глу́ха,

1. Прысл. да глухі (у 2, 3 знач.).

2. безас. у знач. вык. Ціха, бясшумна. Глуха ў полі. Нішто не хвалюе. А. Александровіч.

3. прысл. Шчыльна, наглуха. З нізкага берага дно акіяна вачам не даступна, — Глуха ўкрыла яго сіняя цемень вады. Багдановіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ЕРМАЛО́ВІЧ (Якуб) (Якаў Сідаравіч; 7.8.1910, в. Вяшэўка Бярэзінскага р-на Мінскай вобл. — 18.4.1987),

бел. пісьменнік. Скончыў Магілёўскі пед. ін-т (1959). Настаўнічаў. Дэбютаваў вершамі ў 1929. Аўтар зб-каў апавяданняў і аповесцей «Над Бярозай» (1960), «Душа чалавека» (1962), «Родная зямля» (1967), «Твар у твар» (1970), «След на зямлі» (1977). Асн. тэмы твораў — вайна, праца калгаснікаў і сельскай інтэлігенцыі.

Тв.:

Сіняя птушка. Мн., 1980;

Акопы не пазарасталі. Мн., 1985.

т. 6, с. 394

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Люцэрна 2/37, 593; 3/103; 6/468

- » - сіняя 6/468 (іл.)

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

індафено́лы

(ад лац. indicum = сіняя фарба + фенолы)

сінтэтычнае злучэнне, якое належыць да кубавых фарбавальнікаў; выкарыстоўваецца ў вытворчасці фарбавальнікаў, у аналітычнай хіміі як індыкатар 2.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

жы́лка ж., в разн. знач. жи́лка;

сі́няя ж. — си́няя жи́лка;

арганіза́тарская ж. — организа́торская жи́лка;

бе́лы ма́рмур з шэ́рымі ~камі — бе́лый мра́мор с се́рыми жи́лками

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

blue

[blu:]

1.

n.

1) блакі́т -у m.; сі́ні ко́лер

2)

а) сі́няя фа́рба

б) сі́нька f.

3) informal “сі́няя панчо́ха”

4) informal сі́няя сту́жка (знак высо́кага вызначэ́ньня)

2.

adj.

1) сі́ні, сі́ненькі; блакі́тны

2) пасіне́лы, сьсіне́лы

blue with cold — пасіне́лы ад хо́ладу

3) су́мны; хму́рны; зьнеахво́чаны

to look blue — мець су́мны вы́гляд

to feel blue — чу́цца прыгне́чаным

4) бязра́дасны, змро́чны, прыгнята́льны

5) esp. Brit. непрысто́йны, салёны

a blue joke — салёны жарт

6) блю́завы

3.

v.t.

сіні́ць (сі́нькай)

•

- into the blue

- out of the blue

- the blue

- the Blue and the Gray

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

ЛАЗУРЫ́Т (ад лац. lazur нябесна-блакітны колер),

мінерал групы фельдшпатоідаў, складаны алюмасілікат кальцыю і натрыю, Na6[AlSiO4]Ca2[SO4]S. Крышталізуецца ў кубічнай сінганіі. Масіўныя, суцэльныя агрэгаты, рэдка крышталі (дадэкаэдры). Колер ад блакітнага да цёмна-сіняга і зеленавата-сіняга. Бляск шкляны да тлустага. Цв. 5,5—6. Шчыльн. каля 2,4 г/см³. Утвараецца ў магнезіяльных і вапняковых скарнах. Сумесь Л. з кальцытам наз. ляпіс-лазурак. Каштоўны вырабны камень; прыродная сіняя фарба (ультрамарын). Радовішчы ў Расіі, Афганістане, Чылі і інш.

Лазурыт.
Да арт. Лазурыт. Ляпіс-лазурак.

т. 9, с. 103

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

гу́ста-чырво́на-сі́ні

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. гу́ста-чырво́на-сі́ні гу́ста-чырво́на-сі́няя гу́ста-чырво́на-сі́няе гу́ста-чырво́на-сі́нія
Р. гу́ста-чырво́на-сі́няга гу́ста-чырво́на-сі́няй
гу́ста-чырво́на-сі́няе		 гу́ста-чырво́на-сі́няга гу́ста-чырво́на-сі́ніх
Д. гу́ста-чырво́на-сі́няму гу́ста-чырво́на-сі́няй гу́ста-чырво́на-сі́няму гу́ста-чырво́на-сі́нім
В. гу́ста-чырво́на-сі́ні (неадуш.)
гу́ста-чырво́на-сі́няга (адуш.)		 гу́ста-чырво́на-сі́нюю гу́ста-чырво́на-сі́няе гу́ста-чырво́на-сі́нія (неадуш.)
гу́ста-чырво́на-сі́ніх (адуш.)
Т. гу́ста-чырво́на-сі́нім гу́ста-чырво́на-сі́няй
гу́ста-чырво́на-сі́няю		 гу́ста-чырво́на-сі́нім гу́ста-чырво́на-сі́німі
М. гу́ста-чырво́на-сі́нім гу́ста-чырво́на-сі́няй гу́ста-чырво́на-сі́нім гу́ста-чырво́на-сі́ніх

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

АНТАЦЫЯ́НЫ (ад грэч. anthos колер + kyanos блакітны),

фарбавальныя рэчывы (пігменты з групы флаваноідаў) клетачнага соку раслін. Паводле хім. саставу — гліказіды, у якіх рэшткі глюкозы або інш. цукру звязаны з афарбаваным нецукрыстым рэчывам. Колер антацыянаў залежыць ад хім. прыроды апошняга і рэакцыі асяроддзя (напр., чырвоны — у кіслым, сіні, фіялетавы — у шчолачным). Наяўнасцю антацыянаў абумоўлена фіялетавая, сіняя, карычневая, чырв., аранжавая і інш. афарбоўка пялёсткаў кветак, пладоў, лістоў, сцяблоў, чырв. колер вінаў і фруктовых сокаў. Мяркуюць, што антацыяны — ахоўны сродак ад шкоднага дзеяння ультрафіялетавых прамянёў і перагрэву тканак.

т. 1, с. 385

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ВІВІЯНІ́Т (ад прозвішча англ. мінералога Дж.Вівіяна),

мінерал класа фасфатаў, водны фасфат двухвалентнага жалеза Fe3[PO4]2∙8H2O. Прымесі марганцу, магнію, кальцыю. Крышталізуецца ў манакліннай сінганіі. Крышталі прызматычныя, ігольчастыя, таблітчатыя. Зямлістыя і парашкаватыя масы, канкрэцыі. У свежым выглядзе бясколерны, празрысты, на паветры лёгка акісляецца, набываючы блакітную, індыгава-сінюю да чорна-сіняй афарбоўку. Бляск шкляны або зямлісты. Цв. 1,5—2. Шчыльн. 2,7 г/см³. Асадкавы, радзей гіпергенны, ёсць у многіх тарфяніках. Выкарыстоўваецца як мінер. пігмент (сіняя фарба) і мясц. ўгнаенне. У Беларусі радовішчы вівіяніту ў Гомельскай і Магілёўскай абласцях.

т. 4, с. 139

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)