ДО́ЗА (ад грэч. dosis порцыя, прыём),
вызначаная, дакладна адмераная колькасць чаго-н. (якога-н. рэчыва, лякарства). Гл. таксама Дозы выпрамянення.
т. 6, с. 176
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БІЛІРУБІ́Н,
прадукт распаду гемаглабіну; адзін з пігментаў жоўці; C33H36O6N4. Дрэнна раствараецца ў вадзе. Мае чырвона-буры колер у растворы, карычневы — у крышталях. Утвараецца найб. у печані, адтуль з жоўцю выводзіцца ў кішэчнік, дзе асн. маса білірубіну ператвараецца ў мезабілірубін, а потым ва урабілінаген. У тонкім кішэчніку невял. колькасць білірубіну ўсмоктваецца ў кроў і зноў трапляе ў печань. Пры атручэнні, парушэнні функцыі печані (закупорцы жоўцевых пратокаў) колькасць білірубіну ў крыві павялічваецца, што выклікае жаўтуху. Змяненне білірубіну ў крыві — дыягнастычны паказчык.
т. 3, с. 152
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДЭФАЛЯ́ЦЫЯ (ад дэ... + лац. folium ліст),
абязлісценне, перадуборачнае выдаленне лісця з раслін з мэтай паскарэння выспявання і аблягчэння ўборкі ўраджаю. Для Д. выкарыстоўваюць хім. рэчывы — дэфаліянты, якія выклікаюць у раслін працэсы, падобныя да прыроднага лістападу: зніжаецца колькасць хларафілу і вады, парушаецца працэс утварэння арган. рэчыва, павялічваецца колькасць прадуктаў распаду бялкоў і інш. злучэнняў, якія перамяшчаюцца з ліставой пласцінкі ў чаранок, што выклікае адасабленне клетак каля асновы ліста і яго ападанне. Выкарыстоўваюць часцей на пасевах бавоўніку, лубіну, тэхн. сартоў вінаграду.
т. 6, с. 363
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЖУ́ЖАЛЬЦЫ (halterium),
парныя булавападобныя або колбападобныя мініяцюрныя органы двухкрылых, самцоў вееракрылых і чарвяцоў. Уяўляюць сабой відазмененыя крылы — заднія ў двухкрылых і чарвяцоў або пярэднія ў вееракрылых. Аснова і галоўка Ж. маюць вял. колькасць органаў пачуццяў — сэнсіл (напр., у сляпнёў іх 565). Іх вял. колькасць у насякомых, якія добра лётаюць. У палёце Ж. вагаюцца (б’юць) з той жа частатой, што і крылы, але ў процілеглай фазе, і функцыянуюць як гіраскоп. Выдаленне Ж. (у эксперыменце) у мух парушае стабілізацыю палёту.
т. 6, с. 442
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
нарва́ць 1, ‑рву, ‑рвеш, ‑рве; ‑рвём, ‑рвяце; зак., чаго.
1. Сарваць нейкую колькасць чаго‑н. Нарваць кветак. Нарваць яблыкаў. □ Бярозкі ўбраліся такой яркай і прывабнай зелянінай, што толькі б на букет яе нарваць. Кулакоўскі. Ля хаткі .. [Міхалка] парваў жмут высокай травы, спехам перавязаў яе абрыўкам вяровачкі, і атрымаўся ладны венік. Якімовіч.
2. Парваць нейкую колькасць чаго‑н. Нарваць паперы.
3. Нацерабіць нейкую колькасць (лёну, канопляў і пад.). Нарваць ільну.
4. і што. Разм. Нагнаць (пра вецер). Вецер парваў дажджу. □ — [Вятры] нарвуць буру, — прагаварыў Лукаш Гнецька. Гурскі.
нарва́ць 2, ‑рве; зак.
Апухнуць і нагнаіцца. Палец парваў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
skinful [ˈskɪnfəl] n. infml вялі́кая ко́лькасць, ко́лькі душа́ жада́е;
a skinful of food яды́ ко́лькі ўле́зе;
have a skinful BrE, slang ≅ набра́цца, напі́цца, нахлёбацца
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
mph (пісьмовае скар. ад miles per hour) ко́лькасць міль за гадзі́ну;
a 60 mph speed limit абмежава́нне ху́ткасці да 60 міль у гадзі́ну
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
double1 [ˈdʌbl] n.
1. падво́йная лі́чба (колькасць)
2. двайні́к
3. pl. doubles па́рная гульня́ (пра тэніс)
♦
at the double BrE, infml шпа́рка
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
wealth [welθ] n.
1. бага́цце, дабро́, даста́так;
a man of great wealth ве́льмі бага́ты чалаве́к
2. вялі́кая ко́лькасць;
a wealth of opportunity шмат магчы́масцей
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
АЛЖЫ́РСКІЯ АРА́БЫ,
нацыя, асн. насельніцтва Алжыра (больш за 19 млн. чал.). Агульная колькасць 19,88 млн. чал. (1987). Гавораць на арабскай мове.
т. 1, с. 253
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)