Вые мае ў даўжыню 130 кіламетраў, але валодае меншым падзеннем і таму менш парожысты. Галавач .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
праду́ маны , ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад прадумаць (у 1 знач.).
2. у знач. прым. Над якім многа думалі; абдуманы. Прадуманая сістэма выхавання. Прадуманы адказ.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рашо́ тнік , ‑а, м.
Чалавек, які займаецца вырабам рашотаў. Там [на Чарнігаўшчыне] многа рашотнікаў, і ён прыйшоў сюды, дзе менш людзей занята гэтым рамяством, дзе лепшы рынак збыту. Сташэўскі .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нагавары́ ць
1. (сказаць многа чаго -н. á mmenreden vt é rreden;
2. перан. узвесці паклёп на каго -н. j-n é umden;
нагавары́ ць тэкст на сту́ жку é inen Text auf Band spré chen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Су́ та (су́ то ) ’многа , багата’, ’туга’, ’вельмі’, су́ ты ’падвойны’, ’вельмі задаволены, дастатковы’ (Нас. ). Укр. су́ то ’зусім, чыста, поўнасцю’, сут ’вялікая колькасць’, су́ тий ’сапраўдны; багаты’, рус. су́ то ’многа , вельмі’, польск. suto ’ў вялікай колькасці, багата’, suty ’багаты, вялікі, шчодры’, чэш. suty ’ссыпаны, вымалачаны (пра збожжа)’, ’поўны’. Ад старога залежнага дзеепрыслоўя прош. ч. *сутъ , утворанага ад прасл. *suti , *sъpǫ , дзеяслова з іншай ступенню чаргавання да *sypati ’сыпаць’; першаснае значэнне ’насыпана поўна’ (Фасмер , 3, 811; Борысь , 588; Брукнер , 524). Ст.-бел. су́ тый ’багаты, шчодры’ Булыка (Лекс. запазыч., 195) выводзіць са ст.-польск. suty ’тс’ (XVII ст.), што няпэўна.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мноства , мну͡оство , множства ’вялікая колькасць’ (ТСБМ , Бяльк. , Гарэц. , Нас. ; беласт. , Сл. ПЗБ ). Ст.-рус. множство , мъожьство , ст.-польск. mnożstwo , ст.-слав. мъножьство многа рус. мовы насуперак Крукоўскаму (Уплыў, 60).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Немала́ ду (німала́ ду ) ’невядома’ (Янк. 1), ’без прычыны, немаведама за што’ (Некр. ), немаладу́ ’невядома; вельмі многа ’ (саліг. , гл. Мат-лы науч.-теор. конф. Мин. пед. ин-та. Мн., 1966, 9). Са спалучэння няма́ ла́ ду , гл. лад .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
крыча́ ць , -чу́ , -чы́ ш, -чы́ ць; -чы́ м, -чыце́ , -ча́ ць; -чы́ ; незак.
1. Абзывацца крыкам (у 1 знач. ); паднімаць крык.
К. ад болю.
Крычаць, што аж у Крычаве чуваць!
2. Гучна гаварыць.
Не трэба к., гавары спакойна.
3. на каго (што ). Гаварыць з кім-н. рэзкім тонам, лаяць каго-н.
К. на дзяцей.
4. перан. -н. , многа пісаць у друку, прыцягваючы агульную ўвагу.
Так і крычаць газеты аб перамогах.
Аб такой падзеі нельга многа к.
◊
Крычма крычаць (разм. ) — вельмі моцна крычаць (ад страху, крыўды і пад. ).
Хоць гвалт (каравул) крычы (разм. ) — пра цяжкае бязвыхаднае становішча.
|| аднакр. кры́ кнуць , -ну, -неш, -не; -ні (да 1 і 3 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)