ЛЕДЗЯНА́Я ПУСТЫ́НЯ,
разнавіднасць халоднай пустыні з вельмі нізкімі т-рамі паветра ў раёнах Арктыкі і Антарктыды, а таксама ў гляцыяльна-нівальным поясе высокіх гор. Пераважаюць ледавікі; бедная разрэджаная расліннасць (накіпныя лішайнікі і імхі) трапляецца на свабодных ад лёду ўчастках сушы, у т. зв. аазісах.
т. 9, с. 186
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НЕПТУ́НІЙ (лац. Neptunium),
Np, штучны радыеактыўны хім. элемент III групы перыяд. сістэмы, ат. н. 93; адносіцца да актыноідаў. Стабільных ізатопаў не мае. Вядомыя ізатопы з масавымі лікамі 227—241; найб. устойлівы 237Np (перыяд паўраспаду 2,14·106 гадоў, α-выпрамяняльнік). У вельмі нязначнай колькасці знойдзены ва ўранавых рудах. Першы трансуранавы элемент; адкрыты Э.М.Макміланам і Ф.Эйблсанам у 1940; назва — ад планеты Нептун.
Крохкі серабрыста-белы метал, tпл 639 °C, шчыльн. 20450 кг/м³. Вельмі рэакцыйназдольны (ступень акіслення ў хім. злучэннях ад +3 да +7). Утвараецца ў ядз. рэактарах пры працяглым апрамяненні урану, вылучаюць як пабочны прадукт пры атрыманні плутонію. Ізатоп 237Np выкарыстоўваюць для вытв-сці плутонію-238. Высокатаксічны, ГДК у паветры рабочых памяшканняў 2,6·10−6 Бк/л.
т. 11, с. 290
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
крупі́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак, ж.
1. гл. крупіна.
2. Дробная часцінка чаго-н.
К. снегу.
3. перан. Вельмі малая колькасць чаго-н.
Хоць бы к. надзеі.
Ні крупінкі праўды.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зрасці́ць, зрашчу́, зро́сціш, зро́сціць; зро́шчаны; зак., што.
1. Лечачы, даць магчымасць зрасціся.
З. зламаную косць.
2. Злучыць вельмі шчыльна, звязаць (спец.).
З. канцы каната.
|| незак. зро́шчваць, -аю, -аеш, -ае; наз. зро́шчванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нязло́мны, -ая, -ае.
1. Такі, якога нельга перамагчы, знішчыць; вельмі ўстойлівы, моцны.
Н. народ.
2. перан. Стойкі, цвёрды ў перакананнях, намерах; які выражае цвёрдасць, стойкасць.
Нязломная вера ў перамогу.
|| наз. нязло́мнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
аўра́л, -у, м.
1. Спешная сумесная работа на марскім судне, у якой удзельнічае ўвесь асабовы склад карабля.
2. перан. Вельмі спешная работа ўсяго калектыву, выкліканая кепскай арганізацыяй справы (разм.).
|| прым. аўра́льны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папяро́са, -ы, мн. -ы, -ро́с, ж.
Папяровая трубка з тытунём для курэння (звычайна праз муштук).
|| памянш. папяро́ска, -і, ДМ -ро́сцы, мн. -і, -сак, ж.
|| прым. папяро́сны, -ая, -ае.
Папяросная папера (вельмі тонкая).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прамча́цца, -чу́ся, -чы́шся, -чы́цца; -чы́мся, -чыце́ся, -ча́цца; -чы́ся; зак.
1. Праехаць (у 1 знач.) вельмі хутка.
Прамчалася машына.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Хутка мінуць, прайсці (разм.).
Прамчаліся летнія месяцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
су́нуцца², -нуся, -нешся, -нецца; су́нься; незак. (разм.).
1. Вельмі павольна рухацца.
Калёсы ледзь сунуліся па гразі.
Па небе сунуліся дажджавыя хмары.
2. Перамяшчацца, перасоўвацца, спаўзаць куды-н.
Пласт саломы паволі сунуўся з воза.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чысцёха, -і, ДМ -у, Т -ам, м.; ДМ -цёсе, Т -ай (-аю), ж., мн. -і, -цёх (разм.).
Пра таго, хто вельмі любіць чысціню і імкнецца да чысціні.
Жонка мая вялікая ч.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)