Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чуми́чкаж.
1.(уполовник) обл. апало́нік, -кам.;
2.перен. (замарашка) му́рза, -зы м. и ж., мурзі́ха, -хі ж.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Зало́ўка, залві́ца, дыял.заві́ца ’мужава сястра’. Рус.золо́вка ’тс’, дыял. ’жонка брата’, зо́лва, зо́лвица ’тс’, укр.зови́ця ’мужава сястра’, польск.дыял.zołwica, załwica, чэш., славак. zolvica, славен.zȃłva, zȃlvica, серб.-харв.за̏ова, за̏овица, балг.зъ̀лва ’тс’, дыял. ’дзяўчына, што спявае на вяселлі з боку жаніха’, макед.золва. Ст.-рус.золовка (XVII ст.). Прасл.zъlъva (zъly). Грэч. гамер. *γάλωϜος ’мужава сястра’, лац.glōs ’мужава сястра’, ’братава жонка’. І.‑е. *gʼ(e)lōu̯‑ ’мужава сястра’. Далейшая этымалогія няясная. Аскалі (KZ, 12, 319–321) выводзіў з *gel‑ ’весяліцца, усміхацца’, але гэта няпэўна. Бел. формы — ст.-рус. ці прасл. пашырэнне прасл. памянш. суфіксамі ‑ка, ‑іца. Фасмер, 2, 103; Шанскі, 2, З, 105; Копечны, Zákl. zásoba, 431; Траўтман, 373; Покарны, 1, 367–368; Трубачоў, История терм., 136–137; Шаўр, Etymologie, 63; Лаўроўскі, Назв. родства. 73–77; Панюціч, Лексіка нар. гаворак, 1975, 49–50; Паўленка, Нарысы па бел. словаўтв., 1978, 51.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Раўні́вы ’ахоплены зайздрасцю, недаверам, нявер’ем у каханні’ (ТСБМ, Сл. ПЗБ), сюды ж раўні́ць ’раўнаваць’: раўніў ка ўсім (Ян.); рэўні́вы ’тс’ (ТС), ст.-бел.ревнѕикъ ’раўнівы’ (XVI ст., Карскі 2–3, 36). Параўн. укр.ревни́вий, рус.ревни́вый ’хто сумняваецца ў адданасці, шчырасці пачуццяў’, польск.rzewniwy ’расчулены, усхваляваны’, чэш.řevnivý, серб.-харв.ревнив, ревњив (з рускай, Глухак, 526), балг.ревни́в, ст.-слав.рьвьнивъ, ревнивъ ’хто падазрае ў нявернасці’. Прасл.*rьvьnivъ(jь) утворанае ад *rьvьnъ ’старанны, імклівы’, параўн. серб.-харв.ре́ван ’сумны’, славен.réven ’бедны, жалюгодны’, польск.rzewny ’чулы, чуллівы; шчыры, адданы’, якое звязваюць з раўці (гл. раўсці), гл. Фасмер, 3, 455; БЕР, 6, 199. У народнай мове звязваецца з дзеясловам раўнава́ць ’прыраўноўваць, супастаўляць’, параўн. раўнаваць (ровнова́ць) ’зраўноўваць; параўноўваць; даваць правільны кірунак, прымяняць; не давяраць у каханні’ (Нас.); роўнова́ць ’пытаць (?)’: До крыніцы побежала / Гей ліце свое раўнавала (Доўн.-Зап., Пін.), што да роўны (гл.). Гл. таксама рэўнасць.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
jowl
I[dʒaʊl]
n.
1) ські́віца f.
2) шчака́f.
II[dʒaʊl]
n.
1) падво́йны падбаро́дак, вальля́к -а m.
2) падгру́дак -каm. (у жывёліны)
3) вальлё n., вальля́к -а́m. (у пту́шак)
III[dʒaʊl]
n.
галава́ ры́бы
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
father
[ˈfɑ:ðər]1.
n.
1) ба́цька -і m.; про́дак -каm.
2) айце́ц -ца́m. (фо́рма зваро́ту да сьвятара́)
3) ствара́льнік -а, тво́рца -ы m.; правады́р -а́m.
2.
v.
1) спараджа́ць, быць ба́цькам
2) ствара́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
fiend
[fi:nd]
n.
1) нячы́сты -ага m., нячы́сьцік -а m.; чорт, чарта́m., д’ябал -ла m.
2) informal чалаве́к, які́ ўцягну́ўся ў не́шта благо́е