саморо́док прям., перен. самаро́дак, -дка м.;
саморо́док зо́лота самаро́дак зо́лата;
писа́тель-саморо́док пісьме́ннік-самаро́дак;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Зо́лак ’пачатак світання’. Рус. пск. зо́лок ’тс’. Паводле Даля (1, 691), таго ж кораня, што золата, жоўты. Тады тую ж форму мае злак, злакі (гл.). Семантычная сувязь з і.-е. коранем *gʼhlōʼ, да якога ўзводзяцца зялёны, зала́ 1, золата, верагодная, тым больш што ў сям’і гэтых слоў ст.-англ. glōm ’прыцемак, паўсвятло’ (у жоўты корань пачынаўся з *g‑). Шыманскі, RS, 40, 1, 43–45; Коген, Запіскі, 2, 9, 88.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
АФІНА́Ж (ад франц. affinage ачыстка),
працэс атрымання высакародных металаў высокай чысціні шляхам ачысткі ад дамешкаў; адзін з відаў рафінавання металаў. Золата і серабро ачышчаюць электролізам (чысты метал асядае на катодзе); атрыманае золата мае пробу не ніжэй за 999,9. Плаціну і металы плацінавай групы ачышчаюць т.зв. «мокрым» спосабам: раствараюць у мінер. кіслотах і асаджаюць спец. рэагентамі (хлорысты амоній, аміяк, цукар). Афінаж золата робяць і «сухім» спосабам: расплаўляюць, насычаюць хлорам, хларыды невысакародных металаў выпарваюць, хларыды серабра ўсплываюць на паверхню. Проба золата 996,5, серабра, адноўленага з хларыдаў, 999.
т. 2, с. 132
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
чыстапро́бны, ‑ая, ‑ае.
Найвышэйшай пробы, найвышэйшай якасці, без дамешак (пра золата, серабро). Чыстапробнае золата. // перан. Іран. Які мае ўсе прыкметы, якасці (звычайна адмоўныя); сапраўдны. Чыстапробны нягоднік. □ [Субяседнік:] — Так і жывём і нікога не баімся, нават самога паліцэйскага, бо ў нас патэнты і мы не хто іншыя, як чыстапробныя бізнесмены. Лынькоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
монаметалі́зм, ‑у, м.
Спец. Грашовая сістэма, пры якой у аснову грашовага абарачэння пакладзены адзін валютны метал (золата або серабро).
[Ад грэч. mónos — адзін і лац. metallum — метал.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
самаро́дкавы, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да самародка, уласцівы яму. Самародкавае золата. □ Самародкавы талент мастака заблішчэў усімі фарбамі. Гурскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нізкапро́бны, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае нізкую пробу (пра золата, серабро).
2. перан. Разм. Невысокай якасці; дрэнны. Нізкапробная драматургія.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
укра́пванне, ‑я, н.
1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. украпваць — украпаць.
2. Тое, што і украпіна. Украпванні золата. Украпванні крышталяў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
самаро́дак, -дка м., в разн. знач. саморо́док;
с. зо́лата — саморо́док зо́лота;
пісьме́ннік-с. — писа́тель-саморо́док
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
extraction [ɪkˈstrækʃn] n.
1. (from) выця́гванне; здабы́ча, здабыва́нне;
oil/gold/uranium extraction здабы́ча на́фты/зо́лата/ура́ну
2. fml пахо́джанне
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)