ВІ́РТАНЕН (Ялмары Эрыкавіч) (8.1.1889, с. Майніемі, Фінляндыя — 2.4.1939),
карэльскі паэт. Пісаў на фінскай мове. Друкаваўся з 1906. У ранніх творах адлюстраваў паднявольнае становішча працоўных. У зб-ках вершаў «Вольнай часінай» (1930), «Стройныя шарэнгі» (1931), «Вершы» (1933, 1936, на рус. мове), «Чырвонае кантэле» (1937) асэнсаванне гіст. мінулага рус. і карэльскага народаў, самабытнасць людскіх характараў і прыроды паўночнага краю. Вядомы як драматург, перакладчык. Перакладаў на фінскую мову творы рус. і сусв. л-ры, паасобныя творы Я.Купалы.
Літ.:
Алто Э. Ялмари Виртанен: Жизнь и творчество. Петрозаводск, 1988.
т. 4, с. 192
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЗУ́ЕЎ (Васіль Фёдаравіч) (12.1.1754—18.1.1794),
расійскі прыродазнавец і падарожнік. Акад. Пецярб. АН (1779). Удзельнічаў у акад. экспедыцыях (1768—74) пад кіраўніцтвам П.С.Паласа. У 1781—82 здзейсніў падарожжа ў раёны рэк Буг і ніжні Днестр, якое апісаў у кн. «Падарожныя запіскі ад Санкт-Пецярбурга да Херсона ў 1781 і 1782 гг.» (1787). Аўтар шэрагу прац па заалогіі, пераважна па сістэматыцы рыб, першага рус. падручніка па прыродазнаўстве «Нарыс прыродазнаўчай гісторыі...» (ч. 1—2, 1786).
Літ.:
Райков Б.Е. Академик Василий Зуев, его жизнь и труды. М.; Л., 1955.
т. 7, с. 118
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЛАЗАРЭ́ВІЧ (Анатоль Аркадзьевіч) (н. 7.3.1958, в. Вакары Сенненскага р-на Віцебскай вобл.),
бел. філосаф. Канд. філас. н. (1988). Скончыў Віцебскі пед. ін-т (1980). З 1988 у Ін-це філасофіі і права Нац. АН Беларусі (з 1997 нам. дырэктара). Навук. працы па праблемах тэорыі і метадалогіі навук. пазнання, уздзеяння інфармацыі і ведаў на стан сучаснага грамадства.
Тв.:
Знание. Компьютер. Общество. Мн., 1992 (разам з У.А.Гераіменкам, Л.Р.Цітарэнка);
Научное знание в информационном обществе. Мн., 1993;
Философия универсализма и современный политический процесс // Власть и жизнь. Мн., 1998.
т. 9, с. 99
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МІШЭ́ЛЬ ((Michel) Луіза) (29.5.1830, замак Уранкур, Францыя — 10,1.1905),
французская рэвалюцыянерка. Удзельніца паўстанняў 31.10.1870 і 22.1.1871. У перыяд Парыжскай Камуны 1871 чл. Камітэта пільнасці 18-й акругі, змагалася на барыкадах супраць версальцаў. Саслана ў Новую Каледонію, адкрыла школу у г. Нумеа, дзе вучыла дзяцей карэнных жыхароў (канакаў). У 1880 вярнулася ў Францыю, удзельнічала ў рабочым руху, была прыхільніцай П.А.Крапоткіна і прапагандавала ідэі анархізму. У 1890—95 у эміграцыі ў Лондане. Аўтар шэрагу раманаў, п’ес, вершаў.
Літ.:
Лурье А.Я. Портреты деятелей Парижской Коммуны. М., 1956;
Неустроева О. Жизнь Луизы Мишель. М.; Л., 1929.
т. 10, с. 493
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
зго́дны
1. в разн. знач. согла́сный, согла́сен;
з. на ўсе ўмо́вы — согла́сен на все усло́вия;
~нае жыццё — согла́сная жизнь;
2. (соответствующий) сообра́зный
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гаро́тны
1. (о человеке) горемы́чный; несча́стный;
2. (о чувстве, состоянии) горемы́чный; го́рестный; го́рький;
~нае жыццё — горемы́чная жизнь;
~ныя ду́мкі — го́рестные (го́рькие) мы́сли
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
правядзе́нне ср., в разн. знач. проведе́ние;
п. даро́г — проведе́ние доро́г;
п. вы́бараў — проведе́ние вы́боров;
п. пастано́вы ў жыццё — проведе́ние постановле́ния в жизнь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
се́рый прям., перен. шэ́ры; (о животных — ещё) сі́вы́;
се́рые глаза́ шэ́рыя во́чы;
се́рый день шэ́ры дзень;
се́рая жизнь шэ́рае жыццё;
се́рый конь сі́вы́ конь.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гаспада́рчы в разн. знач. хозя́йственный;
~чае жыццё краі́ны — хозя́йственная жизнь страны́;
г. падыхо́д да зямлі́ — хозя́йственный подхо́д к земле́;
○ г. разлі́к — хозя́йственный расчёт
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рэа́льны в разн. знач. реа́льный;
~нае жыццё — реа́льная жизнь;
р. план — реа́льный план;
~ная палі́тыка — реа́льная поли́тика;
○ ~ная зарабо́тная пла́та — реа́льная за́работная пла́та
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)