чарты́зм

(англ. chartism)

масавы рэвалюцыйны рух англійскіх рабочых у 30—40 гг. 19 ст. за палітычныя правы і паляпшэнне эканамічнага становішча.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

mássenhaft

1. a ма́савы

2. adv ма́самі, у вялі́кай ко́лькасці

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

rally​1 [ˈræli] n.

1. збор, сход; мі́тынг (масавы); з’езд;

a peace rally мі́тынг у падтры́мку мі́ру;

Nazi rallies фашы́сцкія збо́рышчы

2. BrE, sport ра́лі, аўтара́лі

3. аднаўле́нне сіл

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

партиза́нский прям., перен. партыза́нскі;

партиза́нский отря́д партыза́нскі атра́д;

ма́ссовое партиза́нское движе́ние ма́савы партыза́нскі рух;

партиза́нская война́ партыза́нская вайна́;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

НАСЛЕ́ДАВАЛЬНАСЦЬ,

генатыпічная абумоўленасць зменлівасці адзнакі для папуляцыі або групы арганізмаў. Вызначаецца колькасна з дапамогай каэфіцыента. Больш нізкія каэфіцыенты атрымліваюцца для адзнак, якія абумоўліваюць біял. прыстасаванасць арганізмаў (пладавітасць, маса цела пры нараджэнні і інш.). Выкарыстоўваецца ў селекцыі для вызначэння патэнцыяльнай эфектыўнасці адбору (пры высокіх значэннях каэфіцыента эфектыўны масавы адбор), для прагназавання росту прадукцыйнасці парод жывёл, сартоў раслін, штамаў мікраарганізмаў.

Р.​Г.​Заяц.

т. 11, с. 199

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

мас-ме́дыя

(англ. mass-media, ад лац. mass = масавы + medium = цэнтр)

сродкі масавай інфармацыі (прэса, тэлебачанне, радыё, Інтэрнэт, кіно).

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)

тыра́ж м.

1. (латарэі) Zíehung f -, -en, Verlósung f -, -en;

тыра́ж пагашэ́ння Tílgungsziehung f -;

2. палігр. Áuflage f -, -n;

ма́савы тыра́ж Mássenauflage f

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

«МАТА́ЛІХА»,

бел. нар. масавы танец. Зафіксаваны ў 1970-я г. ў Гарадоцкім р-не Віцебскай вобл. Муз. памер ​2/4. Тэмп хуткі. Вылучаецца разнастайнасцю фігур. Перад пачаткам адзін з юнакоў запрашае ўсіх: «Рэж «Маталіху», музыкі, // сёння дзень у нас вялікі». Сцэн. варыянт створаны ў 1978 балетмайстрам І.​Серыкавым у Віцебскім нар. ансамблі песні і танца «Маладосць». У 1980 «М.» пастаўлена Дзярж. ансамблем танца Беларусі.

Л.​К.​Алексютовіч.

т. 10, с. 204

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«КАЛГА́СНАЯ ПО́ЛЬКА»,

бел. сцэнічны парна-масавы танец. Муз. памер ​2/4. Тэмп хуткі, для рытму характэрна сінкапіраванне. Створана балетмайстрам П.Акулёнкам на аснове абагульнення элементаў танц. фальклору Талачынскага р-на, паст. ў 1955 у Дзярж. акад. нар. хоры Беларусі. Вызначаецца складанасцю харэаграфічнага малюнка, разнастайнасцю рухаў у масавых і сольных эпізодах. Дзякуючы яркаму нар. каларыту, жыццярадаснасці настрою набыў вял. папулярнасць, уваходзіць у рэпертуар многіх калектываў маст. самадзейнасці.

Л.​К.​Алексютовіч.

т. 7, с. 457

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«КРЫЖАЧО́К»,

бел. нар. парна-масавы танец. Муз. памер ​2/4.Тэмп жвавы. Назва, верагодна, ад слова «крыж». Зыходзячы з такой інтэрпрэтацыі, сцэн. рэдакцыі «К.» будуюць на крыжападобных малюнках. У нар. побыце Гомельскай вобл., дзе назву выводзяць ад слова «крыжак» (дзікі качар), у харэаграфічным малюнку імітуюць рухі качара. Сцэн. варыянт створаны ў 1920-я г. К.​Алексютовічам. «К.» выкарыстаны ў балетах «Салавей» М.​Крошнера і «Князь-возера» В.​Залатарова.

М.​Хвораст.

т. 8, с. 503

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)