князь галіцкі і валынскі. Сын Рамана Мсціславіча. З 1211 княжыў у Галічы (у 1212 выгнаны), з 1221 — на Валыні. У 1229 завяршыў аб’яднанне валынскіх зямель, у склад якіх былі ўключаны Бярэсце, Кобрын, Камянец, Бельск, Драгічын; яму падпарадкоўваліся таксама тураўскія і пінскія князі. У 1223 удзельнічаў у бітве супраць мангола-татар на р. Калка, разбіў ням. рыцараў у Драгічынскай бітве 1238. У 1238 канчаткова авалодаў Галічам, у 1239 — Кіевам. Заснаваў гарады Львоў, Холм (зрабіў яго сталіцай княства), Угровеск і інш. Ваяваў супраць Польшчы і Венгрыі (1245), літ. князёў, прымусіў яцвягаў плаціць даніну. Каб стварыць кааліцыю супраць мангола-татар, у 1254 прыняў ад рымскага папы карону караля галіцкага, каранаваўся ў Драгічыне. У 1259 вымушаны прызнаць залежнасць ад манголаў. У перыяд яго княжання Галіцка-Валынскае княства дасягнула эканам. і паліт. росквіту, пашырыўся яго ўплыў на бел. землі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
judzić
judzi|ć
незак. падбухторваць, пад’юджваць;
~ł całą grupę na wychowawczynię — ён падбухторваў усю групу супраць выхавацелькі
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
dywersja
dywersj|a
ж. дыверсія;
~a przeciw wojskom okupacyjnym — дыверсія супраць акупацыйных войскаў;
sprawić ~ę — парушыць планы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
wygrywać
незак.
1. выйграваць;
2. выкарыстоўваць што
wygrywać kogo/co przeciwko komu — выкарыстоўваць каго/штосупрацькаго
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
testify[ˈtestɪfaɪ]v.
1. све́дчыць, дава́ць паказа́нні;
testify against/in favour of smb. дава́ць па каза́нні су́праць/на кары́сць каго́-н.
2. пацвярджа́ць;
testify to the truth пацвярджа́ць сваі́мі паказа́ннямі сапра́ўднасць (чаго-н.)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Балдахі́н. Рус.балдахи́н, укр.балдахі́н. Запазычанне з польск.bałdachin, bałdachim (супрацьШанскі, 1, Б, 23, але без аргументацыі) або ням.Baldachin < франц.baldaquin < с.-лац.baldacinus, італ.baldacchino (першапачаткова ’дарагая тканіна з Багдада’: сярэдневяковая назва Багдада — Baldac). Локач, 15; Фасмер, 1, 114–115.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жал ’крыўда’ (Бяльк.): «жалу б ні було, каб свой коньстравіў авёс, а то чужэй» (Краснап.). Відаць, суадносіцца з жаль (гл.) і іншымі як бяссуфіксны назоўнік. Але не выключана запазычанне літ.žalà ’крыўда, шкода’, магчыма, кантамінацыя з адназначнымі слав. словамі. Супраць гіпотэзы запазычання геаграфія.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
athwart
[əˈӨwɔrt]1.
adv.
на́крыж; упо́перак, наўско́с
2.
prep.
1) упо́перак; праз
to throw a bridge athwart a river — перакі́нуць мост праз раку́
2) су́праць, супро́ць; насу́перак, насупо́р
athwart his plans — насу́перак яго́ным пля́нам
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
антыфабі́чны
(ад анты- + гр. phobos = страх)
накіраваны супраць страху, трывогі;
а-ыя сродкі — лякарствы, якія прымяняюцца пры стане страху, трывогі, павышанай узбуджанасці.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
контрата́ка
(фр. contreattaque, ад contre = супраць + attaque = нападзенне)
сустрэчная атака, якую арганізоўваюць з мэтай адбіць наступленне праціўніка або самім перайсці ў наступленне.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)