запаленчае разрастанне тканкі ў чалавека і жывёл пры розных інфекцыйных хваробах (напр.туберкулёзе, сіфілісе), а таксама калі ў арганізм трапляюць іншародныя целы (асколкі снарада, кулі і інш.).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
грануля́цыя
(ад лац. granulum = зярнятка)
1) наданне якому-н. рэчыву формы зярнят, невялічкіх камячкоў;
2) новая тканка, якая разрастаецца пры загойванні раны і часта мае зярністы выгляд;
3) астр. бачная зярністасць сонечнай паверхні.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ка́ліван.
1. Halm m -(e)s, -e, Sténgel m -s, -;
2.разм. Korn n -(e)s, Körner, Körnchen n -s, (зярнятка); Sténgelchen n -s, -;
◊
ні (на) ка́ліва nicht im Geríngsten, überháupt nicht
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Asinus in paleas incidit
І асёл можа натрапіць на мякіну.
И осёл может наткнуться на мякину.
бел. Часам і сляпы на дарогу навядзе. Трапіцца і сляпой курыцы зярнятка знайсці.
рус. И слепая курица иногда находит зёрнышко. Бывает, что и дурак метким словом обмолвится. Чем чёрт не шутит. И в мякине зёрна находятся. И в пепле искра бывает. И осёл свой ум показывает.
фр. Un sot peut bien avoir une bonne idée (И y глупого может быть хорошая мысль/идея).
англ. A fool may give a wise man a counsel (И дурак может дать умному совет).
нем. Es findet wohl auch ein Blinder ein Hufeisen (И слепой, вероятно, найдёт подкову). Eine blinde Henne findet wohl auch ein Korn (И слепая наседка иногда находит зерно).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Пле́на, плена, плёнка, плёначка ’тонкая шчарбінка або лускавінка на метале’ (Нас.), ’трэшчынка ляза касы, сякеры’ (ТС), параўн. рус.плена ’трэшчынка, наслоены лісточак, бліскаўка ў метале ці камені (напр., лабрадарыт)’, польск.płoń ’пелька’, plonio, чэш.дыял.plena ’шчарбінка ў жалезе’, pleń ’шчарбінка на сякеры’, славац.plena ’тс’, славен.plėna ’шчарбінка ў жалезе’, серб.-харв. шток, plena ’трухлявае месца ў дрэве’, plen(ß)vt plenav ’дрэнна каваны, са шчарбінамі’, ’рыхлы, дуплісты’, балг.плена ’трэшчына, шчыліна’. Паводле Махэка, першаснае значэнне лексемы — як у рус.плець ’зярнятка попелу (у адлітым метале)’, роднасным яму з’яўляецца літ.plėnys попел’, лат.pienes ’белы попел на вуголлі’, а таксама ст.-грэч.σπληδός, σποδός ’попел’ (Махэк₂, 458). Фасмер (3, 278) і інш. (тамсама) супастаўляюць з лат.plova ’неглыбокая трэшчына ў метале’, якое звязваюць з лат.piene ’гаралы акаліна’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
grain[greɪn]n.
1. зе́рне; кру́пы
2.зярня́тка, зе́рнетка; крупі́нка
3. драбо́к, дро́бка (солі, цукру і да т.п.)
4. : (асабліва ў адм. ск.) There isn’ta grain of truthin those rumours. У гэтых плётках няма ні кропелькі праўды.
5. гран (адзінка вагі = 0,065 г.)
6. жы́ла; напра́мак лі́ній у валакне́ дрэ́ва, ткані́не і да т.п.
♦
be/go against the grain быць чы́мсьці ненатура́льным або́ дзе́йнічаць ненарма́льным чы́нам
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
pestka
ж.
1. костачка;
2. (з яблыка) зярнятка, зернетка;
3. (са сланечніка) сланечнік, семка;
zalać się w ~ę разм. напіцца ў дым;
to dla mnie ~a разм. гэта для мяне дробязь; гэта проста
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Зе́рне ’семя; крупінка’. Рус.зерно́, укр.зерно́, зе́рня́, польск.ziarno, н.-луж.zerno ’зерне’, ’збожжа’, в.-луж.zorno, палаб.źornü ’зерне’, чэш., славац.zrno ’зерне’, ’збожжа’, чэш.zrní, славац.zrnie зборн. ’зерне’, славен.zrnọ, zrne, zrnje зборн. ’зерне’, ’зерне (асобнае)’, серб.-харв.зр̏но, зборн. зрње, балг.зъ̀рно, макед.зрно ’зерне (асобнае)’. Ст.-слав.зръно ’зерне’. Ст.-рус.зерно (XI ст.). Форма зерне першапачаткова была зборнай на ‑ьje ад zьrn‑o: zьrn‑ьje ці памянш. формай на ‑ęt‑: zьrn‑ę (параўн. другасныя памянш. зе́рнетка і зярня́тка). Аснова zьrn‑ роднасная літ.žìrnis ’гарошына’, лат.zir̂ns, ст.-прус.syrne, ням.Korn, лац.grānum ’зерне’. Фасмер, 2, 95–96, Шанскі, 2, З, 90; Махэк₂, 719; Скок, 3, 662–663. Zьrn‑ ўтворана з суфіксам ‑n‑ ад і.-е. кораня *gʼṛ‑ (гл. Покарны, 1, 390–391, дзе, аднак, слав. форм з ‑n‑ няма), які прадстаўлены ў рус.зреть ’спець’ (гл. зары́ць). Траўтман, 372, Фартунатаў, AfslPh, 4, 587; Мейе, Études, 447.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
pip
I[pɪp]
n.
1) зярня́ткая́блыка, ара́нжыка
2) Sl. асо́ба або́ рэч ве́льмі прыго́жая, захапля́льная, надзвыча́йная
She’s really a pip — Яна́ сапра́ўдная я́гадка
II[pɪp]
n.
1) во́чка (на ігра́льнай ка́рце ці даміно́)
2) Brit., Sl. афіцэ́рская зо́рка (на паго́нах)
III[pɪp]1.
v.i. -pp -
пішчэ́ць, цвы́ркаць
2.
v.t.
выхо́дзіць зь я́йка (пра птушаня́т)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)