Валнавацца ’кіпець’ (пра ежу) (Жд.). Рус.волноваться ’хадзіць хвалямі’, волновать ’моцна кіпець (пра ваду)’. Да *вална ’хваля’, прасл.*vьl‑. У гэтым слове можна бачыць як семантычнае новаўтварэнне, так і захаванне аднаго са значэнняў кораня *vьl‑; параўн. ст.-рус. і ц.-слав.вълати ’прыводзіць у рух, узрушаць’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
кипе́тьнесов., в разн. знач.кіпе́ць;
борщ кипи́т боршч кіпі́ць;
рабо́та кипи́т рабо́та кіпі́ць;
зло́ба кипи́т злосць кіпі́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Вары́ць1 ’варыць’. Ст.-рус., ст.-слав.варити, рус.вари́ть, укр.вари́ти, польск.warzyć, чэш.vařiti, балг.варя́, серб.ва́рити і г. д. Прасл.*variti varʼǫ ’тс’. Утварэнне ад і.-е. двухскладовай базы *u̯erē‑ ’бурліць, кіпець’: лат.vàrît ’варыць, кіпець’, літ.vìrti ’кіпець’, лат.viȓt ’тс’ і г. д. База *u̯erē‑ дала ў прасл. мове шматлікія вытворныя з аблаутам вакалізму: *verdlo ’крыніца’, *jьzvorъ ’тс’, *varъ ’вар; гарачыня; варэнне’ *vьrěti ’кіпець’, *virъ ’вір; кіпенне’ і да т. п. (Траўтман, 360; Мейе, MSL, 9, 146; Фасмер, 1, 273; Махэк₂, 702–703).
Вары́ць2 ’моцна грэць (аб сонцы)’ (Некр., Інстр. I); ’парыць (аб надвор’і)’ (Клім.). Рус.дыял.вари́ть ’тс’. Гэта значэнне выводзіцца ад некаторых праславянскіх. Параўн. *varъ ’жар’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
wállenIviкіпе́ць, бульката́ць, струме́ніць; хвалява́цца (пра мора, тс. пачуцці)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)