чарсцве́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е; незак.

1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Станавіцца чэрствым (у 1 знач.), чарсцвейшым.

Хлеб чарсцвее.

2. перан. Станавіцца бяздушным, траціць чуласць, спагадлівасць.

Людзі з цяжкім лёсам не чарсцвеюць душой.

|| зак. счарсцве́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е, зачарсцве́ць, -е́е (да 1 знач.), учарсцве́ць, -ее (да 1 знач.), ачарсцве́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е (да 2 знач.) і пачарсцве́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е.

|| наз. чарсцве́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

шале́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е; незак.

1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Захворваць шаленствам (пра жывёлу).

2. Прыходзіць у крайняе раздражненне, гнеў.

Ш. ад злосці.

3. перан. Бурна праяўляць сваё дзеянне, сілу.

Шалее вецер.

4. Рабіць учынкі, пазбаўленыя разважлівасці, здаровага розуму.

Ш. ад захаплення.

◊

Шалець з раскошы (разм.) — перабіраць, капрызіць ад перанасычанага ўсім, забяспечанага жыцця.

|| зак. ашале́ць, -е́ю, -е́еш, -е́е (да 1 і 2 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

шліфава́ць, -фу́ю, -фу́еш, -фу́е; -фу́й; -фава́ны; незак., што.

1. Апрацоўваць паверхню металу, драўніны і пад. трэннем для надання гладкасці, пэўнай формы.

2. перан. Удасканальваць, паляпшаць.

Ш. мову і стыль твора.

|| зак. адшліфава́ць, -фу́ю, -фу́еш, -фу́е; -фу́й; -фава́ны.

|| наз. шліфава́нне, -я, н. і шліфо́ўка, -і, ДМ -ўцы, ж.

|| прым. шліфава́льны, -ая, -ае (да 1 знач.) і шліфо́вачны, -ая, -ае (да 1 знач.).

Шліфавальны станок.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

шэпт, -у, М -пце, м.

1. Ледзь чутная гутарка, пры якой гукі вымаўляюцца без удзелу галасавых звязак.

Гаварыць шэптам.

2. перан. Ціхі, невыразны шум, шапаценне, цурчанне і пад.

Ш. хваль.

3. Погаласка, чутка, якія перадаюцца па сакрэце.

Пра гэта ўжо пусцілі ш.

Шэпты хату губяць (прыказка; разбураюць уклад, уносяць разлад).

4. мн. -ы, -аў. Набор слоў, якія паводле забабонных уяўленняў маюць чарадзейную сілу; заклінанне (разм.).

Лячыць шэптамі.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

фігу́ра

(лац. figura = вобраз, форма)

1) форма, абрысы чаго-н.;

2) знешнія абрысы чалавечага цела;

3) постаць чалавека або жывёлы ў скульптуры або жывапісе;

4) перан. чалавек як носьбіт якіх-н. уласцівасцей (напр. палітычная ф.);

5) перан. важная, значная асоба (напр. буйная ф. у навуцы);

6) становішча цела, прадмета (у танцы, пры палёце);

7) ігральная фішка (напр. шахматная ф.);

8) мат. сукупнасць пунктаў на плоскасці або ў прасторы (геаметрычная ф.);

9) муз. меладычны або рытмічны элемент, які ўскладняе і ўпрыгожвае музычны твор;

10) моўны зварот, які надае мове асаблівую выразнасць (напр. стылістычная ф.).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

begléiten vt

1) право́дзіць; суправаджа́ць (тс. перан.)

2) канваі́раваць

3) (auf D) акампанава́ць, акампані́раваць (каму-н. на чым-н.);

begléitet von (D) пад акампанеме́нт (чаго-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Bínde f -, -n

1) павя́зка; бінт;

j-m die ~ von den Áugen néhmen* перан. адкры́ць во́чы каму́-н.

2) га́льштук, бант;

◊

hínter die ~ gíeßen* іран. вы́піць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

durchwinden*, sich

1) прабіра́цца, прашмыгну́ць

2) зві́ліста працяка́ць (праз што-н.)

3) перан. круці́цца (і так і сяк); лаві́раваць;

wir müssen uns ~ мы паві́нны перама́гчы ця́жкасці

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Hándlanger m -s, -

1) падру́чны (рабо́тнік)

2) памага́ты;

den ~ máchen, für j-n den ~ spíelen быць падру́чным у каго́-н.; перан. быць саўдзе́льнікам [хаўру́снікам] у чым-н.

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Herd m -(e)s, -e

1) пліта́, ача́г

2) перан. дом, ко́тлішча;

séinen éigenen ~ háben мець свой кут [дом]

3) цэнтр, асяро́дак; ача́г;

~ der Kránkheit ача́г хваро́бы [захво́рвання]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)