этымало́гія
(гр. etymologia, ад etymon = ісціна, сапраўднае значэнне слова + logos = вучэнне)
1) раздзел мовазнаўства, які вывучае паходжанне слоў;
2) паходжанне слова і яго роднасныя адносіны да іншых слоў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
АНТЫФРА́ЗІС (грэч. antiphrasis) у літаратуры, стылістычная фігура, ужыванне слова ў процілеглым, звычайна іранічным, значэнні. Часцей сустракаецца ў сатыр. творах, напр. у байцы К.Крапівы «Мандат» пра асла гаворыцца: «Ну й розум. Вось дык галава!».
т. 1, с. 403
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДЭВІ́З (франц. devise),
1) першапачаткова — надпіс ці эмблема на гербе, шчыце; кароткае выслоўе, якое выражае асн. ідэю паводзін або дзейнасці.
2) Слова або выслоўе, якое на конкурсах аўтар ставіць на творы замест свайго імя.
т. 6, с. 322
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
аўсла́ут
(ням. Auslaut)
лінгв. пазіцыя гуку або гукаспалучэння ў канцы слова.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
граматыкаліза́цыя
(ад граматыка)
абстрагаванне слова або выразу ад канкрэтнага лексічнага зместу.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
аргаты́зм
(фр. argotisme)
слова, запазычанае літаратурнай мовай з якога-н. арго.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
су́фікс
(лац. suffixus = прымацаваны)
лінгв. частка слова паміж коранем і канчаткам.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
эпентэ́за
(гр. epenthesis = устаўка)
лінгв. з’яўленне дадатковага гуку ў складзе слова.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
э́піка
(гр. epikos = эпічны, ад epos = слова, апавяданне)
сукупнасць эпічных твораў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гаспада́р, -а́, мн. -ы́, -о́ў, м.
1. Уласнік, уладальнік каго-, чаго-н.
Г. кватэры.
2. (звычайна з азначэннем). Той, хто вядзе гаспадарку, займаецца гаспадарчымі справамі.
Руплівы г.
3. перан., чаго. Паўнаўладны распарадчык.
Народ — г. сваёй краіны.
Г. свайго лёсу.
4. Галава дома, сям’і.
Г. за гарэлачку, а гаспадыня за талерачку (прыказка). Г. — галава ў хаце (прыказка).
◊
Гаспадар свайго слова (адабр.) — пра чалавека, у якога слова не разыходзіцца са справай.
|| ж. гаспады́ня, -і, мн. -і, -ды́нь; ласк. гаспады́нька, -і, ДМ -ньцы, мн. -і, -нек.
|| прым. гаспада́рскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)