лі́тар
(рус. литер, ад лац. littera = літара)
дакумент на права бясплатнага або льготнага праезду з пазначанай на ім умоўнай літарай.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ма́з
(фр. masse)
прыбаўка да стаўкі гульца іншым гульцом, што дае апошняму права на долю ў выйгрышы (у картачных гульнях).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
патэ́нтны
(лац. patens, -ntis = адкрыты, яўны)
які мае адносіны да патэнта (напр. п-ая інфармацыя, п. пашпарт, п-ае права).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
трыя́ж
(фр. triage)
звычай і права ў феадальнай Францыі, паводле якога сеньёр1 мог патрабаваць выдзялення яму часткі абшчынных угоддзяў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
избира́тельный
1. вы́барчы;
всео́бщее избира́тельное пра́во усеагу́льнае вы́барчае пра́ва;
избира́тельный о́круг вы́барчая акру́га;
избира́тельный уча́сток вы́барчы ўча́стак;
2. спец. выбіра́льны;
избира́тельные сво́йства све́та выбіра́льныя ўласці́васці святла́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ГАНДЛЁВАЯ МА́РКА,
арыгінальна аформлены адметны знак, які гандл. прадпрыемствы маюць права змяшчаць на прадукцыі, прызначанай для рэалізацыі. Вырабляецца паводле заказу ў выглядзе графічнай выявы, арыгінальнай назвы, асаблівага спалучэння лічбаў, літар або слоў, арыгінальнай упакоўкі.
т. 5, с. 24
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАРТ-БЛА́НШ (франц. carte blanche літар. чысты ліст),
чысты бланк пэўнага дакумента, падпісаны асобай, якая дае інш. асобе права запоўніць гэты бланк тэкстам. У пераносным сэнсе — прадаставіць каму-н. неабмежаваныя паўнамоцтвы, поўную свабоду дзеянняў.
т. 8, с. 104
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
о́ступ
1. У актах. Месца ловаў у пушчах і рэках, а таксама права карыстання ў чужых ловах (АЛМ, 1, ук. XVII).
2. Квартал лесу (Пруж.).
3. Ачэплены, запаведны лес пры лоўлі звера (Нас. АУ).
4. Участак пушчы, адведзены для палявання (Стол.).
□ в. Оступ Чэрв.
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
tenure [ˈtenjə] n.
1. улада́нне, вало́данне; тэ́рмін вало́дання;
security of tenure гаранты́йнае пра́ва на арэ́нду
2. тэ́pмін знахо́джання (на пасадзе); тэ́рмін паўнамо́цтваў;
his four-year tenure as President яго́ чатырохгадо́вы тэ́рмін на паса́дзе прэзідэ́нта
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
ПА́КТЫ АБ ПРАВА́Х ЧАЛАВЕ́КА,
2 міжнародныя дагаворы ў галіне абароны правоў чалавека, ухваленыя Генеральнай Асамблеяй ААН 16.12.1966.
Пакт аб грамадзянскіх і палітычных правах складаецца з 53 арт., многія з якіх паўтараюць Усеагульную дэкларацыю аб правах чалавека 1948. У дадатак да Дэкларацыі Пакт абвяшчае правы кожнага грамадзяніна прымаць удзел у вядзенні дзярж. спраў: права галасаваць і быць выбраным на выбарах, забеспячэнне свабоднага волевыяўлення выбаршчыкаў, права допуску на ўмовах роўнасці да дзярж. службы. Пакт аб сацыяльных і культурных правах мае 31 арт., з якіх большасць прысвечана нац. і этн. меншасцям. Устанаўляе права на працу і пералічвае меры, якія павінна прымаць дзяржава, каб забяспечыць справядлівыя і спрыяльныя ўмовы працы, абвяшчае правы чалавека на сац. забеспячэнне, адукацыю, удзел у прафсаюзах, правы на ахову сям’і, пэўны жыццёвы ўзровень, мед. дапамогу.
Гэтыя дагаворы звязваюць свабоду паводзін дзяржавы ў сферы нац. заканадаўства, аднак не вызначаюць, як дзяржава павінна выконваць свае абавязацельствы па ахове правоў чалавека. Такія з’явы, як генацыд, апартэід, расізм, не ўваходзяць ва ўнутр. кампетэнцыю дзяржавы і кваліфікуюцца як міжнародныя злачынствы.
І.В.Савіна.
т. 11, с. 530
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)