Жы́жа1, жы́жка ’цякучая сумесь вадкіх і цвёрдых рэчываў’. Рус.жи́жа. Ц.-слав.жижда ’вадкасць’. Ст.-рус.жижа (1705 г.) ’жыжа’. Ад кораня *žid‑ з суфіксам *ja: *židja, адкуль заканамернае ўсх.-слав.жижа, ст.-слав. (> ц.-слав.) жижда.
Жы́жа2 дзіцяч. ’агонь’. Рус., укр. дзіцяч. жи́жа. Польск.дыял.żyża ’агонь’, славац. дзіцяч. žiža, žiž(i) ’агонь, святло’, серб.-харв. дзіцяч. жи̏ж, жи́жа ’агонь, горача’, жи̏жа, жи̏жа ’фокус, цэнтр (фіз. пункт)’, ’свяцільнік, кадзіла’. Параўн. балг.жижѝ ’іскры’, жѝжка ’іскра’, макед.жеже ’апякаць, пячы’. З кораня *žig‑ (гл. жыгаць, жгаць) з дапамогай суфікса *‑ja таго ж, што ў свяча, ежа: *žigja > *žiža. Улічваючы дзіцячы характар слова, можна дапусціць і другасны паўтор ж, аднак наўрад ці гэта патрэбна ў свеце папярэдняга словаўтваральнага тлумачэння.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Schwankm -(e)s, Schwänke
1) жарт;
éinen tóllen ~ áufführen вы́кінуць фо́кус
2) тэатр. скетч, фарс
3) літ. шванк (сатырычнае апавяданне 13–16 ст.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
neat
[ni:t]
adj.
1) стара́нна прыбра́ны, чы́сты (пако́й)
2) аха́йны, акура́тны (чалаве́к, во́пратка)
neat handwriting — акура́тны по́чырк
neat dress — сьці́плая, але прыго́жая суке́нка
3) спры́тны
neat trick — спры́тны фо́кус
4) informal прые́мны, вясёлы
neat party — прые́мная вечары́на
5) чы́сты, неразьве́дзены
neat drink — неразьве́дзенае пітво́
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
НАВЕ́ЛА (італьян, novella літар. навіна),
малы эпічны від л-ры, які суадносіцца з апавяданнем, але адрозніваецца ад яго вострым цэнтраімклівым, нярэдка парадаксальным сюжэтам, адсутнасцю апісальнасці і кампазіцыйнай строгасцю. Паэтызуючы выпадак, Н. найб. поўна раскрывае ядро сюжэта — цэнтр. перыпетыю, зводзіць жыццёвы матэрыял у фокус адной падзеі.
Літ. Н. ўзнікла ў эпоху Адраджэння ў Італіі («Дэкамерон» Дж.Бакачыо), потым у Англіі, Францыі і Іспаніі (Дж.Чосер, Маргарыта Наварская, М.Сервантэс). Росквіт Н. прыпадае на эпоху рамантызму (Л.Цік, Г. фон Кляйст, Э.Т.А.Гофман, П.Мерымэ, Э.По). У канцы 19 — пач. 20 ст. да Н. звярталіся Гі дэ Мапасан, О.Генры, Л.Пірандэла, С.Цвэйг, Р.Акутагава і інш. У мадэрнісцкай л-ры ўзоры Н. даў Ф.Кафка. У рус. л-ры прадстаўлена А.Чэхавым, Л.Андрэевым, І.Буніным; прадуктыўна развівалася ў 1920-я г. (І.Бабель, У.Іванаў, А.Грын, М.Зошчанка, В.Каверын і інш.). Замежная навелістыка апошніх дзесяцігоддзяў прадстаўлена імёнамі Х.Л.Борхеса, Х.Картасара, Г.Бёля, Ф.О’Конара, І.Зінгера, Дж.Чывера і інш.
У бел. л-ры пра Н. можна гаварыць хутчэй як пра разнавіднасць апавядання. Цікавыя прыклады навелістычнага асэнсавання рэчаіснасці прыпадаюць на гады агульнага маст. ўздыму — пач. 20 ст., 1920-я г., перыяд Вял.Айч. вайны: «Малады дубок» і «Сяргей Карага» Я.Коласа, «Прысяга над крывавымі разорамі» Цёткі, «Літоўскі хутарок» М.Гарэцкага, «Парфір Кіяцкі» і «Вялікае сэрца» К.Чорнага, «Над Бугам» і «Астап» М.Лынькова, «Двое Жвіроўскіх» М.Зарэцкага, «Кнак» П.Галавача, «Над Кроманню» Я.Нёманскага, «Ілька» В.Каваля, «Прыгранічны манастыр» Р.Мурашкі. Прыкметныя поспехі ў бел. навелістыцы дасягнуты ў 1950—80-я г.: яркія ўзоры Н. стварылі Я.Брыль («Галя»), Я.Скрыгай («Наталя»), В.Выкаў («Адна ноч»), Б.Сачанка («Дзік-бадзяга»), В.Адамчык («Кароль Нябожа») і інш. У апошнія дзесяцігоддзі да жанру Н. звярталіся І.Пташнікаў («Тры пуды жыта»), А.Кудравец («Елачка»), А.Жук («Жонка героя»), В.Гігевіч («Райка»), У.Арлоў («Місія папскага нунцыя»), Г.Марчук («Хаос») і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ognisko
н.
