шырокаэкра́ нны , ‑ая, ‑ае.
Які мае шырокі экран. [Рэпнік:] — Ты ведаеш, я прыехаў, дык тут усяго нейкіх пару дамоў было. Увесь горад у зямлі быў, у падмурках. А цяпер, бачыш, як раздаўся, вырас. Шырокаэкранны кінатэатр, універмаг, тэхнікум. Кудравец . // Шырокаэкраннае кіно тыпу «Сінерамы», бясспрэчна, мае добрую будучыню. Мележ .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
АГБАМО́ ША (Ogbomosho),
горад на ПдЗ Нігерыі. 484,7 тыс. ж. (1976). Вузел аўтадарог. Гандаль какава-зярнятамі, пладамі алейнай пальмы, ямсам. Абутковая прам-сць . Саматужная вытв-сць тканіны.
т. 1, с. 74
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
m.
1. = miasto — горад ; гор., г.;
2. = mieszkanie — кватэра; кв.;
3. = miesiąc — месяц; м-ц, мес; 4. = morze — мора; м.
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
metropolis
[məˈtrɑ:pəlɪs]
n.
1) сталі́ ца f. і́ кі го́ рад ; ва́ жны цэ́ нтар
a financial metropolis — фіна́ нсавы цэ́ нтар
2) Eccl. о́ лія f.
3) мэтрапо́ лія f. і́ на ў дачыне́ ньні да калёніяў, які́ мі яна́ вало́ дае)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
но́ вы , -ая, -ае.
1. Упершыню створаны або зроблены; які ўзнік, з’явіўся нядаўна.
Новыя самалёты.
Н. горад .
2. Адкрыты, вынайдзены нядаўна.
Новая планета.
3. Незнаёмы, малавядомы.
Новыя мясціны.
Н. чалавек.
4. Які прыйшоў на змену ранейшаму, замяніў сабой тое, што было; чарговы, наступны.
Н. дырэктар.
Радавацца новаму дню.
5. Які мае адносіны да нашай эпохі, часу.
Новая гісторыя.
6. Не той, што раней; іншы.
Н. сэнс.
7. Гэтага года, апошняга ўраджаю.
Н. хлеб.
8. у знач. наз. но́ вае , -ага, н.
Што ў вас новага?
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
калаці́ ць , калачу́ , кало́ ціш, кало́ ціць; незак.
1. каго-што . Выклікаць дрыжанне чаго-н. ; хістаць, трэсці.
Выбухі гармат калацілі горад .
К. яблыкі.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), каго (што ). Выклікаць дрыжыкі (пра страх, ліхаманку, холад і пад. ).
Мяне калоціць (безас. ).
3. каго-што і без дап. Рабіць вобыск (разм. ).
4. што . Гатаваць якую-н. страву, размешваючы калатоўкай (разм. ).
К. зацірку.
5. перан. , каго (што
Гэта несправядлівасць калоціць мяне.
6. каго-што і без дап. Часта і моцна стукаць; наносіць удары, біць (разм. ).
К. кулакамі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дзе , прысл.
1. пыт.
Дзе вы працуеце?
2. месца . У якім месцы.
Няма дзе адпачыць.
3. неазнач. дзе-небудзь .
Пашукай лепш, можа дзе згубіў.
Ці няма дзе вольнага месца?
4. адноснае . Ужыв. як злучальнае слова, падпарадкоўвае даданыя сказы месца, азначальныя, дапаўняльныя, дзейнікавыя, уступальныя сказы.
Горад , дзе я жыў.
5. у знач. часц. Ужыв. для выражэння поўнай немагчымасці чаго-н. , сумнення ў чым-н.
Адпачыў? — Дзе адпачыў!
Столькі работы.
◊
Дзе наша не прападала (разм. ) — выказванне рашучасці ісці на рызыку.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уско́ чыць , -чу, -чыш, -чыць; зак.
1. на каго-што . Скокнуўшы, апынуцца дзе-н.
У. на лаўку.
2. Хуткім рухам падняцца з месца.
У. ад спалоху.
3. у што . Скочыць у сярэдзіну чаго-н.
У. у лодку.
4. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Раптам з’явіцца, узнікнуць (пра прышч, нарыў і пад. ).
На лбе ўскочыў гузак.
5. у што . Імкліва ўвайсці, сілай уварвацца куды-н.
Байцы ўскочылі ў горад .
6. у што . Трапіць куды-н. выпадкова.
У. у яму.
|| незак. уска́ кваць , -аю, -аеш, -ае (да 1—4 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
АГА́ НЬЯ (Agaña),
галоўны горад і порт на в-ве Гуам (уладанне ЗША), у зах. частцы Ціхага ак. 1,1 тыс. ж. (1990). Паблізу аэрапорт і ваен. базы ЗША.
т. 1, с. 70
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Á usflugm
1) вы́ лет, адлёт
2) экску́ рсія, прагу́ лка, прахо́ дка; пахо́ д;
ein ~ ins Grüne у́ лка, прагуля́ нка за го́ рад [на прыро́ ду]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)