раёшник м., уст.
1. батле́йка, -кі ж., рае́шнік, -ка м.;
2. (лицо, показывающее раёк) батле́йшчык, -ка м., рае́шнік, -ка м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
азары́цца сов., прям., перен. озари́ться;
по́ле ~ры́лася праме́нямі со́нца — по́ле озари́лось луча́ми со́лнца;
твар ~ры́ўся ўсме́шкай — лицо́ озари́лось улы́бкой
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ледзяні́ць несов., прям., перен. ледени́ть;
ве́цер ~ні́ў твар — ве́тер ледени́л лицо́;
жах ~ні́ў яго́ сэ́рца — у́жас ледени́л его́ се́рдце
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
павымыва́ць сов. (о многом, о многих)
1. в разн. знач. вы́мыть; (лицо, руки — ещё) умы́ть;
2. вы́стирать, простира́ть, вы́мыть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спі́ты разг.
1. (отпитый сверху) спи́тый;
2. (измождённый) испито́й;
с. твар — испи́тое лицо́;
3. спито́й;
с. чай — спито́й чай
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
цагля́ны в разн. знач. кирпи́чный;
~ны буды́нак — кирпи́чное зда́ние;
у яго́ твар ~нага ко́леру — у него́ лицо́ кирпи́чного цве́та
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жечь несов.
1. (подвергать действию огня) палі́ць;
жечь бума́гу палі́ць папе́ру;
2. (сильно припекать) пячы́;
со́лнце жжёт лицо́ со́нца пячэ́ твар;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
неподви́жный
1. (недвижимый) нерухо́мы;
неподви́жная звезда́ нерухо́мая зо́рка;
2. (не отличающийся живостью) неруха́вы;
неподви́жное лицо́ неруха́вы твар;
неподви́жный челове́к неруха́вы чалаве́к.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ДЫКТАТУ́РА,
1) сістэма неабмежаванага паліт., эканам., сац., духоўнага панавання на чале з лідэрам-дыктатарам. Яго імя або вызначаемая ім сац.-паліт. ідэя дае назву адпаведнай разнастайнасці дыктатарскага рэжыму (цэзарызм, банапартызм, абсалютызм, фашызм, таталітарызм і г.д.). Характарызуецца падаўленнем грамадзянскай супольнасці, паліт. тэрорам, канцэнтрацыяй улады ў руках дыктатара, усталяваннем юрыд. абмежаванняў паліт. правоў і свабод. Унутраная і знешняя палітыка ва ўмовах Д. грунтуецца на ідэалогіі месіянізму, прымусу непакорных. Паводле марксісцка-ленінскай тэорыі Д. — заканамерная з’ява класава-антаган. грамадства. Д. пралетарыяту ўстанаўліваецца ў выніку сацыяліст. рэвалюцыі і ахоплівае пераходны перыяд ад капіталізму да сацыялізму і мае на мэце буд-ва камунізму. Пры неабходных умовах яна выкарыстоўвае насілле для падаўлення супраціўлення эксплуататарскіх класаў і дзейнасці варожых сацыялізму элементаў. Ва ўмовах канчатковай перамогі сацыялізму Д. пралетарыяту завяршае сваю гіст. місію і ператвараецца ў агульнанародную дзяржаву пры захаванні кіруючай ролі камуніст. партыі да пабудовы камунізму. Д. — з’ява гіст., таму яе трэба разглядаць толькі ў канкрэтным гіст. кантэксце. Пры некаторых абставінах яна адыгрывала станоўчую ролю, захоўвала законнасць, парадак і тэр. цэласнасць краіны ў перыяд паліт. і сац.-эканам. крызісаў, а таксама адбіцця знешняй агрэсіі і прадухілення грамадз. вайны. Таму ў канстытуцыях некаторых краін (Францыя, Італія) прадугледжана магчымасць стварэння т.зв. «канстытуцыйнай Д.», якая мае магчымасць у надзвычайных сітуацыях ажыццяўляць экстранныя захады для аднаўлення законнасці і парадку ў краіне.
2) Спосаб ажыццяўлення дзярж. уладай непасрэднага выкарыстання ўзбр. насілля ў надзвычайных становішчах.
Літ.:
Джилас М. Лицо тоталитаризма: [Пер. с серб.-хорв.]. М., 1992;
Маркс К. Восемнадцатое брюмера Луи Бонапарта // Маркс К., Энгельс Ф. Соч. 2 изд. Т. 8;
Ленін У.І. Дзяржава і рэвалюцыя // Тв. Т. 25. (Полн. собр. соч. Т. 33);
Яго ж. Аб дыктатуры пралетарыяту // Тв. Т. 30. (Там жа. Т. 39).
Я.М.Бабосаў.
т. 6, с. 280
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
бели́ть несов., в разн. знач. бялі́ць;
бели́ть избу́ бялі́ць ха́ту;
бели́ть холсты́ на со́лнце бялі́ць пало́тны на со́нцы;
бели́ть лицо́ бялі́ць твар;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)