кало́на, ‑ы, ж.
1. Частка архітэктурнага збудавання ў выглядзе высокага слупа, якая з’яўляецца апорай франтонаў, унутраных частак будынка. Нават не агледзеўшы вестыбюля з прыгожымі мармуровымі калонамі, .. [Міхайлаў] першы пачаў падымацца па шырокай засланай.. дарожкай лесвіцы. Карпаў. Старасвецкі драўляны домік з амшэлай гонтавай страхою, дажываючы век, абапёрся на чатыры драўляныя калоны, якія з усім домікам, пахіліліся ўперад. Пестрак. // Помнік у выглядзе слупа, збудаваны ў памяць якога‑н. здарэння. Калона Траяна. Аляксандраўская калона.
2. У вайсковай справе — строй, глыбіня якога большая за яго шырыню або роўная ёй; такі парадак пастраення войск, пры якім падраздзяленні знаходзяцца або рухаюцца адно за адным на пэўнай дыстанцыі. Паходная калона. □ Мерна пакалыхваючыся, ідзе калона салдат. Данілевіч. Перад вачыма Рудчанкі прамільгнулі тыя, хто ішоў у тую ноч у штурмавой калоне. Сіўцоў. // Шэраг суднаў, якія ідуць адно за адным. // Група асоб або машын, трактароў і інш., якія рухаюцца выцягнутай лініяй, рад за радам. Калоны дэманстрантаў. □ У выхадныя ж дні ў страі, калонамі, з кіркамі і рыдлёўкамі [рабочыя] накіроўваліся на разборку руін і расчыстку пляцовак. Карпаў. Калоны грузавікоў ішлі і ішлі з блізкіх і далёкіх чыгуначных станцый. Хадкевіч.
3. Рад лічбаў, слоў, размешчаных па вертыкалі.
4. Назва апаратаў цыліндрычнай формы.
•••
Кільватэрная калона — рад суднаў, якія ідуць адно за другім у кільватэры.
Трактарная калона — група трактароў, якая выконвае агульнае вытворчае заданне.
Пятая калона — сукупнасць асоб, якія займаюцца антыдзяржаўнай, падрыўной дзейнасцю ўнутры краіны і знаходзяцца на ўтрыманні варожых дзяржаў (першапачаткова — аб контррэвалюцыйнай групе, якая дзейнічала ў тыле іспанскай рэспублікі ў 1936–1939 гг.).
[Фр. collonne.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паплы́сці сов.
1. прям., перен. поплы́ть;
ло́дка ~лыла́ ўніз па рацэ́ — ло́дка поплыла́ вниз по реке́;
высо́ка ў не́бе ~лылі́ паве́траныя шары́ — высоко́ в не́бе поплы́ли возду́шные шары́;
2. поте́чь; поплы́ть;
малако́ ~лыло́ па стале́ — молоко́ поплы́ло по столу́;
3. перен. поплы́ть, поте́чь;
ду́мкі ~лылі́ адна́ за друго́й — мы́сли поплы́ли (потекли́) одна́ за друго́й;
~лыла́ людска́я рака́ — поплыла́ людска́я река́;
у цішыні́ ~лылі́ гу́кі ва́льса — в тишине́ поплы́ли зву́ки ва́льса;
ме́рна ~лылі́ сло́вы — разме́ренно потекли́ слова́;
4. перен. (начать идти, уходить) поте́чь;
~лылі́ гады́ за гада́мі — потекли́ года́ за года́ми;
5. перен. (представиться движущимся) поплы́ть;
усё ~лыло́ пе́рад вачы́ма — всё поплы́ло пе́ред глаза́ми;
6. (удалиться, плывя) уплы́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
плы́сці несов.
1. в разн. знач. плыть;
п. на ло́дцы — плыть на ло́дке;
па не́бе плыву́ць чо́рныя хма́ры — по не́бу плыву́т чёрные ту́чи;
высо́ка ў не́бе плыве́ аро́л — высоко́ в не́бе плывёт орёл;
пе́рад вачы́ма плылі́ зялёныя кругі́ — пе́ред глаза́ми плы́ли зелёные круги́;
це́ста плыве́ це́раз край — те́сто плывёт че́рез край;
2. перен. (плавно звучать) плыть; течь;
у цішыні́ плылі́ далёкія, глухі́я гу́кі — в тишине́ плы́ли (текли́) далёкие, глухи́е зву́ки;
у галаве́ плылі́ ро́зныя ду́мкі — в голове́ плы́ли (текли́) ра́зные мы́сли;
ме́рна плылі́ сло́вы — разме́ренно текли́ слова́;
3. перен. (идти, уходить) течь; (миновать — ещё) протека́ть;
час плыве́ — вре́мя течёт;
дні плылі́ — дни текли́ (протека́ли);
4. (удаляться, плывя) уплыва́ть;
парахо́д плыве́ ўдалячы́нь — парохо́д уплыва́ет вдаль;
5. перен. тая́ть;
гро́шы плыву́ць — де́ньги та́ют;
◊ п. па цячэ́нні — плыть по тече́нию;
п. ў ру́кі — плыть в ру́ки;
п. су́праць цячэ́ння — плыть про́тив тече́ния;
п. з рук — плыть из рук; плыть сквозь па́льцы
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)