«Свяшчэнная Рымская імперыя» (гістар.) 1/564, 590; 3/67, 250, 293, 429, 439; 5/160, 171, 381, 442, 443; 6/220, 302, 463, 554; 7/17, 502; 8/95, 503; 9/460—461; 11/279, 317
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
імпе́рскі, -ая, -ае.
1. гл. імперыя.
2. перан. Тое, што і вялікадзяржаўны.
Імперскія амбіцыі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
импе́рия імпе́рыя, -рыі ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
empire [ˈempaɪə] n. імпе́рыя;
the Roman empire Ры́мская імпе́рыя
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
ДРУГА́Я ІМПЕ́РЫЯ,
перыяд праўлення ў Францыі імператара Напалеона III
[2.12.1852—4.9.1870],
які прыйшоў да ўлады ў выніку дзярж. перавароту, што скасаваў Другую рэспубліку. Вераснёўская рэвалюцыя 1870 знішчыла Д.і. і абвясціла Францыю рэспублікай.
ДРУГА́Я КАНФЕРЭ́НЦЫЯ КАМПА́РТЫІ ЛІТВЫ́ І ЗАХО́ДНЯЙ БЕЛАРУ́СІ.
Адбылася 2—4.2.1919 у Вільні. Прысутнічалі 32 дэлегаты з рашаючым і 32 з дарадчым голасам ад больш чым 5 тыс. чл. КПЛіЗБ. Парадак дня: справаздача ЦК (П.Эйдукевіч), тактыка партыі (К.Цыхоўскі), даклады з месцаў, сав. будаўніцтва, агр. пытанне (З.І.Ангарэціс), адносіны да Часовага рэв. рабоча-сял. ўрада, аб’яднанне Літ. і Бел. Сав. рэспублік. Канферэнцыя паставіла перад парт. арг-цыямі задачу мабілізаваць рабочы клас на далейшае развіццё рэвалюцыі, падкрэсліла, што «выбарчым правам могуць карыстацца толькі пралетарыі і паўпралетарыі». Парт. арг-цыям даручалася неадкладна пачаць узбройваць і абучаць ваен. справе ўсіх членаў партыі. Канферэнцыя выказалася супраць падзелу памешчыцкай зямлі паміж сялянамі, пастанавіла ў мэтах спынення спекуляцыі ўвесці манаполію на гандаль. Ухваліла дзейнасць Часовага рэв. рабоча-сял. ўрада на чале з В.С.Міцкевічам-Капсукасам і прыняла рашэнне пра аб’яднанне Літ. і Бел. Сав. рэспублік. У прынятай рэзалюцыі аб камсамоле гал. яго задачай вызначыла «падрыхтоўку свядомых барацьбітоў за камунізм». Адначасова ў Мінску праходзіў Першы Усебеларускі з’езд Саветаў, які прыняў пастанову пра аб’яднанне Беларусі і Літвы.
Літ.:
КП(б)Б у рэзалюцыях. Ч. 1 (1903—1921 гг.). Мн., 1934;
Борьба за Советскую власть в Литве в 1918—1920 гг.: Сб. док. Вильнюс, 1967.
У.М.Міхнюк.
т. 6, с. 210
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
рэйх
(ням. Reich = дзяржава, імперыя);
Трэці рэйх — германская імперыя, гітлераўская Германія.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Turkish2 [ˈtɜ:kɪʃ] adj. турэ́цкі;
the Turkish Empi re Асма́нская імпе́рыя
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
асма́нскі, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да асманаў, належыць ім (у афіцыйных назвах, якія адносяцца да старой султанскай Турцыі); тое, што і турэцкі. Асманская імперыя.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
cesarstwo
н.
1. імперыя;
cesarstwo rzymskie — рымская імперыя;
2. імператар з жонкай
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)