1. агонь, вогнішча, касцёр;
rozłożyć ognisko — раскласці агонь;
2.фіз.фокус;
3. горан;
4.перан. ачаг, асяродак;
ognisko choroby — ачаг (асяродак) хваробы;
ognisko domowe — хатні ачаг (агмень);
niepokoju — месца канфлікту; гарачы пункт
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
try2[traɪ]v.
1. спрабава́ць; стара́цца;
try hard ве́льмі стара́цца;
You should try to do more exer cises. Ты павінен паспрабаваць рабіць больш практыкаванняў.
2. каштава́ць (ежу)
3. выпрабо́ўваць, правяра́ць
4.law судзі́ць
♦
try one’s best/hardest стара́цца з усяе́ мо́цы;
try one’s hand at smth. паспрабава́ць сябе́ ў чым-н.;
try one’s luck (at smth.) пакаштава́ць шча́сця
try on[ˌtraɪˈɒn]phr. v. прымяра́ць, прыме́рваць;
It’s no use trying it on with me. Са мною гэты фокус не пройдзе.
try out[ˌtraɪˈaʊt]phr. v. выпрабо́ўваць
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
trick1[trɪk]n.
1. жарт; шту́чка; хі́трык;
childish tricks дзіця́чае сваво́льства;
play a trick on smb. падману́ць каго́-н.; пажартава́ць з каго́-н.;
by trick ашука́нствам, падма́нам;
tricks of fortune зме́нлівасць лёсу
2. спрыт, спо́саб, сакрэ́т;
all the tricks and turns усе́ прыёмы і хі́трыкі
3.фо́кус;
a trick of the light светлавы́ эфе́кт;
do tricks пака́зваць фо́кусы
♦
a bag/box of tricksinfml усяля́кія хі́трыкі;
be up to one’s (old) tricksinfml узя́цца за сваё;
do the trickinfml дабі́цца свайго́; дасягну́ць мэ́ты;
play a dirty trick on smb.infml падкла́сці каму́-н. свінню́;
the tricks of the trade сакрэ́ты прафе́сіі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
trick
[trɪk]1.
n.
1) хі́трыкі pl. only; ашука́нства n.
by trick — ашука́нствам
2) падма́н -у m.
a trick of the eyesight — падма́н зро́ку, зро́кавая ілю́зія
3) шту́чка f.; фо́кус -у m.
4) жарт -у m.; сваво́льства n.
5) майстэ́рства n.; прыём -у m.
the tricks of the trade — сакрэ́ты прафэ́сіі
6) дзі́ўная звы́чка або́ мане́ра
He has a trick of pulling at his collar — Ён ма́е дзі́ўную звы́чку ту́заць за каўне́р
2.
v.t.
ашу́кваць, абду́рваць, выма́ньваць
3.
v.i.
ашу́кваць, махлява́ць
•
- it did the trick
- trick out
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
шту́ка, ‑і, ДМ штуцы, ж.
1.чаго. Цэлы, некрануты, непачаты яшчэ прадмет, выраб (звычайна пра рулон тканіны). [Гунава:] — А калі ты [Сімон] мне штуку сукна прынясеш?Самуйлёнак.
2. Асобная рэч, прадмет, экземпляр з шэрага аднародных, які (звычайна ў спалучэнні з колькаснымі словамі) прымаецца за адзінку адліку. Юрка і Вано пісалі вершы ўзапар па некалькі штук штодня.Бядуля.
3.Разм. Наогул якая‑н. рэч, з’ява, акалічнасць, якасць і пад. Тут [у малюнках Дзеда Мароза] пляцёнкі-завітушкі, Стрэлы гонкія, шчыт, лук, Тут і пер’е райскай птушкі, І ўсялякіх многа штук.Колас.— Гарматы і ракі — розныя, браце, штукі... — уздыхаў, апраўдваючыся, дзед.Лынькоў.«А памятаеш, якога дзядзька Якуб язюка вывалак? От бо штука была, дык штука!» — «Браце, хто ж таго не памятае!..»Кірэенка.— Цудоўная штука — жыццё... — летуценна кажа Мялешка і закурвае папяросу.Васілевіч.// Які‑н. выпадак, здарэнне. І атрымалася недарэчная штука: лепшы машыніст дэпо фармальна астаўся па-за конкурсам.Шынклер.// Пра тое, што мае істотнае значэнне, асаблівасць. [Паўлюк:] — Вопыт, ведама, харошая штука. Што казаць.Каваленка.— Вось дык штука, — сказаў.. [салдат] і часта заміргаў белымі доўгімі вейкамі. — З мамай едзеш?Хомчанка.// Што‑н. нечаканае, складанае, незвычайнае і пад. [Масладуда:] — Зрабіць якую рэч з жалеза — не хітрая штука. Жалеза само па сабе моцнае.Лынькоў.Не штука растраціць, а штука назбіраць.З нар.
4.Разм. Незвычайны ўчынак, выхадка, выбрык. Хлапчукі... — перадражніў яе дзед, здагадаўшыся аб .. каварных штуках [Палаткі].Лынькоў.//Фокус, мудрагелісты рух. Вучоны да ўсякіх штук, кот падскочыў, ударыўся аб клямку і расчыніў дзверы.Гарэцкі.[Цёця Каця:] А ў тым інстытуце.. дык сабак поўна. Там з імі ўсялякія штукі вырабляюць, практыку здымаюць.Крапіва.