Ахэ́лік ’кухталь’ (Яўс.). Фанетыка сведчыць пра запазычанне; магчымыя крыніцы ў аргатычных словах, параўн. ням.арг.Cheilek ’пай з крадзенага, грошы’, ідыш chajlik ’доля, пай’ з ст.-яўр.cheluka ’пай’, сляды пераасэнсавання ў выразе даць у хэйлік ’даць у каршэнь’ (слаўг., Яшкін, вусн. паведамл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
То́рнуць ’штурхнуць, піхнуць’ (Юрч., Жд. 2), ’ткнуць, даць’ (Юрч., Жд. 3, Сл. ПЗБ), ’апусціць, усадзіць’ (Сл. ПЗБ), ’аддаць грошы’ (гарад., Нар. ск.). Відаць, дзеяслоў на ‑ну‑ ад імітатыва тор3 (гл.); менш верагодна ад торкнуць (гл.), шляхам спрашчэння спалучэння зычных у сярэдзіне слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
цыркулява́цьэк., тс.перан. zirkulíeren vi; in Úmlauf sein (прагрошы); біял.úmlaufen*vi (s) (пракроў)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
gotówka
gotówk|a
ж. наяўныя грошы; гатоўка;
~а w kasie — касавая наяўнасць;
płacić ~ą — плаціць наяўнымі грашыма;
sprzedać za ~ę — прадаць за наяўныя грошы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Пенязі (гіст.), ст.-бел.пенези ’грошы’ (Жыв. НС), пе́нязь ’дробная манета ў Польшчы ў XI–XIII стст.’ (Гарб.), укр.пе́нязь ’шэлег, паўгроша’, польск.pieniądz, н.-луж.péńez, в.-луж.pjenjez(e), чэш.peníz, славац.peniaz ’манета’, славен.pẹ̑nez ’тс’, серб.-харв.pjȅnez, pȉnezi ’грошы’, балг.пе́нез ’манета для маніста’, ст.-слав.пѣнѧѕь ’дынарый’. Прасл.*pěnędzь — запазычанне (пасля VIII ст. н. э.) са ст.-в.-ням.pfenni(n)g, pfending ’(сярэбраная) манета’ < лац.pannus ’кавалак, штука тавару’ < і.-е.*pan‑ ’кавалак палатна’, *(s)pen‑ ’прасці’. Наяўнасць ‑ě‑ замест ‑e‑ Мее (Études, 184) тлумачыць як падаўжэнне — кампенсацыя nn‑ > n. Іншыя версіі гл. Фасмер (233–234), Бязлай (3, 24), Махэк₂ (443).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
salt away, salt down
а) засыпа́ць со́льлю, марынава́ць
б) Sl. зьбіра́ць, запа́сіць (гро́шы)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
в. гро́шы — израсхо́довать (издержа́ть, затра́тить, истра́тить) де́ньги;
в. запа́сы — израсхо́довать (истощи́ть) запа́сы
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ператра́ціцьсов., в разн. знач. перетра́тить;
~ціў дзе́сяць ты́сяч рублёў — перетра́тил де́сять ты́сяч рубле́й;
усе́гро́шы ~ціў — все де́ньги перетра́тил
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
утаі́цьсов.
1. (сохранить в тайне) утаи́ть, скрыть;
у. пра́ўду — утаи́ть (скры́ть) пра́вду;
2. (присвоить) утаи́ть;
у. гро́шы — утаи́ть де́ньги
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
АДРАБО́ТКІ,
форма найму сялян са сваімі прыладамі працы і цяглом да памешчыка або заможнага селяніна за арандаваную зямлю, пазычаныя грошы, хлеб, лясныя матэрыялы, у пагашэнне штрафаў і інш. У Рас. імперыі, у т. л. на Беларусі, шырока практыкаваліся пасля сялянскай рэформы 1861. Сталі асновай адработачнай сістэмы ў памешчыцкай гаспадарцы (вынік малазямелля, падатковага ўціску, пазаэканам. прымусу сялян). Разнавіднасцямі адработкі былі здольшчына і «кругавая» (поўная) апрацоўка панскай зямлі або выкананне асобных відаў работ (ворыва, пасеву, уборкі) з аплатай часткова грашыма, часткова зямельнымі ўгоддзямі. Па меры росту таварнай гаспадаркі і асабліва разлажэння сялянства адработкі паступова выцясняліся капіталіст. наймам, але былі вельмі пашыраны на Беларусі і ў пач. 20 ст.