gaz, ~u

м. газ;

gaz ziemny — прыродны газ;

włączyć (wyłączyć) gaz — запаліць (выключыць) газ;

gaz świetlny — свяцільны газ;

gaz łzawiący — слёзацечны газ;

gaz duszący — удушлівы газ;

dodać ~u разм. перан. паскорыць працу;

~em! — хутчэй!;

być pod ~em (na ~ie) — быць пад чаркай; быць пад мухай; быць нападпітку

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

plane

I [pleɪn]

1.

n.

1) ро́ўная паве́рхня

2) узро́вень -ўня m., ступе́нь f.

Try to keep the work on a high plane — Стара́йся трыма́ць сваю́ пра́цу на высо́кім узро́ўні

3) самалёт -а m.

4) Geom. пло́скасьць f.

2.

adj.

1) пло́скі, ро́ўны

2) пло́скасны (пра геамэтры́чную фігу́ру)

3.

v.

падаро́жнічаць самалётам

II [pleɪn]

n.

плята́н -а m. (дрэ́ва)

III [pleɪn]

1.

n.

гэ́баль -ля m.; руба́нак -ка m.; струг -а m. (сталя́рская прыла́да)

2.

v.

струга́ць, габлява́ць, выгла́джваць руба́нкам

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

пра́ва н. (мн. правы́)

1. Recht n -(e)s, -e; Befgnis f -, -se (паўнамоцтва);

зако́ннае пра́ва verbreftes Recht;

пра́ва на пра́цу Recht auf rbeit;

пра́ва на адпачы́нак Recht auf Erhlung;

пра́ва на адука́цыю Recht auf Bldung;

усеагу́льнае вы́барчае пра́ва llgemines Whlrecht;

пра́ва го́ласу Stmmrecht n;

пра́ва грамадзя́нства Bürgerrecht n;

пра́ва прыста́нішча Aslrecht n;

карыста́цца права́мі Rchte geneßen*;

мець пра́ва ein Recht bestzen* [haben]; befgt sein, berchtigt sein (на што-н. zu D);

2. мн.:

правы́ (на кірава́нне аўтамабі́лем) Führerschein m -(e)s, -e

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прыёмI м.

1. nnahme f -, -n;

камерц. прыём на склад inlagerung f, inlagern n;

2. (куды-н.) ufnahme f -, -n;

прыём на пра́цу instellung f -;

зая́ва аб прыёме Bewrbungsschreiben n -s, -;

пада́ць зая́ву аб прыёме um ufnahme nsuchen (куды-н. in A);

3. (наведвальнікаў) Empfng m -(e)s, -fänge;

право́дзіць прыём (ва ўстанове і г. д.) Sprchstunden bhalten*;

4. (лекаў) innahme f -, -n;

у адзі́н прыём in inem Zug; auf inen Schlag [Sitz], mit inem Griff;

у два прыёмы in zwei nsätzen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

bronić

незак.

1. kogo/czego бараніць; абараняць;

bronić sprawy — абараняць справу;

bronić swego zdania — адстойваць свой погляд;

bronić pracy magisterskiej — абараняць магістарскую працу;

2. komu czego забараняць каму што;

bronić łowienia ryb — забараняць рыбную лоўлю;

broń Boże — барані Божа; крый Божа;

broń go Panie Boże! — ратуй яго Божа!

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

пра́воI в разн. знач. пра́ва, -ва ср.;

всео́бщее избира́тельное пра́во усеагу́льнае вы́барчае пра́ва;

пра́во на труд, на о́тдых, на образова́ние пра́ва на пра́цу, на адпачы́нак, на адука́цыю;

име́ть пра́во мець пра́ва;

води́тельские права́ вадзі́цельскія правы́, правы́ кіро́ўцы;

по пра́ву па пра́ве;

с по́лным пра́вом з по́ўным пра́вам;

в пра́ве ма́ю (ма́еш, ма́е) пра́ва, ма́юць правы́;

на права́х (кого, чего) на права́х (каго, чаго);

вступи́ть в свои́ права́ уступі́ць у свае́ правы́;

на пти́чьих права́х на птушы́ных права́х;

на ра́вных права́х на ро́ўных права́х.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

уда́риться

1. уда́рыцца, вы́цяцца; (стукнуться) сту́кнуцца;

он уда́рился голово́й ён уда́рыўся (вы́цяўся, сту́кнуўся) галаво́й;

2. (попасть во что) сту́кнуцца (у што, аб што);

3. перен. (начать усиленно заниматься чем-л.) разг. узя́цца (за што-небудзь); пусці́цца; пача́ць (рабі́ць што-не́будзь);

уда́риться в рабо́ту узя́цца за пра́цу (рабо́ту);

уда́риться в воспомина́ния пусці́цца ва ўспамі́ны, пача́ць успаміна́ць;

уда́риться в слёзы пача́ць мо́цна пла́каць;

4. перен., разг. кі́нуцца; (пуститься) пусці́цца;

уда́риться в бе́гство кі́нуцца (пусці́цца) бе́гчы;

уда́риться из одно́й кра́йности в другу́ю кі́нуцца з адно́й кра́йнасці ў другу́ю.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

accord

[əˈkɔrd]

1.

v.i.

