АРДУБАДЫ́ (Мамед Саід) (24.3.1872, г. Ардубад, Азербайджан — 1.5.1950),
азербайджанскі пісьменнік. Засл. дз. маст. Азербайджана (1938). Друкаваўся з 1903. У зб-ках вершаў «Бесклапотнасць» (1906), «Бацькаўшчына і воля» (1907) заклік да свабоды, крытыка невуцтва і фанатызму, ідэалізацыя гіст. мінулага, ісламу спалучаецца з асветніцкімі ідэямі. Заснавальнік гіст. рамана ў азерб. л-ры: «Таўрыз Туманны» (1933—48), «Горад-змагар» (1938), «Падпольны Баку» (1940). Раман «Меч і пяро» (ч. 1—2, 1946—48) прысвечаны азерб. паэту 12 ст. Нізамі. Аўтар лібрэта опер.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
KielIm -(e)s, -e
1) ствол пяра́; пяро́
2) сцябло́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
эгрэ́т
(фр. aigrette = грэбень, султан)
пяро ці пучок пёраў, якія тырчаць уверх як упрыгожанне жаночых галаўных убораў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ве́чны, ‑ая, ‑ае.
1. Які існуе заўсёды, не мае ні пачатку ні канца (у часе). Вечная матэрыя.// Які не перыстае існаваць. Вечныя снягі. Вечная мёрзлага.// Не абмежаваны тэрмінам. Акт на вечнае карыстанне зямлёй.
2. Які пастаянна паўтараецца, бесперастанны. Вечныя спрэчкі.
•••
Вечны агоньгл. агонь.
Вечны рухавікгл. рухавік.
Вечнае пярогл.пяро.
Вечная гісторыягл. гісторыя.
Вечная памяцьгл. памяць.
Вечны спакойгл. спакой.
Заснуць вечным сномгл. заснуць.
На векі вечныягл. век.
Спаць вечным сномгл. спаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прычыкіля́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе; зак.
Разм. Тое, што і прычыкільгаць. Прычыкіляўшы (дзеепрысл.) на адной назе ад тапчана, дзе ён ляжаў, да стала, «майстар на ўсё» ўзяў на покуце стары сшытак, пяро, чарніліцу.Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Па́параць ’шматгадовая травяністая расліна аддзела папарацепадобных’, па́паратнік. Агульнаславянскае: рус.па́пороть, па́поротник, укр.па́пороть, ст.-рус.папороть, польск.paproć, серб.-харв.па̏прат і г. д. Прасл.paportь. Роднасныя ў і.-е. мовах: літ.papártis, papartỹs ’папараць’, лат.papar̂de, paparkste, paparksts ’тс’, ст.-інд.parṇám ’крыло, пяро’, авесц.parena — н. р. ’крыло, пяро’, ст.-в.-ням.faru ’папараць’, ірл.raith ’тс’ (*prati‑) (гл. Траўтман, 206; Мейе–Эндзелін, 3, 80; Фасмер, 3, 202; Махэк, Jména rostl., 32). Аналагічная семантыка ў грэч.πτερίς ’папараць’ < πτερόν ’крыло’, параўн. яшчэ літ.spar̃nas, лат.spárns ’крыло’, ст.-слав.перѧ ’лячу’. Мяркулава (Очерки, 118), падкрэсліваючы ўстойлівасць семантычнай мадэлі ’пяро’ — ’папараць’, указвае яшчэ на рус.дыял.па́пороток ’крыло птушкі’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
гусі́ны гуси́ный;
г. шма́лец — гуси́ный жир;
○ ~ная ску́ра — гуси́ная ко́жа;
~нае пяро́ — гуси́ное перо́;
◊ г. крок — гуси́ный шаг
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аўтаручка; самапіска (разм.) □ вечнае пяро
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)
plume
[plu:m]
n.
1) до́ўгае пяро́(птушы́нае)
2) аздо́ба зь пе́р’я на капелюшы́, плюма́ж -у m.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
МЕТАНІ́МІЯ (ад грэч. metōnymia перайменаванне),
перанос назвы аднаго прадмета ці з’явы на інш. прадмет ці з’яву на аснове пэўнай прычыннай сувязі паміж імі; від паэт.mpona. М. — ужыванне імя аўтара ў значэнні напісаных ім твораў («вывучаю Пушкіна», «купіў Багдановіча»), назвы краіны — у значэнні насельніцтва, якое там жыве («Уся Беларусь узнялася супраць фашысцкіх захопнікаў»), назвы прылады дзеяння замест яго самога ці яго вынікаў («пяро Купалы», «пэндзаль Бялыніцкага-Бірулі»), назвы посуду замест таго, што ў ім звычайна знаходзіцца («выпіў кубак», «з’еў талерку»), перанос значэння ўнутр. уласцівасці рэчы на яе самую («смеласць гарады бярэ») і г.д. Адзін з відаў М. — сінекдаха.