мурава́
1. Сухадольная сенажаць з добрай травой (БРС). Тое ж му́рава (Беш. Касп., Краснап. Бяльк., Нас., Слаўг.).
2. Газон (Зах. Бел. Др.-Падб.).
3. Ракіта звычайная (За.х. Бел. Др.-Падб.).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
го́нар, -ру м.
1. честь ж.; почёт;
спра́ва ~ру — де́ло че́сти;
2. (высокомерие) чва́нство ср.; самомне́ние ср.; го́нор; спесь ж.;
○ до́шка ~ру — доска́ почёта;
◊ у г. — (каго, чаго) в честь (кого, чего);
вы́йсці з ~рам — вы́йти с че́стью;
рабі́ць (зрабі́ць) г. — де́лать (сде́лать) честь;
мець г. — иметь честь;
збіць г. — сбить спесь;
на г. — (каму) к че́сти (чьей);
мець за г. — счита́ть за честь;
знява́жыць г. — нанести́ бесче́стье;
шану́й г. за́малада — посл. береги́ честь смо́лоду
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
е́здзіць несов.
1. в разн. знач. е́здить; (по разным местам — ещё) разъезжа́ть, колеси́ть;
е. на трамва́і — е́здить на трамва́е;
мы ча́ста е́здзім за го́рад — мы ча́сто е́здим за́ город;
е. на крэ́сле — е́здить на сту́ле;
е. па раёне — е́здить (разъезжа́ть, колеси́ть) по райо́ну;
2. (на коньках, санках и т.п.) ката́ться, скользи́ть;
◊ е. з ро́гату — пока́тываться со́ смеху;
е. вярхо́м — (на кім) е́здить верхо́м (на ком);
е. на спі́не — (чыёй) е́здить на спине́ (чьей)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
е́хаць несов., в разн. знач. е́хать; (куда-л. — ещё) отправля́ться, уезжа́ть;
е. на веласіпе́дзе — е́хать на велосипе́де;
трэ́ба е. на рабо́ту — на́до е́хать на рабо́ту;
слі́зка, но́гі так і е́дуць — ско́льзко, но́ги так и е́дут;
е. за мяжу́ — е́хать (отправля́ться, уезжа́ть) за грани́цу;
◊ дале́й е. няма́ куды́ — да́льше е́хать не́куда;
бяда́ на бядзе́ е́дзе, бядо́ю паганя́е — посл. беда́ на беде́ е́дет, бедо́й погоня́ет;
цішэ́й е́дзеш, дале́й бу́дзеш — посл. ти́ше е́дешь, да́льше бу́дешь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
забра́ць сов.
1. (взять себе, захватить) забра́ть;
з. чужу́ю маёмасць — забра́ть чужо́е иму́щество;
2. (конфисковать) забра́ть, изъя́ть;
3. (увести, унести с собой; арестовать) забра́ть, взять;
забяры́ — яго́ з сабо́й возьми́ его́ с собо́й;
палі́цыя ~ра́ла арганіза́тараў забасто́ўкі — поли́ция забрала́ организа́торов забасто́вки;
4. взять, приня́ть;
з. з рук шкля́нку — взять (приня́ть) из рук стака́н;
5. (уменьшить размеры — о платье) убра́ть;
◊ з. за жыво́е — забра́ть за живо́е;
з. у свае́ ру́кі — взять в свои́ ру́ки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зае́хаць сов.
1. в разн. знач. зае́хать; (попутно, мимоходом — ещё) заверну́ть;
з. за дом — зае́хать за дом;
з. у двор — зае́хать во двор;
з. у глуш — зае́хать в глушь;
з. у роў — зае́хать в кана́ву;
з. да знаёмага — зае́хать (заверну́ть) к знако́мому;
чорт ве́дае куды́ ~хаў са сваі́мі фанта́зіямі — чёрт зна́ет куда́ зае́хал со свои́ми фанта́зиями;
2. разг. груб. зае́хать; съе́здить, звездану́ть;
з. у мо́рду — зае́хать (звездану́ть) в ро́жу;
◊ далёка не зае́дзеш — далеко́ не уе́дешь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кні́га I ж., в разн. знач. кни́га;
чыта́ць ~гу — чита́ть кни́гу;
к. за́пісаў а́ктаў грамадзя́нскага ста́ну — кни́га за́писей а́ктов гражда́нского состоя́ния;
○ насто́льная к. — насто́льная кни́га;
дамава́я к. — домова́я кни́га;
к. ска́ргаў і прапано́ў — кни́га жа́лоб и предложе́ний;
◊ к. за сямю́ пяча́цямі — кни́га за семью́ печа́тями;
глядзі́ць у ~гу, а ба́чыць фі́гу — погов. смо́трит в кни́гу, а ви́дит фи́гу
кні́га II ж., анат., см. кні́жка II
кні́га III ж., зоол., обл., см. кні́гаўка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пакаці́цца сов.
1. в разн. знач. покати́ться;
ка́мень ~ці́ўся з гары́ — ка́мень покати́лся с горы́;
машы́на ~ці́лася — маши́на покати́лась;
хва́лі ~ці́ліся адна́ за адно́й — во́лны покати́лись одна́ за друго́й;
з вачэ́й ~ці́ліся слёзы — из глаз покати́лись слёзы;
рэ́ха ~ці́лася па цясні́не — э́хо покати́лось по уще́лью;
во́раг ~ці́ўся наза́д — враг покати́лся наза́д;
2. (катясь, удалиться) укати́ться;
мяч ~ці́ўся далёка — мяч укати́лся далеко́;
3. разг. повали́ться, упа́сть;
ён ~ці́ўся на даро́зе — он повали́лся (упа́л) на доро́ге
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прабе́гчы сов., в разн. знач. пробежа́ть;
п. це́раз по́ле — пробежа́ть че́рез по́ле;
параво́з ~г за гадзі́ну 60 кіламе́траў — парово́з пробежа́л за час 60 киломе́тров;
час ху́тка ~г — вре́мя бы́стро пробежа́ло;
п. па́льцамі па кла́вішах — пробежа́ть па́льцами по кла́вишам;
п. вача́мі — (па чым, што) пробежа́ть глаза́ми (взгля́дом) (по чему, что);
◊ (чо́рная) ко́шка ~гла памі́ж і́мі — (чёрная) ко́шка пробежа́ла ме́жду ни́ми;
маро́з (хо́лад) на ску́ры (па спі́не) ~г — моро́з по ко́же (по спине́) пробежа́л
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спра́віцца сов.
1. (сделать что-л.) спра́виться, упра́виться;
с. да ве́чара — спра́виться (упра́виться) до ве́чера;
2. (одолеть) спра́виться;
с. з пла́нам — спра́виться с пла́ном;
паляўні́чы ледзь ~віўся з раз’ю́шаным зве́рам — охо́тник едва́ спра́вился с разъярённым зве́рем;
3. оберну́ться;
за дзень тры разы́ ~віўся туды́ і наза́д — за день три ра́за оберну́лся туда́ и обра́тно;
4. сравня́ться;
у рабо́це з ім і малады́ не с. — в рабо́те с ним и молодо́й не сравня́ется
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)