раке́ та , -ы, Д М -ке́ це, мн. -ы, -ке́ т, ж.
1. Лятальны апарат з рэактыўным рухавіком.
Касмічная р.
2. Баявы снарад, які прыводзіцца ў дзеянне рэактыўнай сілай.
3. Напоўнены піратэхнічнай сумессю снарад, які пасля выстралу ярка свеціцца ў паветры і выкарыстоўваецца для феерверкаў і светлавых сігналаў.
Сігнальная р.
4. Быстраходнае рачное пасажырскае судна на падводных крылах.
Плысці на ракеце.
|| прым. раке́ тны , -ая, -ае.
Дзень ракетных войск і артылерыі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пракапа́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е; -а́ ны і -ко́ паны; зак. , што.
1. Зрабіць што-н. , капаючы ў даўжыню, у глыбіню.
П. канаву.
2.
Капаючы, прайсці наскрозь.
П. падземны ход.
3. Правесці які-н. час капаючы.
Пракапаў увесь дзень .
|| незак. прако́ пваць , -аю, -аеш, -ае (да 1 і 2 знач. ).
|| наз. прако́ пванне , -я, н. (да 1 і 2 знач. ) і прако́ пка , -і, Д М -пцы, ж. (да 1 і 2 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
праміну́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні; зак.
1. каго-што . Прайсці, праехаць міма каго-, чаго-н.
П. вёску.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Прайсці, мінуць (пра час, здарэнні і пад. ).
Прамінуў яшчэ адзін дзень .
3. што . Зрабіць пропуск у чым-н.
П. радок.
4. перан. , каго-што . Прапусціць, абысці.
Яго прозвішча выпадкова прамінулі.
Нельга п. гэтага пытання.
|| незак. праміна́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ухапі́ ць , ухаплю́ , ухо́ піш, ухо́ піць; ухо́ плены; зак.
1. каго-што . Схапіць, узяць.
У. за хвост.
Стараецца ў. сабе пабольш.
2. перан. , што . Хутка, адразу зразумець, улавіць.
Мы адразу ж ухапілі яго думку.
3. што і чаго . З’есці чаго-н. крыху або наспех (разм. ).
У. некалькі лыжак супу.
4. што і чаго . Паспець зрабіць што-н. , управіцца з чым-н. (разм. ).
Работы многа, за дзень не ўхопіш.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ушчыльні́ ць , -ыльню́ , -ы́ льніш, -ы́ льніць; -ы́ льнены; зак.
1. што . Зрабіць больш шчыльным (у 1 знач. ), сціскаючы.
У. глебу.
У. сіласную масу.
2. каго-што . Засяліць больш, шчыльней ці ўсяліць каго-н. да каго-н. дадаткова.
У. кватэру.
У. жыльцоў.
3. перан. , што . Запоўніць цалкам, зрабіць больш насычаным.
У. рабочы дзень .
Ушчыльнены графік работ.
У. тэрміны жніва (скараціць, сціснуць).
|| незак. ушчыльня́ ць , -я́ ю, -я́ еш, -я́ е.
|| наз. ушчыльне́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
breezy
[bri:zi]
adj. -zier, -ziest
1) ве́ траны; сьве́ жы, халаднава́ ты
a breezy day — ве́ траны дзень
2) праве́ ўны
a breezy porch — праве́ ўны га́ нак
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
truly
[ˈtru:li]
adv.
1) праўдзі́ ва; дакла́ дна; пра́ вільна
2) сапраўды́ , у сапра́ ўднасьці
it was truly a beautiful day — Быў сапраўды́ цудо́ ўны дзень
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
powszedni
будзённы, звычайны; штодзённы;
dzień powszedni — будзённы дзень ;
chleb powszedni — а) штодзённы хлеб;
звыклая справа
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Fälligkeit f -, -en фін. тэ́ рмін апла́ ты, набліжэ́ нне [надыхо́ д] тэ́ рміну;
ein Tag vor ~ за дзень да надыхо́ ду тэ́ рміну
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Вісокасць ’вышыня, узвышэнне’ (Нас. ). Укр. високість ’тс’, рус. уст. высокость ’вышэйшае становішча’; ’вышыня’, ст.-рус. високость ’дадатковы дзень высакоснага года, высакосны год’ (з XII ст.), польск. wysokość ’вышыня’ і г. д. Да вісокі (гл.). Магчыма, суф. ‑асць у вісокасць (пры наяўнасці агульнабеларускай лексемы вышыня ) з’яўляецца ўплывам польск. мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)