НЕ́ЧКІНА (Міліца Васілеўна) (25.2.1901, г. Нежын Чарнігаўскай вобл., Украіна — 16.5.1985),
расійскі сав. гісторык. Акад. АН СССР (1958), правадз. чл. АПН СССР з 1947. Скончыла Казанскі ун-т (1921). З 1921 у ВНУ і НДІ Казані і Масквы, у 1934—54 праф. Маскоўскага ун-та. З 1935 у Ін-це гісторыі АН СССР. Асн. творы па гісторыі рэв. руху і грамадскай думкі ў Расіі 19 ст., у т. л. дзекабрысцкага руху: «А.С.Грыбаедаў і дзекабрысты» (1947, Дзярж. прэмія СССР 1948), «Рух дзекабрыстаў» (т. 1—2, 1955). Адзін з аўтараў прац па гістарыяграфіі і метадалогіі гісторыі. Гал. рэд. і аўтар «Нарысаў гісторыі гістарычнай навукі ў СССР» (т. 2—4, 1960—66).
Тв.:
В.О.Ключевский: История жизни и творчества. Мн., 1974;
Встреча двух поколений: Из истории рус. рев. движения конца 50-х — нач. 60-х гг. XIX в.: Сб. ст. М., 1980;
День 14 декабря 1825 г. 3 изд. М., 1985.
Літ.:
М.В.Нечкина (1901—1985). М., 1987.
т. 11, с. 305
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРАХА́НАЎ (Аляксандр Андрэевіч) (н. 26.2.1938, Тбілісі),
рускі пісьменнік, публіцыст. Скончыў Маскоўскі авіяцыйны ін-т (1960). У 1969—71 карэспандэнт «Литературной газеты». З 1991 гал. рэдактар газ. «Завтра» (да 1993 «День»). У аповесцях «Вясковыя» (1969), «Радуйся», «Іду ў шлях мой», «Палёт вечаровай гусі», «Трактат пра хлеб» (усе 1971) спалучэнне авангарда і архаікі. Заклік да беражлівага стаўлення да прыроды і чалавека ў раманах «Час поўдзень» (1977), «Месца дзеяння» (1979), «Вечны горад» (1981). Раманы «Дрэва ў цэнтры Кабула» (1982), «Малюнкі баталіста» (1986), «Сон пра Кабул» (2000), зб. навел «Трэці тост» (1991) пра ўдзел сав. войск у вайне ў Афганістане. Аўтар раманаў «І вось прыходзіць вецер», «Афрыканіст» (абодва 1984), «Анёл праляцеў» (1991), «Апошні салдат імперыі» (1993), «Чэчэнскі блюз» (1998), «Чырвона-карычневы» (1999), «Якія ідуць уначы» (2001), аповесцей «Адмірал» (1983), «Знак Дзевы» (1990), аповесці-рэпартажу «Расколаты свет» (1983), апавяданняў, артыкулаў і інш. Прозе П. ўласцівы філасафічнасць, дынамізм, экспрэсіўнасць, пафаснасць.
Тв.:
Избранное. М., 1988;
Записки на броне: Роман. Повести. М., 1988;
Шестьсот лет после битвы: Роман. М., 1990;
Бабушкина гора. М., 1992;
Дворец: Роман. М., 1996.
Літ.:
Бондаренко В. Александр Проханов. М., 1992.
т. 13, с. 30
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Diem vesper commendat
Вечар вызначае дзень.
Вечер определяет день.
бел. Не хваліся сеўшы, а хваліся з’еўшы. Не хвалі каня,запрагаючы, а дзеўку ‒ выбіраючы.
рус. Хвали день по вечеру. Вечер покажет, каков был день. Не видав вечера, и хвалиться нечего. Хвали дело к вечеру, а жизнь при смерти. Придёт ночь, так скажем, каков день был. Хвали сон, когда сбудется. Не говори гоп, пока не перескочишь.
фр. Pour vanter un beau jour attends sa fin (Чтобы похвалить хороший день, дождись его конца/вечера).
англ. Before the morning is away praise not the glory of the day (Пока не кончилось утро ‒ не хвали день). Praise a fair day at night (Хвали день вечером).
нем. Man soll den Tag nicht vor dem Abend loben (Не следует хвалить день накануне вечера).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
база́рны база́рный;
~ная пло́шча — база́рная пло́щадь;
б. дзень — база́рный день;
◊ ~ная ба́ба — база́рная ба́ба
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
знойный
1. гара́чы, спяко́тны, прыпа́рны;
знойный день гара́чы (спяко́тны, прыпа́рны) дзень;
2. перен. (пылкий) па́лкі, гара́чы.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прокоси́ть сов., в разн. знач. пракасі́ць;
прокоси́ть межу́ пракасі́ць мяжу́;
прокоси́ть весь день пракасі́ць уве́сь дзень.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Discipulus est prioris posterior dies (Publilius)
[Кожны] наступны дзень ‒ вучань папярэдняга.
[Каждый] последующий день ‒ ученик предыдущего.
бел. Дзень дзень вучыць.
рус. На каждый день достаточно и своей работы.
фр. A chaque jour suffit sa tâche (Новый день приносит новые заботы).
англ. Older and wiser (Старее и мудрее).
нем. Ein Tag lehrt den anderen (Один день учит другой).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
загрузі́ць сов., прям., перен. загрузи́ть;
з. машы́ну — загрузи́ть маши́ну;
з. рабо́чы дзень — загрузи́ть рабо́чий день
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прараша́ць сов., разг. просиде́ть над зада́чей;
цэ́лы дзень ~ша́ў зада́чу — це́лый день просиде́л над зада́чей
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
штодзённы
1. (происходящий каждый день) ежедне́вный, каждодне́вный, повседне́вный;
2. (обычный, будничный) ежедне́вный, повседне́вный; обы́денный, обихо́дный
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)