РЫФТ (англ. rift трэшчына, разлом),
буйная лінейна выцягнутая (на сотні кіламетраў, часта больш за 1 тыс. км, шыр. ад 5—20 да 200—400 км) адмоўная шчылінападобная або ровападобная структура расцяжэння зямной кары глыбіннага паходжання, абмежаваная разломамі скідавага тыпу. Тэрмін прапанаваны англ. геолагам Дж.Грэгары ў 1896. Сучасныя Р. выражаны ў рэльефе ў выглядзе глыбокіх далін; стараж. пахаваныя Р. запоўнены магутнымі тоўшчамі асадкавых парод. Р. звычайна складаецца з серыі разрываў, сярод якіх пераважаюць скіды. Нахіл паверхні скідаў 60—70°, верт. амплітуда перамяшчэнняў па іх дасягае 5 км. У межах Р. часта ўтвараюцца горсты і грабены. Адрозніваюць Р. ўнутрыкантынент, сучасныя (Байкальская, Усх.-Афрыканская рыфтавыя сістэмы і інш.) і стараж. пахаваныя (Прыпяцка-Данецкі, Пачалмскі і інш.), міжкантынент. (Чырвонага м., Адэнскага і Каліфарнійскага зал.) і ўнутрыакіянічныя, што ўскладняюць восевыя ч. сярэдзіннаакіянічных хрыбтоў. Вельмі вял. Р. наз. рыфтавымі паясамі або сістэмамі. Сукупнасць такіх структур утварае на паверхні Зямлі адзіную сусветную сістэму. Працэс фарміравання Р. звязаны з глыбіннай дыферэнцыяцыяй рэчыва мантыі Зямлі, утварэннем астэналітаў і лінз анамальнай разагрэтай і расшчыльненай мантыі ў падэшве літасферы і замяшчэннем ёю рэчыва ў ніжняй ч. літасферы. Гэта прыводзіць да тэрмічнага расшырэння літасферы, ізастатычнага падняцця і стварэння напружанняў расцяжэння. Існуе некалькі гіпотэз паходжання Р.: утварэнне іх у восевай ч. скляпенневага падняцця за кошт напружанняў расцяжэння, што ўзнікаюць пры выгінанні скляпення; рассоўванне зямной кары пры гарыз. перамяшчэнні пліты; разрыў зямной кары ў выніку аднабаковага цячэння рэчыва яе ніжняй пластычнай ч. ў бок акіяна (на фронце цячэння ў паслабленай зоне); утварэнне Р. над глыбінным мантыйным астэналітам з расцяканнем яго рэчыва ў падэшве кары ў процілеглыя бакі, што прыводзіць да яе расцяжэння. З працэсамі фарміравання Р. звязаны развіццё і дэструкцыя кантынент. і акіянічнай літасферы, утварэнне акіянаў, нараджэнне новай акіянічнай кары.
В.С.Конішчаў.
т. 13, с. 524
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ру́блены 1, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад рубіць 1.
ру́блены 2, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад рубіць 2.
2. у знач. прым. Зроблены з бярвення; драўляны. Рубленая хата. □ Прывезлі да каменданта гарнізона. Нічога не пыталіся, а заперлі ў маленькім рубленым свінушніку. Мыслівец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
грэ́ты, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад грэць.
2. у знач. прым. Цёплы, падагрэты. Грэтая вада.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
баранава́цца, ‑нуецца; незак.
1. Паддавацца баранаванню. Дзірваністая глеба дрэнна барануецца.
2. Зал. да баранаваць (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́шчалачаны, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад вышчалачыць.
2. у знач. прым. Спец. Кіслы. Вышчалачаныя глебы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́шчараны, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад вышчарыць.
2. у знач. прым. З выскаленымі зубамі, выскалены.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вя́ліцца, ‑ліцца; зак.
1. Падсушвацца на сонцы, ветры (пра мяса, рыбу і пад.).
2. Зал. да вяліць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
газіфікава́цца, ‑куецца; незак.
1. Паддавацца газіфікацыі (у 1 знач.). Каменны вугаль добра газіфікуецца.
2. Зал. да газіфікаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
глянцава́ны, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад глянцаваць.
2. у знач. прым. Пакрыты глянцам. Глянцаваныя боты.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
адва́львацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
1. Незак. да адваліцца (у 1, 2 знач.).
2. Зал. да адвальваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)