быць у зго́дзе, згаджа́цца, пагаджа́цца

His account of the accident accords with yours — Яго́ны раска́з пра вы́падак згаджа́ецца з тваі́м

2.

v.t.

удзяля́ць; выка́зваць

to accord praise for good work — вы́казаць пахвалу́ за до́брую пра́цу

3.

n.

1) зго́да f.; сула́дзьдзе n., сула́днасьць; сугу́чнасьць, гармо́нія f.

2) умо́ва, дамо́ва f. пагадне́ньне n.

an accord with France — умо́ва з Фра́нцыяй

3) Law дабраахво́тнае пагадне́ньне m.

4) гармо́нія f., сула́дзьдзе ко́лераў або́ то́наў

- in accord

- of one’s own accord

- with one accord

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

due

[du:]

1.

adj.

1) нале́жны; заслу́жаны; адпаве́дны

with due respect — з нале́жнай паша́най

the due reward — нале́жная ўзнагаро́да

2) які́ нале́жыцца, нале́жны

the money due him for his work — гро́шы, які́я нале́жацца яму́ за пра́цу

3) тэрміно́вы

The train is due in ten minutes — Цягні́к паві́нен прыйсьці́ за дзе́сяць хвілін

2.

n.

нале́жнае, заслу́жанае n.

3.

adv.

дакла́дна; про́ста

The wind is due east — Ве́цер дзьме про́ста на ўсхо́д

- due to

- dues

- Give a person his due

- in due time

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

ДЗІЦЯ́ЧАЯ ПРА́ЦА,

1) праца малалетніх асоб, якія не дасягнулі ўзросту працоўнай дзеяздольнасці. У 1833 у Вялікабрытаніі прыняты закон, паводле якога забаранялася эксплуатацыя Дз.п. і была ўстаноўлена працягласць прац. дня для дзяцей 9—13 гадоў 8, для падлеткаў да 18 гадоў — 12 гадзін. У Францыі першым актам, які рэгуляваў Дз.п., быў закон 1841. У ЗША федэральным законам 1938 аб прац. нормах быў устаноўлены мінім. ўзрост прыёму на працу — 16 гадоў. У пач. 1970-х г. у краінах, якія сталі на шлях развіцця, працоўныя ва ўзросце 10—14 гадоў складалі, паводле даных ЮНЕСКА, 31% агульнай колькасці дзяцей гэтага ўзросту. Паводле звестак Цэнтра ААН па правах чалавека ў Жэневе (1993) больш за 100 млн. дзяцей у свеце існуюць за кошт цяжкай працы, больш за 50 млн. дзяцей працуюць у небяспечных або шкодных для здароўя ўмовах. Указам Прэзідыума Вярх. Савета СССР ад 13.12.1956 забаронены прыём на работу асоб, якім не споўнілася 16 гадоў. У Беларусі ў 1993 прыняты Закон «Аб правах дзіцяці», паводле якога самаст. праца непаўналетніх дапускаецца з 16-гадовага ўзросту; забараняецца прымус дзіцяці да любой працы, небяспечнай для яго здароўя або якая перашкаджае атрыманню базавай адукацыі.

2) Від працоўнай дзейнасці, якая выкарыстоўваецца ў выхаваўчых мэтах з ранняга дзяцінства. У класічнай пед. л-ры (Я.А.Каменскі, Дж.Лок, І.Г.Песталоцы, К.Дз.Ушынскі, П.П.Блонскі, С.Ф.Шацкі, А.С.Макаранка, В.А.Сухамлінскі) і сучасных даследаваннях (Р.С.Бурэ, Г.М.Годзіна, В.І.Логінава. В.Г.Нячаева, Д.В.Сяргеева, А.Д.Шатава і інш.) адзначаецца выхаваўчы характар працы, яна разглядаецца як натур. ўмова жыццядзейнасці і першая жыццёвая неабходнасць здаровага арганізма. У выхаванні дзяцей дашкольнага ўзросту выкарыстоўваецца праца па самаабслугоўванню, што развівае самастойнасць, вучыць пераадольваць цяжкасці, прывучае да ахайнасці і чысціні. Гаспадарча-бытавая праца мае грамадскую накіраванасць — задавальненне патрэбнасцей інш. дзяцей або дарослых. Праца дзяцей у прыродзе (догляд за раслінамі і жывёламі) накіравана на задавальненне патрэбнасцей дзяцей па ахове прыроды. У далейшым такая праца становіцца адным з відаў прадукц. працы. Ручная праца (выраб цацак і інш. прадметаў) развівае канструктыўныя здольнасці, дае карысныя практычныя навыкі. Гэтыя віды працы арганізоўваюцца і ў дзіцячых дашкольных установах у розных формах (даручэнні, дзяжурствы, калектыўная праца). Вучэбная праца ў дашкольным узросце не набывае самаст. значэння, але пачынае складвацца ў асобны від працы, што важна для падрыхтоўкі дзяцей да школы. Праца навучэнцаў у школе (ручная праца ў пач. класах, заняткі ў вучэбных майстэрнях у сярэдніх класах і вучэбна-выхаваўчая практыка ў старэйшых класах) мае мэтанакіраваны і сістэматычны характар. Асн. час у школьнікаў займае вучэбная праца, якая з’яўляецца сур’ёзным абавязкам навучэнцаў перад грамадствам.

Н.У.Літвіна.

т. 6, с. 121

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)