хрысці́ць несов.

1. в разн. знач. крести́ть;

2. перен., разг. (бить) хлеста́ть;

◊ не дзяце́й х. — (каму з кім) не дете́й крести́ть (кому с кем);

шалёны поп хрысці́ў — шально́й поп крести́л

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Лы́ндаць (рас., паст. лынтаць ’хадзіць, швэндацца без справы, бяздзейнічаць, бадзяцца’ (ТСБМ, Бір. Дзярж., Грыг., Янк. 3., Мат. Гом., ТС; маладз., бялын., докш., Янк. Мат. міёр., Нар. лекс.; Сл. ПЗБ), ’шпарка хадзіць, шырока ступаючы’ (КЭС, лаг.); лындава́ць, лында́чыць, лы́ндаць ’ленавацца’ (Сцяшк. Сл.), польск. łyndać się, рус. лындать, разан. лындовать. Паводле Грынавяцкене і інш. (Liet. term., 182), запазычаны з літ. lìndoti, lìndėti ’тырчаць, сядзець’, ’гультаяваць’, ’бадзяцца, лазіць’; Лаўчутэ (Сл. балт 31, 119) дадае да іх яшчэ lìnda ’праныра’, ’гультай’, ’той, хто пазбег работы’, lindė, lindéika ’праныра’ і інш., якія ўзыходзяць да lĩ̦sti (leñda, liñdo) ’пралазіць’, ’набрыдаць’, ’несціся некуды’, ’ехаць’, ’блытацца пад нагамі’, ’лезці, куды не трэба’, lándzioti, lándauti ’туды-сюды лезці, хадзіць з месца на месца’, ’швэндацца’, ’памалу праходжвацца’. Параўн. і лат. lundžât ’лазіць туды-сюды’, ’бадзяцца’. Відавочна, значэнні ’ногі’, ’лыткі’, ’калені’ фарміраваліся пры наяўнасці лексем лы́ды (параўн. рус. валаг., варон. ’доўгія ногі’, шырока пашыраная лытка ’нага’, урал. лыдка ’даўганогі чалавек’) і лыга 2 (гл.) пры блізкіх ці тых жа значэннях дзеясловаў лыгаць і лындаць. Наступным этапам было ўтварэнне фразеалагізма лынды біць, што азначала спачатку ’збіваць, аббіваць ногі’, параўн. трок. дарма лынды збіў = дарма схадзіў (Сл. ПЗБ). Пры існаванні іншых запазычанняў з такой жа семантыкай: ды́нда ’гультай’, ’хлус’, ды́нды абіваць, дындаць ’хадзіць без справы’ ці блындаць, блэндаць ’тс’ (гл.); выраз лынды біць набыў сучаснае значэнне, мяняючы ў гаворках першую частку паводле існуючага ў гаворцы апорнага дзеяслова са значэннем ’хадзіць без справы, бадзяцца, гультаяваць’, ’марудзіць’ (як тут — лындаць), параўн. бел. і рус. фразеалагізмы (узятыя з Бел.-рус. ізал., 111–112) з гэтым жа значэннем: брынды біць — брындаць, дрынды біць — брындаць, байды біць — байдосіць, банды біць — бандаць, балды бить — балдить, ланды бить — ландовать. Слаўскі (5, 407–408) услед за Фасмерам (2, 541) адносіць польск. łyndać się да рус. лынять і дапускае сувязь з прасл. дыял. lytati ’гультайнічаць, бяздзейнічаць’, lutati ’бадзяцца’, параўноўваючы з чэш. lʼundat se, loudati se ’тс’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

страля́ць несов.

1. стреля́ть;

с. з вінто́ўкі — стреля́ть из винто́вки;

2. стреля́ть, бить;

с. пту́шак — стреля́ть (бить) птиц;

3. разг. (выпрашивать) стреля́ть;

◊ варо́н с. — воро́н счита́ть;

с. вача́мі — стреля́ть глаза́ми;

с. з гарма́т па вераб’я́х — погов. пали́ть из пу́шек по воробья́м;

хоць у лоб ~ля́й — хоць в лоб стреля́й;

~ля́ў у варо́ну, а папа́ў у каро́ву — погов. ме́тил в воро́ну, а попа́л в коро́ву

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Fabrum caedere cum ferias fullonem

Трапіць у каваля, наносячы удары валяльшчыку.

Попасть в кузнеца, ударяя валяльщика.

бел. Кошку б’юць, а нявестцы знак даюць. Не па каню, дык па аглоблі. Вераб’і з’елі крупы, а сініца трапіла ў сіло. Біў па кані, а папала па аглоблі. Кравец саграшыў, а шаўца пакаралі. Бывае, што б’юць Фаму за Яроміну віну.

рус. Кошку бьют, а невестке наветки дают. Бил дед жабу, грозясь на бабу.

фр. Battre le chien devant le lion (Бить собаку ~ назидание льву).

англ. Who cannot beat the horse, let him beat the saddle (Кому не удается побить коня, пусть бьёт седло).

нем. Man schlägt den Sack und meint den Esel (Бьют мешок и думают, что осёл).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

зара́ ж.

1. (окраска горизонта) заря́;

2. только мн. звёзды;

не́ба ўсе́яна зо́рамі — не́бо усе́яно звёздами;

3. (сигнал) заря́;

біць зару́ — бить зарю́;

◊ ад зары́ да зары́ — от зари́ до зари́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мі́ма

1. нареч. ми́мо;

страля́ць м. — стреля́ть ми́мо;

2. предлог с род. ми́мо;

ісці́ м. до́ма — идти́ ми́мо до́ма;

◊ прапусці́ць м. вушэ́й — пропусти́ть ми́мо уше́й;

біць м. цэ́лі — бить ми́мо це́ли

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адбіра́ць несов.

1. (брать обратно) отбира́ть;

2. (лишать чего-л.) отнима́ть;

3. (выделять, выбирать) отбира́ть;

4. безл. (парализовать) отнима́ться;

1-4 см. адабра́ць;

◊ а. во́чы — бить в глаза́, ослепля́ть;

а. но́гі (ру́кі) — парализова́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

трыво́га ж., в разн. знач. трево́га;

яго́ ахапі́ла т. — его́ охвати́ла трево́га;

○ паве́траная т. — возду́шная трево́га;

◊ біць ~гу — бить трево́гу;

як т., дык да Бо́га — погов. пока гром не гря́нет — мужи́к не перекре́стится

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нажа́ривать несов.

1. (наготавливать для еды) напяка́ць; (мяса) насма́жваць; (сала) насква́рваць; (кофе, семечек и т. п.) напра́жваць, напрэ́жваць;

2. (накаливать) разг. напа́льваць, напяка́ць; (нагревать) награва́ць;

3. (делать что-л. энергично, увлечённо, бить) прост. жа́рыць, нажа́рваць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

рубль рубе́ль, -бля́ м.;

дли́нный рубль до́ўгі рубе́ль;

неразме́нный рубль неразме́нны рубе́ль;

бить рублём біць рублём;

контро́ль рублём кантро́ль рублём;

рублём пода́рит як рубе́ль дасць (падо́рыць);

не рублём, так дубьём не рублём, дык дуб’ём (дручко́м).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)