асноўны фін. план складання і расходавання грашовых сродкаў для забеспячэння дзейнасці мясцовага кіравання і самакіравання, эканам. і сац. развіцця адпаведных адм.-тэр. адзінак. Кожная адм.-тэр. адзінка (вобласць, раён, горад, пасёлак гар. тыпу, сельсавет) мае свой бюджэт, які не ўваходзіць у бюджэты вышэйстаячых узроўняў. Складанне, разгляд, зацвярджэнне і выкананне М.б. ажыццяўляецца мясц.выканаўчымі і распарадчымі органамі і мясцовымі Саветамі дэпутатаў самастойна ў адпаведнасці з іх кампетэнцыяй. М.б. мае даходную і расходную часткі. У М.б. залічваюцца мясц.падаткі: зборы і пошліны, паступленні ад прыватызацыі камунальнай уласнасці, ад здачы камунальнай маёмасці ў арэнду, адлічэнні ад агульнарэсп. падаткаў і даходаў па адпаведных нарматывах, частка прыбыткаў камунальных прадпрыемстваў і арг-цый, датацыі і дапамогі ў адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам. Грашовыя сродкі, якія паступілі ў М.б., накіроўваюцца на вырашэнне пытанняў мясц. значэння. Мінімальныя памеры М.б. вызначаюцца на аснове нарматываў бюджэтнага забеспячэння на аднаго жыхара, інш.сац. нарматываў.
зніжа́ць зарабо́тную пла́ту die Löhne ábbauen [sénken, drücken];
зніжа́ць тон die Stímme sénken, rúhiger spréchen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
плаці́ць záhlen vt, vi; bezáhlen vt;
плаці́ць па раху́нку die Réchnung begléichen* [beréinigen];
плаці́ць пада́ткі Stéuern záhlen;
плаці́ць гато́ўкаю (in) bar záhlen;
плаці́ць на ра́ты [ў растэрміно́ўку] in Ráten záhlen; auf Stóttern záhlen, ábstottern (разм.)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
levy
[ˈlevi]1.
v.t.
1) наклада́ць, зьбіра́ць (пада́ткі)
2) набіра́ць, мабілізава́ць у во́йска
3) забра́ць (за даўгі́)
2.
n.
1) збор -у m. (гро́шай, пада́ткаў)
2) набо́р у во́йска
•
- levy war on
- levy war against
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
hike
[haɪk]1.
v.i.
1) ісьці́ пехато́й у падаро́жжа
2) маршырава́ць
2.
v.t.
1) падця́гваць (шкарпэ́ткі)
2) павыша́ць, павялі́чваць (пла́ту, пада́ткі)
3.
n.
1) даўга́я прахо́дка; пахо́д, марш -у m.
2) informal падвы́шка пла́ты, пада́ткаў
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
уско́снапрысл., уско́сныíndirekt, míttelbar;
даве́дацца абчым-н.уско́сным шля́хамetw. auf Úmwegen [híntenherúm] erfáhren*;
уско́сная мо́ваграм.índirekte Réde;
уско́сны склонграм. der ábhängige Fall, der índirekte Kásus;
уско́сныя пада́ткіфін.índirekte Stéuern
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
scale4[skeɪl]v.fml падыма́цца, узла́зіць (таксама перан.);
scale a mountain узбіра́цца на гару́
scale down[ˌskeɪlˈdaʊn]phr. v. скарача́ць;
scale down imports паступо́ва скарача́ць і́мпарт;
scale down prices зніжа́ць цэ́ны
scale up[ˌskeɪlˈʌp]phr. v. паступо́ва павялі́чваць, падвыша́ць;
scale up production пашыра́ць вытво́рчасць;
scale up taxes падвыша́ць пада́ткі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
lighten[ˈlaɪtn]v.
1. святле́ць; прасвятля́ць; прасвятля́цца;
The sky began to lighten. Неба пачало святлець.
2. аблягча́ць; зніжа́ць; памянша́ць;
lighten a burden аблягча́ць цяжа́р;
lighten taxes змянша́ць пада́ткі
3. рабі́цца весяле́йшым, адчува́ць палёгку;
At the news her mood visibly lightened. Ад гэтай навіны яе настрой відавочна палепшыўся.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
АХЕМЕНІ́ДАЎ ДЗЯРЖА́ВА,
старажытнаперсідская дзяржава ў 550—330 да нашай эры. Назва ад царскай дынастыі Ахеменідаў. Створана ў выніку ваен. паходаў Кіра II, пашырана пры Камбісе II і Дарыю I. Адна з найбуйнейшых стараж. імперый, у склад якой уваходзілі Мідыя (з 550), Элам, Лідыя, амаль уся М. Азія (заваяваны да 546), значная ч. Сярэдняй Азіі (з 545—539), Вавілонія (з 539), Егіпет (з 525), а-вы Эгейскага м., Фракія, Македонія і паўн.-зах.ч. Індыі (з 519—512). Сталіцамі яе былі Персепаль, Вавілон, Сузы і Экбатана. Прывілеяванае становішча ў дзяржаве займалі персы (камандавалі ў арміі і на флоце, кіравалі адм. апаратам). Ваен.-паліт. і сац.-эканам. рэформы Дарыя I садзейнічалі росквіту краіны (уздым рамяства, гандлю, будаўніцтва). Асн.ч. зямельнага фонду належала абшчыннікам, якія плацілі падаткі непасрэдна ў казну і выконвалі ўсе павіннасці. Рабоў у імперыі было няшмат (гал. Чынам працавалі ў рудніках, каменяломнях, хатнімі слугамі). Грэка-перс. войны 500—449 да нашай эры і антыперс. паўстанні (у Егіпце, Сірыі, Лідыі) аслабілі магутнасць Ахеменідаў дзяржавы. Заваявана Аляксандрам Македонскім.
Літ.:
Дандамаев М.А., Луконин В.Г. Культура и экономика Древнего Ирана. М., 1980;
Дандамаев М.А. Политическая история Ахеменидской державы. М., 1985.