Матлашы́ ць , мотлошы́ ты ’рваць на шматкі, прыводзіць у бязладны стан’, ’біць, дубасіць, нішчыць’ (ТСБМ , Клім. ), ’махаць рукамі’ (ваўк. , Сл. ПЗБ ). Укр. мотлоши́ ти ’тс’, рус. , кур. мо́ тлах ’анучы, акраўкі, дробныя кавалкі чаго-небудзь’, польск. motłoszyć ’трэсці, тармасіць, драць, рваць, ціснуць’, чэш. matlati ’мяшаць’, ’ціснуць, блытаць, збіваць з толку’, matlanina , matloch ’сумесь’, ’нясмачная каша’, мар. matlocha ’мямля’, motrchati ’збіваць з толку, прыводзіць у бязлад’. Да прасл. matati ’хлусіць’, якое з’яўляецца інтэнсівам на ‑t‑ ад асновы *mā‑ (параўн. мані́ ць , ма́ ра ), роднасным да якога будзе лат. ap‑māt ’махаць’ (Махэк₂ , 354). Да мата́ ць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
перекола́ чивать несов.
1. (приколачивать иначе) перабіва́ ць;
2. (бить — посуду, стекло и т. п. разг. біць, таўчы́ ;
3. (избивать) прост. біць, збіва́ ць .
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
збіва́ цца несов.
1. в разн. знач. а́ ться; (о шерсти — ещё ) сва́ ливаться; см. і́ цца;
2. страд. а́ ться, сшиба́ ться; скрепля́ ться, скола́ чиваться; сва́ ливаться; избива́ ться; сса́ живаться; свёртываться, свора́ чиваться; ста́ птываться; совраща́ ться; см. збіва́ ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
dró sseln vt
1) душы́ ць
2) глушы́ ць (матор )
3) абмяжо́ ўваць, скарача́ ць (расходы ); збіва́ ць цэ́ ны
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
verbú ttern vt збіва́ ць ма́ сла;
◊
Geld ~ разм. ы́ рыць [пуска́ ць на ве́ цер] гро́ шы;
die Sá che ~ разм. а́ ць спра́ ву
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Пу́ таць ’звязваць ногі путам; блытаць’ (ТСБМ , Нас. , Сл. ПЗБ , Бяльк. , ТС ), ’збіваць з толку; гаварыць блытана, непаслядоўна’ (Нас. , Бяльк. , Шат. ), ’пятляць’ (ТС ), укр. пу́ тати ’надзяваць путы’, рус. пу́ тать ’путаць, блытаць’, польск. pętać ’надзяваць путы, кайданы’, чэш. poutati ’тс’, славац. putať ’тс’, в.-луж. putać ’тс’. Арэальная паўночнаславянская інавацыя ад *pǫto , гл. пу́ та , другасныя значэнні, магчыма, пад уплывам *pǫtъ ’пуць, шлях; толк’; параўн. фразеалагізм зводзіць з пуці ’збіваць з толку, блытаць’, сюды ж пу́ тацца ’сноўдацца; блытацца’, рус. пу́ таться ’тс’, польск. pętać się ’настойліва нечым займацца; поўзаць, блытацца пад нагамі’ (апошняе значэнне, паводле Банькоўскага, 2, 539, — з рускай).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тэпсты́ (тепсти́ ) ‘ківаць, матляць, целяпаць’ (кобр. , Горбач, Зах.-пол. гов. ), тыпсты́ ‘моцна трасці; шукаць’ (Клім. ). Параўн. рус. дыял. тепсти́ ‘цягнуць, вязці з натугай’, палаб. tipst ‘трэсці’, славен. tepsti ‘біць, лупцаваць’, харв. tèpsti ‘збіваць масла; біць, стукаць; валачыць; плявузгаць’, серб. те̏псти ‘збіваць масла, пляскаць, боўтаць, калаціць’, роднасныя літ. tèpti ‘мазаць, шмараваць; біць, стукаць’ пры аблаўтным tapšnoti ‘ляпаць’ з інавацыйным суф. ‑šno‑ (Смачынскі , 673), параўн. харв. tȁpšati ‘тс’. Прасл. *tepti ‘стукаць, біць’ (гл. цепаць ) з «інтэнсіўным» s , відаць, гукапераймальнага паходжання (Фасмер , 4, 45; Скок , 3, 460; Глухак , 623; Шустар-Шэўц , 1504; Бязлай , 4, 170–171; ЕСУМ , 5, 548; ВЕР, 7, 949).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пашыбні́ ’галушкі’ (смарг. , Сл. ПЗБ ). Да па‑шыбаць ’біць, збіваць ’. Утворана аналагічна (па семантыцы), як літ. kukulis ’галушка’ ад kukti ’гнуцца, згінацца’, gražulis ’тс’ ад grąžyti ’выкручваць, выціскаць’, ’круціць’. Аб суфіксе ‑ень (са значэннем ’вынік дзеяння’) гл. Сцяцко, Афікс. наз. , 39.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
валі́ ць ², 1 і 2 ас. не ўжыв. , ва́ ліць; незак.
1. Ісці, рухацца натоўпам або па́ даць, паднімацца ў вялікай колькасці (разм. ).
Натоўп валіць.
Пара валіць.
2. заг. валі(це) . Ужыв. як пабуджэнне да дзеяння (разм. ).
Ну, валі ў магазін!
3. што . Качаючы, збіваць з воўны.
В. валёнкі.
|| зак. павалі́ ць , -валю́ , -ва́ ліш, -ва́ ліць (да 1 і 3 знач. ) і звалі́ ць , -валю́ , -ва́ ліш, -ва́ ліць; -ва́ лены (да 3 знач. ).
Паваліў снег.
Паваліць (зваліць) усю воўну.
|| наз. вале́ нне , -я, н. знач. ).
В. сукна.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
zusá mmenstauchen vt
1) збіва́ ць , спрасо́ ўваць
2) сшыва́ ць
3) разм. ы́ рабіць пад арэ́ х, разне́ сці ўшчэнт
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)