Утвараць гукі «рох-рох» (пра свіней). — Вось там, на бульбянішчы, здаецца, нешта рохкала, — паказваў Аляксей на поле, — але я і падумаць не мог, што гэта ваш падсвінак.Пальчэўскі.Свіння рохкае, есці просіць.Васілевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
таўстары́лы, ‑ая, ‑ае.
Разм. З тоўстым рылам. Таўстарылая свіння./Лаянк. Пра чалавека. О, каб яму [Данілу] ды воля, сіла! Як адплаціў бы ён за здзек Панам, іх [сялян] катам таўстарылым! Без жалю б рэзаў іх і сек.Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бабіру́са
(н.-лац. babyrousa babyrussa, ад малайск. babi = свіння + rusa = алень)
парнакапытная жывёла сям. свіней, якая водзіцца ў балоцістых лясах вострава Цэлебеса і некаторых суседніх астравоў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Дзік ’дзік, вяпрук’ (БРС). Рус.дыял.дик, укр.дик ’дзікая свіння’, польск.dzik ’тс’. Да слав.*dikъ ’дзікі і да т. п.’ Гл. Слаўскі, 1, 204.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ПАДГРУ́ЗДКІ,
група шапкавых грыбоў сям. сыраежкавых. Пашыраны ў Паўн. паўшар’і. На Беларусі 5 відаў. Найб. вядомыя П.: белы, або сухар (Russula delica), чорна-белы (R. albonigra), чорны, або свіння (R.adusta). У лясах трапляюцца з ліп. па кастрычнік.
Пладовае цела — шапка на ножцы. Шапка дыям. да 15 см, пукатая, потым лейкападобная, белая, брудна-белая, бурая ці амаль чорная. Пласцінкі зыходныя або прырослыя. Ножка даўж. да 4 см, роўная ці слаба звужаная ў нізе, шчыльная. Мякаць белая, шчыльная. Споры яйцападобныя, бясколерныя. Ядомыя.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
pig[pɪg]n.
1.свіння́; парася́
2. неаха́йнік; наха́бнік; свіння́;
How can you live in this mess? You are such a pig! Як можна жыць у такім беспарадку? Якая ж ты свіння!
♦
make a pig of oneselfinfml аб’яда́цца;
in a pig’s eyeinfml ніко́лі, нізашто́;
make a pig’s ear (out) of smth.BrE, infml рабі́ць што-н. ве́льмі дрэ́нна, халту́рыць;
buy a pig in a poke ≅ купі́ць ката́ў мяшку́;
when pigs flyAmE, iron. ≅ калі́ рак на гары́ сві́сне;
pigs might flyBrE чаго́ то́лькі не быва́е
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Свіны́ ‘які мае адносіны да свінні’, ‘свінячы’ (ТСБМ, Некр. і Байк., Скарбы, Сл. ПЗБ), сьвінны́ ‘тс’ (Ласт.). Укр.свини́й, рус.свино́й, ст.-слав.свинъ. Прасл.*svinъ з’яўляецца кантынуантам і.-е.*su̯īno‑ ‘які належыць да свінні, свінскі’ (Борысь, 624), утворана ад і.-е.*sūs ‘свіння’ і адпавядае лац.suīnus ‘свіны’, гоц.swein н. р. ‘свіння’, грэч.ΰινος ‘свіны’, ст.-інд.sūkarás ‘свіння’, авест.hū‑ ‘парсюк’, лац.sūs, англасакс.sû ‘парася’, алб.thi ‘свіння’, лат.suvẽnş, sivẽnş ‘парася’; гл. Траўтман, 294; Фасмер, 3, 578. Большасць даследчыкаў (гл. напрыклад Вальдэ-Гофман, 2, 636; Брукнер, 537; Фасмер, 3, 579; Майргофер, 3, 490) лічаць і.-е.*sūs дэрыватам ад гукапераймальнага *su‑, тады ст.-інд.sūkarás азначае ‘жывёліна, якая робіць su‑’. Паводле іншых аўтараў (Уленбек, 339; Махэк₂, 596 і наст.), і.-е.*sūs роднаснае ст.-інд.sútē, sāuti, súyatē ‘нараджае’, і.-е.*seu‑ ‘нараджаць’. Гл. яшчэ Шустар-Шэўц, 1388; Сной₁, 624; БЕР, 6, 548; Борысь, 623–624. Сюды ж свіны татко: сагнуўса бы свіны татко (Сержп. Прымхі), дзе прыметнік мае хутчэй за ўсё прыніжальнае (пагарджальнае) значэнне.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Парася́, парасё ’дзіцяня свінні’, дыял. таксама парасёнак. Агульнаславянскае: рус.поросёнок, дыял.порося́, укр.порося́, ст.-рус.порося, царк.-слав.прасѧ, польск.prosię, серб.-харв.пра̑се і г. д. Праславянскае porsę, ‑ęte. Роднасныя у інш. і.-е. мовах: літ.par̃šas ’парася’, ст.-прус.parstian н. р. ’парася’, лац.por̃cus ’свойская свіння’, грэч.πόρκος, ст.-в.-ням.far(a)h ’парася’, сяр.-ірл.ors ’маладая свіння’, курдскае purs (гл. Траўтман, 207; Вальдэ-Гофман, 2, 314; Фасмер, 3, 332; Трубачоў, Происх., 63; у яго гл. і больш падрабязна літ-ру).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ *Пахоўрыць, полбу рыць ’абыякава папрасці’ (ТС). Да рус.пск., цвяр.χάβρα ’разява’, ’неахайны’, пск. ’непаваротлівая жанчына’, якое Фасмер (3, 252) звязвае з ховря, хавронья ’свіння’ < ад імя ўласнага Хавронья, Февронья, якія з с.-грэч.Φεβρωνία.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
каба́н, ‑а, м.
1. Самец свінні; кныр. // Кастрыраваны самец свойскай свінні; парсюк. У Максімавых варотах, у ямцы, ляжаў і вяла павільваў хвосцікам кабан-кормнік.Капыловіч.
2. Дзікая свіння; дзік, вепр. Вялізны дзікі кабан павольна выходзіць з ляснога гушчару і брыдзе па чэрава ў снезе.Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
