Прыбор для вызначэння старон свету, у якім намагнічаная стрэлка паказвае на поўнач. Ісці па компасу. □ У яго [Білі] застаўся адзін толькі компас, і ён зрэдку пазіраў на яго, стараючыся ісці проста на захад.Лынькоў.
[Іт. compasso.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паказа́льнік, ‑а, м.
1. Надпіс, вяха, стрэлка і пад., якія служаць для паказвання чаго‑н. Паказальны дарог. □ Марудна пасоўваўся па беламу цыферблату чорны мінуты паказальны.Бядуля.
2. Даведачная кніга або даведачны спіс у кнізе. Бібліяграфічны паказальны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Жа́бка2 ’падкоўка на абутку’ (зэльв., Жыв. сл., 141). Улічваючы геаграфію, магчыма, з польск.żabka ’тс’. У слав. мовах, у тым ліку польск.żabka, укр.жа́бка, серб.-харв.жабица ’стрэлка ў капыце, нарасць на назе каня’, балг.дыял.жаба ’мускул на назе’. Аналагічны перанос у іншых мовах (англ.frog ’жаба’ — ’стрэлка ў капыце’, грэч.βάτραχος ’жаба’ — ’частка капыта’, якуцк.баӷа ’жаба’ — ’стрэлка пад капытом’; Пякарскі), таму апошняе да жа́ба1, а адсюль па падобнасці перанос на ’падкоўку’.
Жа́бка3 ’гатунак школьнага пяра’ (ТСБМ). Ад жа́ба1 па знешняму выгляду.
Жа́бка4 ’каменьчык, які кідаецца на водную паверхню, а ён падскоквае’ (КЭС). Рус., укр.жабка, польск.żabka, чэш.žabka, серб.-харв.жа̏бице, славен.žábica ’тс’. Відаць, паводле жабячых (да жа́ба1) падскокаў.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
sekundowy
sekundow|y
секундны;
wskazówka ~a — секундная стрэлка
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
minutnik
м.
1. таймер;
2.уст. мінутная стрэлка
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Zéigerm -s, -
1) стрэ́лка (гадзінніка)
2) паказа́льнік, і́ндэкс
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
pointer[ˈpɔɪntə]n.
1.infml намёк; пара́да; падка́зка
2. ука́зка
3. паказа́льнік; стрэ́лка (вымяральнага прыбора)
4. по́йнтар (парода паляўнічых сабак)
5.comput. паказа́льнік, спасы́лка
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
дзевя́ты, ‑ая, ‑ае.
Ліч.парадк.да дзевяць. Дзевяты нумар. Дзевяты клас. Дзевятага мая./узнач.наз.дзевя́ты, ‑ага, м.; дзевя́тая, ‑ай, ж.; дзевя́тае, ‑ага, н.[Ліда] глянула на маленькі, як гузічак, ручны гадзіннік: стрэлка перабіралася на дзевятую.Кулакоўскі.
•••
Дзевяты валгл. вал.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абагну́ць, ‑гну, ‑гнеш, ‑гне; ‑гнём, ‑гняце; зак.
1. Абысці кругом, пайсці ў абход чаго‑н. [Сымон] абагнуў сядзібу пана Між ярыны і жытніх лаў.Колас.Вось яшчэ паўцыферблата Абагнула стрэлка.Гілевіч.
2. Згінаючы што‑н., абкруціць вакол чаго‑н. Абагнуць кавалак дроту вакол слупа.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
размагні́ціцца, ‑нічуся, ‑ніцішся, ‑ніціцца; зак.
1.(1і2ас.неўжыв.). Пазбавіцца магнітных уласцівасцей. Рука з компасам падвярнулася пад кабуру, і ад пісталета стрэлка размагніцілася.Карпюк.
2.перан.Разм. Стаць бязвольным, бяздзейным. [Стараста:] — Размагніціўся хлопец — на заняткі вунь на колькі позніцца.Шахавец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)