Размеркава́ць ’раздзяліць, падзяліць’ (ТСБМ, Др.-Падб.), ’вызначыць паслядоўнасць’, ’падлічыць, вырашыць’ (ТСБМ). Ад меркава́ць (гл.). Развіццё семантыкі ішло ад ’працэс разумовай дзейнасці’ > ’вынік гэтай дзейнасці’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
перапя́ць, ‑пну, ‑пнеш, ‑пне; ‑пнём, ‑пняце; зак., што і чым.
Раздзяліць, перагарадзіць чым‑н. Перапяць пакой занавескай. Перапяць уваход вяроўкай.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
расслаі́ць, ‑слаю, ‑слоіш, ‑слоіць; зак., каго-што.
1. Раздзяліць на слаі. Расслаіць кардон.
2. перан. Падзяліць на сацыяльныя групы, класы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
расчляні́ць, ‑чляню, ‑членіш, ‑членіць; зак., што.
Раздзяліць на асобныя часткі. Расчляніць тэрыторыю. // Разбіць на асноўныя састаўныя элементы. Расчляніць вытворчы працэс.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
размежава́ць, -мяжу́ю, -мяжу́еш, -мяжу́е; -мяжу́й; -межава́ны; зак., каго-што.
1. Раздзяліць, правёўшы межы.
Р. участкі.
2. перан. Аддзяліць, адмежаваць сферы дзейнасці.
Р. абавязкі.
|| незак. размяжо́ўваць, -аю, -аеш, -ае; наз. размяжо́ўванне, -я, н.
|| наз. размежава́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разлучы́ць, -лучу́, -лу́чыш, -лу́чыць; -лу́чаны; зак., каго-што.
1. Прымусіць расстацца (блізкіх, сяброў); разысціся.
Вайна разлучыла родных.
2. Раздзяліць, аддзяліць што-н. ад чаго-н.
Р. канцы правадоў.
|| незак. разлуча́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. разлучэ́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пераці́снуць, -ну, -неш, -не; -ні́; -нуты; зак., каго-што.
1. Моцна сціснуць, здушыць, туга перавязаць, сцягнуць чым-н.
П. аорту.
2. Ціскам раздзяліць на часткі, расплюшчыць у якім-н. месцы.
П. змяю колам.
|| незак. пераціска́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
раскусі́ць, -кушу́, -ку́сіш, -ку́сіць; -ку́шаны; зак.
1. што. Кусаючы, раздзяліць на часткі.
Р. арэх.
2. перан., каго-што. Распазнаць, добра ўведаць (разм.).
Я даўно раскусіў гэтага чалавека.
Р. задуму хітраца.
|| незак. раску́сваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. раску́сванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
расслаі́ць, -лаю́, -ло́іш, -ло́іць; -ло́ены; зак.
1. што. Раздзяліць на слаі (у 1 знач.).
Р. торт.
2. перан., каго-што. Падзяліць на сацыяльныя групы.
|| незак. рассло́йваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. расслае́нне, -я, н. і рассло́йка, -і, ДМ -йцы, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
падраздзялі́ць, ‑дзялю, ‑дзеліш, ‑дзеліць; зак., каго-што.
Раздзяліць на больш дробныя часткі; вылучыць якія‑н. часткі, згрупаваўшы паводле пэўных прымет. Падраздзяліць літаратуру на перыяды.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)